Среда, 09 Октомври 2019   
ОД ПАНОНИЈА ДО ЕГЕЈ (30)

onomastika1

НАСЛЕДЕНА АНТИЧКА МАКЕДОНСКА ОНОМАСТИКА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА

Антропоними

Филип – Фиљо                       - љубител на коњи;

                                                (од - пријател, другар,

                                                - коњ)

Александар – Ацо                 ( - од    -  штити, брани и    - маж,

јунак, човек)

Димитрије – Мито                  (  - теоним од

                                                 - земја и    - мајка)

Теодор – Тодор – Тодо         (  - Божидар)

Петар – Петре                       (  - камен, карпа)

Евген                                      (  - племенит)

Георги – Јорго                       (  - господар, земјоделец)

Василие – Васко                   (  - цар, крал)

Агатон                                    (  - добар, чесен, племенит)

Атанас – Насо                       (  - бесмртен)

Ангел – Гељо                                    (  - гласник)

Агапа                                      (  - Љубинка)

Грка                                        (  - Елена – Лена  )

Ерина, Ирена, Рина              (  - мир) итн.

Топоними

Македоња                              (  - богата земја)

Европа                                    (  - широк, простран и  

                                                - лице, наличје)

Пелагонија                             ( - рамница и  - раѓање)

Егеј (егејски дел)                  ( - коза, бел )

Пиринска                                ( - огнен)

Корешта                                 ( - костурска област)

Пеонија                                   ( - по кралот  или по

религиската химна во чест на боговите

Аполон, Артемида)

Скопје                                     (лат. Skupi,  

                                                височинка, рид, кула, тврдина,

                                                набљудувачница, цел)

Штип                                       Aστυβοs - главен град

Струмица                               (од хидронимот    - струја, струи)

Баргала                                  (кај Штип:   -   изобилство од млеко)

Хераклеја                               (  - славата на Хера)

Кичево                                    (  - меша, на терен место каде

                                                што се мешаат четири притоки

                                                на реката Треска)

Колобаиса                             (кај Прилеп:  -   скрати и   

                                                - кожув)

Брианион                                (кај р. Црна:    - многу

страшен, мачен)

Ѓавато                                                (  - премин, прооден

                                                пристапен )

Пехчево                                 (  - цврсто да стои)

Страцин                                 (  - табор, војска,

                                                стратешки )

Удово                                     (  - праг )

Галичник                                (  - ласица, мачка и

    - бел, светол, лебед )

Качаник                                  (  - убие, погуби,

                                                симне )

Калиште                                 (  - да биде

                                                најубав )

Опејница                                (  - дупка во земја,

                                                пештера )

Асамати                                 (  - тажен без едно око)

Цапари                                   (  - трновито

                                                растение )

Цепигово                                (  - градина, бавча )

Лажани                                   (  - да дочека,

                                                дофати)

Теово                                      (кај Богомила:   - бог,

                                                божество)

Десово                                    (кај Богомила:  -

                                                оддалечено)

Самоков                                 (кај Порече:   - висока

                                                планина  - 2062м)

Матејче                                  (  - грешен)

Кораб                                      (  - брод)

Пелистер                               ( - камен и тврд, јак )

Селечка Планина                 (  - светло, сјај )

Дрим                                       (  - остар, лут, жесток )

Струма                                   (  - струја, да струи )

Семница - река                      (  - достоен )

Треска                                    (  - да пробие,

                                                  да буши )

Лепенец                                   (  - каменит, гола

                                                  карпа )

Бутел                                        (  - говедски и   

                                                  Мочвара, ливада )

Останата ономастика

Апатија                                   ( )

Арома                                     ( )

Глоси                                      ( )

Дом – татковина                    ( )

Пешки                                     ( )

Дрво                                        ( )

Оро                                         ( )

Магаро                                   ( )

Китара                                    ( )

Кревет                                    ( )

Школо                                     ( )

Химна                                     ( )

Транскрипцијата е дадена во слободна интерпретација. Од наведените  примери се гледа дека иако словенизирана, античката македонска ономастика во Република Македонија се зачувала, пркосејќи на забот на времето, освојувачите и хетерогените јазични влијанија, што е многу важно за етногенезата и континуитетот на македонскиот народ, имињата на нивната татковина, јазикот, културата и обичаите. 

