Среда, 18 Јули 2018   
Александар Македонски (41)

am41-1

БИТКИТЕ ШТО АЛЕКСАНДАР ГИ ВОДЕШЕ ВО ИСТОЧЕН ИРАН

Во текот на битките во Источен Иран, картата покажа дека погрешно беа претставени некои поими на земјината површина. Според Страбо, тие ја идентификуваа реката Јаксарт со Танаи, бидејќи на нејзините брегови растеа елки, а тие мислеа дека такво дрво расте само во Европа, а не во Азија. Можеби, Аристотел ги наведе на ова грешно идентификување.

Тој ги доведе во врска со Танаи Аракс, како што ја нарече големата река, дека е или Оксус или Јаксарт, која тече кон север од планината Хинду-Куш. Секако, Александар Македонски и неговите луѓе, додека беа во Источен Иран, немаа претстава во кој дел на земјата се наоѓаат.

Сепак, во текот на постојаното префрлување и дијагонални напади изведени со војнички операции, тие се стекнаа со целосно познавање на територијата, со нејзините високи планини и богати рамнини со нејзините солени пустини и степи. Во историјата за Александар Македонски многу се јасни описите на пејзажот, на пример, за песочната степа меѓу Бактра и Оксус, или снежниот предел помеѓу Кандахар и Кабул. Геодетите навистина ја извршија целосно својата работа. Така, со своите мерења на патот и со други испитувања дадоа целосна информација за овој регион.

Битката во Источен Иран со која сега се соочи Александар беше една од најжестоките со која се зафати. Таа траеше речиси три години, од есента 330 година до почетокот на 327 година, a cé дотогаш не можеше да ја освои оваа земја. Тоа е несфатливо ако се земе предвид дека за неговата неспоредлива кариера на победи од Хелеспонт до Медија му беа потребни само четири години за да ја освои круната на Персија.

Причината се состоеше  во  различниот квалитет и начин на војување на неговите противници. Аријанскиот народ од Источен Иран, особено Бактријанците и Согдијанците имаа многу високо развиено национално чувство и голем ентузијазам за слобода и независност, што Александар Македонски не го најде на ни едно друго место во Персиската империја, со исклучок на Тир и неколку храбри планински племиња.

Тоа национално чувство ги обедини, а беше поттикнато од нивната општа зороастријанска религија. Тие воопшто не сакаа да слушнат за покорување од тој туѓ Македонец, иако најави дека војува против Бес како осветник и следбеник на Дариј. Напротив, тие во Бес гледаа свој лидер за национална борба, кога тој како роднина на ахеменидската куќа на враќање во Бактрија, ја стави круната на својата глава, право што го имаше од самиот крал и се прогласи како Голем крал под името Артаксеркс.

am41-2
Тврдина во Кандахар

По малку време тој загина, а тие во Согдијанецот Спитамен видоа одличен војсководец. Речиси повеќе од една година тој беше нивна главна национална фигура за слобода и само со неговата смрт нивниот отпор престана.        

He само што се разликуваше овој непријател од поранешниот, туку се разликуваше и неговото војување. Овде во Источен Иран Александар Македонски не водеше големи битки, какви што извојува дотогаш. Во практиката го применуваше методот на коса борбена формација што го наследи од Филип Македонски и добро го имаше извежбано. Но борбата на овие луѓе навистина беше генијална. Непријателот никогаш не му се приближуваше.

Тие никогаш не му се противставија во голем број, но штом ќе тргнеше во напад тие му се појавуваа во заднината, а ако имаа можности на неколку места во исто време. Изведуваа груби напади; се окопуваа во непристапни каменести места или кога беа во опасност исчезнуваа во туркменските степи за извесно време и пак изведуваа брзи напади. Колку опасно и исцрпувачко беше ова герилско војување се покажа во битката на Наполен во Шпанија, во која тој не можеше да добие превласт.

Големото значење на Александар Македонски како стратег и тактичар, што неоправдано беше претставено многу подоцна, повеќе дојде до израз во ова герилско војување во Источен Иран отколку во големите битки во претходните години. Овде се сретна со сосема нови задачи кои му зададоа нови тешкотии од стратешки карактер. Да се потсетат оние кои што би сакале да му ја дадат на Парменион целата војничка доверба, дека за време на ова војување тој беше во Екбатана.

