Методија Андонов-Ченто беше и остана во срцата на македонските патриоти.
Ченто – идеалот за слободна Македонија
Од архивата на „Македонска нација“
Пишува: Драган Богдановски
Во продолжение пренесуваме јазично уредена верзија на текстот на Драган Богдановски, објавен во списанието „Македонска нација“, број 63, на страница 4. Зачувани се основната авторска порака и критичкиот тон, со корекции на хронолошките неточности. Оценките за личностите и настаните ги одразуваат ставовите на авторот и времето во кое пишувал.
Најсаканиот водач и револуционер во Народноослободителната војна на македонскиот народ во Вардарска Македонија беше Ченто. Методија Андонов-Ченто беше и остана во срцата на македонските патриоти.
Во овој прилог сакаме на нашите читатели накусо да им го претставиме неговиот идеал, наспроти обидите на тогашната власт во Скопје да го прикрие и да ја прикаже неговата личност во поинаква светлина.
Целиот свој живот Ченто го посвети на борбата за правата на македонскиот народ. Се бореше и страдаше заедно со народот, а поради своите определби беше прогонуван и затворан уште во времето на Кралството Југославија.
Беше еден од организаторите на Македонското народно движење – МАНАПО. За време на бугарската окупација се вклучи во народноослободителната борба против окупаторската власт и националното угнетување на македонскиот народ.
Кога на Илинден 1944 година, во манастирот „Свети Прохор Пчински“, се одржа Првото заседание на АСНОМ, Ченто уживаше голем углед и доверба меѓу народот. Историското собрание го избра за претседател на Президиумот на АСНОМ.
Неговиот избор беше израз на довербата во еден искрен патриот и чесен човек. Во него народот препознаваше борец што својата судбина ја врзал со судбината на Македонија.
Раѓањето на современата македонска државност е неразделно поврзано со неговата личност. За многумина Македонци, Ченто беше продолжувач на идеалот на Гоце Делчев – Македонија да биде слободна и самата да одлучува за својата иднина.
Но неговата самостојност и настојувањето да ги застапува македонските национални интереси го доведоа во судир со тогашната југословенска власт и со дел од македонското раководство.
Во 1946 година беше уапсен и осуден на 11 години затвор. Човекот што стоеше на чело на Президиумот на АСНОМ заврши во Идризово.
Затворските услови и тешката физичка работа сериозно го нарушија неговото здравје. Во септември 1955 година беше условно ослободен и се врати во родниот Прилеп, каде што почина на 24 јули 1957 година.
Неговото страдање остави длабока рана во македонското национално паметење. За народот тој остана борец и маченик за македонските правдини, и покрај обидите неговото име да биде потиснато од јавниот живот.
Судбината на Ченто не беше единствена. На прогон и затворање беа изложени и други македонски дејци, меѓу кои Павел Шатев и Ѓорѓи Карев, братот на Никола Карев.
Павел Шатев, еден од преживеаните учесници во Солунските атентати од 1903 година и министер во првата македонска влада, исто така ја почувствува репресијата на повоената власт. По затворањето беше испратен во домашен притвор во Битола, каде што почина во 1951 година.
Според моето согледување, и Ченто и Шатев ја препознаа опасноста македонските национални стремежи да бидат подредени на интересите на Белград. Нивното несогласување со таквата политика ги направи непожелни за власта.
На Тито му беа потребни послушни политички соработници. Во тогашното раководство, олицетворено во Лазар Колишевски, Љупчо Арсов, Михајло Апостолски, Страхил Гигов, Видое Смилевски и други, гледав носители на политика што ги потиснуваше самостојните македонски национални определби.
Затоа сметам дека судбините на Ченто, Шатев, Карев и на другите прогонувани дејци мора да се разгледуваат и низ прашањето колку простор им било оставено на Македонците слободно да ги застапуваат сопствените национални интереси.
Овие патриоти можеби беа малкумина, но нивното дело беше доволно силно за да покаже како се служи на Македонија. Нивната жртва останува опомена дека слободата бара чесност, храброст и верност кон сопствениот народ.