Во ономастиката на Бригите утврдивме околу 50 топоними, 34 етноними и 35 хидро и ороними кои потекнуваат од палеобалканската глосологија. Исто така е и во ономастиката на Тракија, односно Илирија. Антропоними: Bastos (осн. βας, Βασιλευς, bas, basileus–крал и βασταξω, bastazo–носи, држи). Ист е коренот и за ономастиката на Basa, Basos, Bastarevs (осн. βας, bas –крал и ρεω, ρευ, reo, rei-тече); Getas (осн. γη, γητης, ge, getes-селанец); Dada (кованица од δα, da-многу и δα, da-да учи, т.е. многу учен); Dules (δουλη, δουλος, doule, doulos-слуга, роб); Dasius (δασυς, dasis-влакнест); Euadeda (ευαδε, eudade-да се допаѓа, да годи); Mania (μανια, mania-беснило); Mama (μaμμη-баба). Манта (μαντις, mantis-пропок, гатар); Medes (μεδ, μεδω, med, medo-владеење, управување); Tiρas (осн. τυπ, tip, τυποω, tiroo–твори, гради); Pitta (πιττα, pitta-смола); Attas (αττω, atto-истрча, побегна); Gauros (γαυρος, gavros-весел) итн.

Топоними: Almana (αλς, αλμη, als, alme-слана, море и зборот μαν, man-секако). Kidre (κυδρος, kidros-славен). Altos (αλτο, alto-скока). Asara (ασαριον, asarion-пара). Astraia (αστρον, astron-ѕвезда). Galepsos (γαλη, gale-ласица и οψις, opsis-изглед). Bolbe (βολβος, bolbos-лук). Pelion (πελος, pelos-глина). Damastion (δαμαζ, damazo-скроти, победи) итн.

onomastika2

И покрај многуте миграции во Албанија постои богата палеобалканска глосологија. Наведуваме неколку називи:

Tirana (осн. τυρGιs, tirsis-кула, камбанарија, τυραννεια, tiraneja-владеење и τυραννος,tiranos-господар). Drač или Durres (Δυραχιον, dirahion-кованица од δυο, dio-две, и ραχις, rahis-грпка, гора, возвишение, рид). Korča од Koresos (Κορησσος, осн. κορη,kore-девојка, мома, односно ќерка на богот Зевс и Деметра). Himara (Χιμαρος, himaros-јарец, коза или змеј кој исфрла оган, симбол на вулкан). Gjirokastra (αργυριον, argirion-сребро и зборот καστρον, kastron-тврдина). Kakabia (κακος, kakos-лош и зборот βιος, bios-живот). Valona (βαλλω, ballo-фрла, погодува). Pеškopeja (επι, epi-над и зборот σκοπεω, skopeo-наѕирање, набљудување). Оронимите: Zebs (Ζευς, Zevs-бог, богови), Kastrat (кованица од κασις, kasis-брат, братство и зборот στρατια, stratia-војска, чета, т.е. „племенска војска“).

Продолжува

 Sh Donco  slave

Пишуваат: АКАДЕМИК А. ШКОКЉЕВ - ДОНЧО И СЛАВЕ КАТИН 

 

На прво место

News image

ВМРО-ДПМНЕ има поддршка да формира Влада

Муцунски после завршената посета на Брисел: ВМРО-ДПМНЕ има поддршка да формира Влада која ќе го за...

Иселеници

News image

КРЕАТИВНОСТА МИ ЈА ПОЛНИ ДУШАТА

Разговор со Лара Мабеи која ја игра главната улога во „Баб...

Култура и туризам

News image

ИЗРАЕЛ - ВЕТЕНАТА БИБЛИСКА ЗЕМЈА (12)

ЕРУСАЛИМ - ГРАДОТ НА ВЕЧНОСТА

Фељтон

News image

ОД ПАНОНИЈА ДО ЕГЕЈ (31) I ДЕЛ

МИТОЛОШКА И ТЕОНИМСКА ОНОМАСТИКА НА ПАНОНИЈА

Your are currently browsing this site with Internet Explorer 6 (IE6).

Your current web browser must be updated to version 7 of Internet Explorer (IE7) to take advantage of all of template's capabilities.

Why should I upgrade to Internet Explorer 7? Microsoft has redesigned Internet Explorer from the ground up, with better security, new capabilities, and a whole new interface. Many changes resulted from the feedback of millions of users who tested prerelease versions of the new browser. The most compelling reason to upgrade is the improved security. The Internet of today is not the Internet of five years ago. There are dangers that simply didn't exist back in 2001, when Internet Explorer 6 was released to the world. Internet Explorer 7 makes surfing the web fundamentally safer by offering greater protection against viruses, spyware, and other online risks.

Get free downloads for Internet Explorer 7, including recommended updates as they become available. To download Internet Explorer 7 in the language of your choice, please visit the Internet Explorer 7 worldwide page.