За жал, информациите за воениот распоред на војската на Александар Македонски се толку нецелосни што не може да се формира чиста слика. Ако војската предводена од Александар Македонски во Индија беше целосно различна според бројот и според составот од онаа во првите четири години, тогаш морало да се воведат извесни измени уште во текот на војувањето во Источен Иран.

Покрај приклучувањето на наемниците од античка Грција и Мала Азија, што се спомнати, може да се заклучи од ставот на Александар Македонски кон Персијците дека приклучил голем број персиски единици во својата војска.

Големите загуби во овие години бараа интензивна обнова, а карактеристиките својствени на герилското војување бараа посебно развивање на лесни единици и коњица, бидејќи Бактријанците и Согдијанците беа извонредни јавачи на коњи. Тешко вооружената македонска фаланга воопшто не можеше да се користи како блиска формација, а тоа се однесуваше и на тешката коњица која повеќе не оперираше во засебни корпуси. Во преминувањето на снежната планина Хинду-Куш коњицата на Александар Македонски загуби многу коњи.

Тие беа заменети во 329 година со првокласни согдијански планински коњи, со што ја направи својата коњица многу повеќе слична на онаа на непријателот. Главната цел на овие измени беше брзината и големата мобилност. За таа цел беа формирани нови тактички единици.

По реорганизацијата започната во 331 година на коњичките полкови во два ескадрони поединечно, во 329 година Александар Македонски формира посебни единици кои се поделија во неколку помали делови и ги пресретнуваа јавачите со различно вооружување и од разни националности.

am41-3

Беа воведени нови класи на војници, позајмени од Персијците, планински носачи на копја кои се појавија во неговата војска наскоро по смртта на Дариј, како и планински стрелци со лак. Тоа се ситници кои овозможуваат бегол увид во постепената трансформација на војската на Александар Македонски.

Последиците од тој растурен начин на војување што го употребуваше непријателот го принудија Александар Македонски да примени нова тактика. Тој често мораше да ја натера својата војска да напаѓа во посебни колони. Различни борбени единици беа групирани под една команда и така колоните беа способни да вршат независни акции во ист момент.

Меѓутоа, во случај на потреба колоните правеа брзи маневри и пак се враќаа. Александар Македонски примени колку што е можно понов начин на војување и го употреби во борбите во Источен Иран. Врз основа на сомнителни изјави порано се претпоставуваше дека тој веќе изградил нови градови во Блиска Азија, но скорешните испитувања овозможија да се верува дека изградбата на неговиот град во Источен Иран беше негова прва акција од тој вид на азиоатичка почва.

Секако, тие се вистински автентично испитани градби на Александар Македонски во Азија и не треба да се мешаат со претходно обновената изградба на старите градови, како што беа Тир и Газа. Додека тука треба да се исклучи воениот мотив, во случајот на Источен Иран очигледна е потребата да се заштити во војничка смисла на оваа тешко добиена територија, каде што дојдоа до израз воени иновации. За важноста на овие градби во унапредувањето на трговијата и културата ќе се зборува подоцна.

По оваа општа оценка за војувањето во Источен Иран, потребно е во груби црти да се даде скица за курсот на војничките операции. Во летото на 330 година, Александар Македонски отиде кон исток од Хирканија низ Ерија, каде што ја доби веста дека Бис, како што веќе беше спомнато, бил признат во Бактрија за крал на Азија под името Артаксеркс. Сатибарзан, намесникот на Арија, само што му оддаде почит, Александар Македонски побрза по најкусиот пат кон Бактра (Балкх).

Меѓутоа, тој мораше да оди кон југ во Арија, бидејќи, штом Сатибарзан ја слушна веста за Бес зазеде поинаков став и крена бунт. Повторно Александар Македонски ја постигна својата цел со зачудувачка брзина на операциите. Co своите единици тргна во поход и стигна за два дена во Артакоана, главниот град на Арија. Сатибарзан побегна, a бунтот пропадна. Co цел да ја обезбеди непокорената земја, не е сигурно дали тогаш или подоцна, Александар Македонски се определил да основа град со името Александрија во Арија (Херат).

am41-4
Жителите на Хинду-Куш

Наместо да се врати кон север по патот што водеше директно во Бактрија, тој отиде подалеку на југ во Дрангијана, без да се соочи со некој поцврст отпор. Потоа отиде кон исток до Арахосија и на крајот во Паропамисада на крајниот југ на планината Хинду-Куш. Изгледа неговиот марш се одвиваше по правецот на персискиот кралски пат. Ова големо заобиколување кон југ до Хилменд, на Александар Македонски не му дозволи таа зима (330-329) да го продолжи  зимското логорување.

