Институциите треба да ги откриваат ваквите дела, а граѓаните да се охрабрат да ги пријавуваат, за секој што работи во јавна служба да запомни дека зема плата за чесно да ја врши својата работа, а не да бара рекет.
Пуста навика: за сè и сешто да се побара нешто. Макар и малку, само да се земе. Како некои луѓе да заборавиле дека се вработени за да ја вршат својата работа, дека за тоа земаат плата и дека службената положба не им е дадена за да ја претворат во извор на лична заработка.
Најсвежиот случај за кој извести Основното јавно обвинителство Скопје повторно го отвора ова прашање. Против 42-годишна вработена во Агенцијата за храна и ветеринарство е поведена истрага поради основано сомнение за примање поткуп. Според обвинителството, инспекторката за храна во периодот од 17 до 25 септември побарала и примила 250 евра од управител на правно лице за да изготви записник во кој ќе констатира дека при надзорот не утврдила неправилности.
Двесте и педесет евра. За некого можеби „ситна работа“. Но кога се работи за инспекциски надзор на храна, прашањето никогаш не е само колку пари биле побарани. Прашањето е колку вреди потписот на службено лице и дали граѓанинот може да верува дека записникот ја покажува вистинската состојба.
Инспекторот не влегува во објект за да договара цена. Влегува за да провери дали се почитуваат правилата. Ако има неправилности, должен е да ги запише и да постапи според закон. Ако нема, тоа исто така треба чесно да го констатира. За двете работи веќе прима плата. Ниту сопственикот на објектот му должи „благодарност“, ниту службената должност смее да има приватен ценовник.
Токму тука корупцијата ја прави најголемата штета. Таа не зема само пари од нечиј џеб. Таа ја руши довербата во секоја наредна контрола, во секој нареден записник и во чесните инспектори што совесно си ја вршат работата. Поради постапките за кои се сомничи еден службеник, под сомнеж лесно паѓа трудот на многумина.
Затоа овој случај треба целосно да се расветли. Осомничената има право на правична постапка и важи презумпцијата на невиност. Но граѓаните имаат право да очекуваат истрагата да утврди што точно се случило, а институцијата да покаже дека службената значка не е заштита од одговорност.
Платата е за работа во јавен интерес. Кој мисли дека покрај неа му следува и рекет, ја злоупотребува довербата што му е дадена. А таа доверба, еднаш продадена за 250 евра, многу потешко се враќа.
