Македонска Нација
Пред 80 години, на 10 октомври 1946 година, посмртните останки на Гоце Делчев биле положени во дворот на црквата „Свети Спас“ во Скопје, со највисоки државни и воени почести.
Но дали денес, покрај неговото почивалиште, го чуваме и значењето на неговата жртва?
Што чувствувале луѓето што на 10 октомври 1946 година го пречекале Гоце во Скопје? Колку тага, гордост и надеж се собрале во тој свечен миг, кога неговите посмртни останки биле положени во главниот град на слободна Македонија?
Дали во тишината пред саркофагот, под скопското Кале, мислеле на сите што загинале со неговото име на усните? На мајките што не ги дочекале своите синови? На поколенијата што верувале дека Македонија еден ден ќе биде слободна?
Гоце не ја дочекал таа слобода. Но неговите коски ја дочекале. И токму во тоа има нешто длабоко потресно: човекот што животот го положил за Македонија конечно добил вечно почивалиште во нејзиниот главен град.
Каков бил тој пат од Софија до Скопје?
Свеченото испраќање на посмртните останки од Софија започнало на 7 октомври 1946 година. Три дена подоцна, на 10 октомври, тие биле положени во саркофаг во дворот на црквата „Свети Спас“.
Но може ли значењето на тоа патување да се измери само со три дена и со растојанието меѓу два града?
Зарем во него не биле собрани децении борба, страдање и надеж? Зарем со положувањето на неговите останки не била исполнета долгогодишната заложба на македонските поколенија Гоце да почива во престолнината на слободна Македонија?
За луѓето што ја дочекале слободата, тоа бил миг во кој минатото се сретнало со остварената државност. Името што со децении ја будело надежта за Македонија пред 80 години добило свое почивалиште во Скопје – место каде што благодарноста можела да се изрази со цвет, со поклон и со тивка мисла.
Што ни зборуваат Кукуш, Баница и Скопје?
Гоце Делчев е роден на 4 февруари 1872 година во Кукуш. Како учител, организатор и револуционер, својот живот го посветил на ослободувањето на Македонија.
Колку сила му била потребна на еден човек да оди од место до место, да ја буди свеста на народот и да организира борба во време на страв и неизвесност? Колку верба требало да носи во себе за да ги охрабрува другите да истраат?
На 4 мај 1903 година, во селото Баница, Гоце бил предадеи, загинал само неколку месеци пред Илинденското востание.
Што сè останало недоречено со неговата смрт? Колку планови, средби и надежи биле прекинати тој ден?
Кукуш го означува почетокот на неговиот живот, Баница неговата жртва, а Скопје неговото вечно почивалиште. Можеме ли да ги споменуваме тие места без да ја почувствуваме тежината на патот што ги поврзува?
Доволно ли е еднаш годишно да положиме цвеќе?
Осум децении гробот на Гоце Делчев во „Свети Спас“ е место на почит и национално сеќавање. Пред неговиот саркофаг доаѓаат граѓани, ученици, делегации и Македонци од дијаспората.
Но што носиме со себе кога доаѓаме пред Гоце?
Само венец и пригодни зборови или и свест за одговорноста што ја имаме кон Македонија?
Ги учиме ли младите за неговото дело со доволно внимание?
Им објаснуваме ли зошто еден учител го оставил спокојството на личниот живот и тргнал по неизвесниот пат на револуционерната борба?
И кога ќе заминеме од „Свети Спас“, останува ли нешто од таа почит во нашето секојдневно однесување – во односот кон сопствената држава, кон јазикот, кон историското паметење и кон луѓето со кои ја делиме Македонија?
Каков одговор му даваме денес на Гоце?
На 10 октомври 1946 година, слободна Македонија му оддала највисока почит на својот револуционер.
Денес, по 80 години, годишнината нè повикува повторно да застанеме пред неговото почивалиште и да се запрашаме што сме зачувале од неговата верба.
Ја чуваме ли Македонија со онаа истрајност со која тој се борел за нејзината слобода?
Знаеме ли да се обединиме околу она што треба да им го оставиме на следните поколенија?
Пред саркофагот на Гоце зборовите природно стануваат потивки. Таму човек ја чувствува цената на жртвата и сопствената должност кон неа.