Неговиот стратешки план, особено по лошото искуство што го стекна во Арија, несомнено беше да ги окупира регионите јужно од планината Хинду-Куш со цел да ги заштити слабостите во заднината. Тој исто така ги заштити овие региони со тоа што формира неколку градови како што беа: Александрија во Арахосија (Кандахар) и Александрија во Кавказ. Тука на единиците им беше дозволено малку да здивнат, иако колоната мораше да задуши уште едно востание во Арија.

Во пролетта на 329 година, по кусиот одмор, Александар Македонски ја поведе својата војска преку снежната планина Хинду-Куш, и наспроти опустошувањето на територијата на северниот крај, каде што Бес требаше да го задржи, победоносно влезе во Бактрија. Пред неговиот брз напад Бес избега преку реката Оксус (Аму-Дарија), ги изгоре своите чунови и се повлече кон Наутака во Согдијана.

Во меѓувреме, Александар Македонски ја окупира Бактрија, вклучувајќи го и главниот град Бактра, и тргна кон реката Оксус, што ја премина во близината на Килиф. Поради недостиг на дрва беше невозможно да се изградат мостови, затоа им требаа речиси пет дена за да ја премостат реката.

Тие испливаа преку реката со помош на надуените кожни меови сошиени од шаторските покриви и држејќи се за уздите на коњите при пливањето. Ова беше во античко време на Исток, како што е познато, и денес добро познат метод за поминување на река, а Александар Македонски веќе го употреби тој метод на Дунав.

Продолжува

s-katin
Пишува: СЛАВЕ КАТИН

 

На прво место

News image

ДЕНЕШНИТЕ МАКЕДОНЦИ СЕ ПОТОМЦИ НА АЛЕКСАНДАР - ГРЦИТЕ СЕ ФАЛСИФИКАТ

ГЕРМАНСКИ ЕКСПЕРТ ТВРДИ ДЕНЕШНИТЕ МАКЕДОНЦИ СЕ ПОТОМЦИ НА АЛЕКСАНДАР - ГРЦИТЕ СЕ ФАЛСИФИКАТ ...

Историја

News image

МАКЕДОНСКОТО СОНЦЕ И КРАЛОТ ДЕМЕТРИЈ НА БРОНЗЕНИ ШТИТОВИ ОД „СТАРО БОНЧЕ“, КАЈ СЕЛОТО БОНЧЕ, ПРИЛЕПСКО

МАКЕДОНСКОТО СОНЦЕ И КРАЛОТ ДЕМЕТРИЈ НА БРОНЗЕНИ ШТИТОВИ ОД „СТАРО БОНЧЕ“, КАЈ СЕЛОТО БОНЧЕ, ПРИЛЕПС...

Култура и туризам

News image

ВРЕМЕ Е

Чедомир Б.Шопкиќ

Фељтон

News image

Александар Македонски (62)

ИЗГРАДБА НА БРОЈНИ ЗНАЧАЈНИ ХРАМОВИ ПОСВЕТЕНИ НА АНТИЧКОТО ВРЕМЕ

Your are currently browsing this site with Internet Explorer 6 (IE6).

Your current web browser must be updated to version 7 of Internet Explorer (IE7) to take advantage of all of template's capabilities.

Why should I upgrade to Internet Explorer 7? Microsoft has redesigned Internet Explorer from the ground up, with better security, new capabilities, and a whole new interface. Many changes resulted from the feedback of millions of users who tested prerelease versions of the new browser. The most compelling reason to upgrade is the improved security. The Internet of today is not the Internet of five years ago. There are dangers that simply didn't exist back in 2001, when Internet Explorer 6 was released to the world. Internet Explorer 7 makes surfing the web fundamentally safer by offering greater protection against viruses, spyware, and other online risks.

Get free downloads for Internet Explorer 7, including recommended updates as they become available. To download Internet Explorer 7 in the language of your choice, please visit the Internet Explorer 7 worldwide page.