Историја

Гаврил Радомир – Самоиловиот наследник што загинал од раката на својот братучед

Двапати го спасил својот татко на бојното поле, а животот го загубил од Јован Владислав – човекот за чие спасување самиот се заложил.

Гаврил Радомир бил син на цар Самоил и царицата Агата, истакнат војсководец и наследник на Самоиловиот престол. Владеел од октомври 1014 до летото 1015 година, во еден од најтешките периоди за Самоиловата држава, кога византискиот император Василиј II постојано ги засилувал нападите.

Во македонската историографија Гаврил Радомир се обработува како средновековен македонски цар. Неговото кратко владеење било исполнето со борби за зачувување на државата, додека внатрешните династички пресметки дополнително ја ослабувале нејзината одбрана.

Годината на неговото раѓање не е сигурно утврдена.

Уште за време на владеењето на Самоил, тој се истакнал како храбар борец и близок соработник на својот татко. Неговото име се поврзува и со трагичната пресметка во семејството на Комитопулите.

Кога Самоил го погубил својот брат Арон и неговото семејство, обвинувајќи го за предавство, Гаврил Радомир се заложил да биде поштеден Ароновиот син Јован Владислав. Со тоа му го спасил животот на братучедот, кој подоцна ќе го убие и ќе го преземе неговиот престол.

Како престолонаследник, Гаврил Радомир учествувал во воените походи против Византија. Особено се истакнал во судирот кај реката Сперхеј, кон крајот на X век. Византиската војска, предводена од Никифор Уран, извршила ненадеен напад и ѝ нанела тежок пораз на Самоиловата војска. Самоил и неговиот син биле ранети, но успеале да се извлечат. Во историските записи се нагласува улогата на Гаврил Радомир во спасувањето на својот татко.

Неговиот семеен живот бил поврзан и со политичките сојузи на државата. Првата сопруга му била унгарска принцеза, ќерка на владетелот Геза. Бракот завршил со разделба, а принцезата била испратена назад додека била бремена. Со овој брак се поврзува потеклото на Петар Делјан, водачот на востанието од 1040–1041 година. Сепак, неговото тврдење дека бил син на Гаврил Радомир не е неспорно потврдено.

Втората сопруга на Гаврил Радомир била Ирена од Лариса, која била доведена во Самоиловата држава по освојувањето на градот. Со неа имал седум деца – пет сина и две ќерки. Во Битола имал дворци, а Пелагонија била важна област во неговиот политички и воен живот.

На 29 јули 1014 година се одиграла Беласичката битка, еден од најтешките настани во историјата на Самоиловата држава. Војската на Василиј II наишла на утврдени позиции што го попречувале нејзиното напредување. Пресвртот настапил кога византискиот војсководец Никифор Ксифија ја заобиколил одбраната и нападнал од зад грб.

Во поразот загинале многу војници, а голем број биле заробени. Гаврил Радомир повторно го спасил Самоил, помагајќи му да го напушти бојното поле. Во борбите што следувале во струмичката област, Радомир ѝ нанел пораз на друга византиска војска, при што загинал нејзиниот предводник Теофилакт Ботанијат.

Според византиската хроничарска традиција, Василиј II наредил масовно ослепување на заробените Самоилови војници, оставајќи на секој стоти по едно око за да ги води другите. Во записите се споменуваат околу 14.000 до 15.000 заробеници, но точниот број и обемот на настанот се предмет на историски расправи. Истата традиција ја поврзува смртта на Самоил, на 6 октомври 1014 година, со потресот што го доживеал при средбата со ослепените војници.

По смртта на својот татко, Гаврил Радомир го презел престолот. Наследил држава ослабена од долгогодишни војни, со загубени територии и постојан притисок од Византија. Неговата главна задача била да ги зачува преостанатите области и да ја продолжи одбраната.

Василиј II ги продолжил походите. Византиските сили навлегле во Пелагонија и ги запалиле Радомировите дворци во Битола. Во 1015 година ја освоиле и Мегленската област. Во такви околности, Гаврил Радомир се обидел да отвори можност за мир, но воените дејства продолжиле.

Истовремено, опасноста растела и во самото владетелско семејство. Јован Владислав, синот на Арон, имал претензии кон престолот. Во летото 1015 година, за време на лов, го убил Гаврил Радомир. Местото на убиството во историската литература се поврзува со Петерско, крај истоименото езеро. Потоа Јован Владислав ја презел царската власт.

Со убиството на Гаврил Радомир завршило владеење што траело помалку од една година. Државата ја загубила личноста што со години стоела покрај Самоил и имала значително воено искуство. Династичката пресметка дополнително ја ослабнала во време кога византискиот притисок станувал сè посилен.

Гаврил Радомир останува запаметен како храбар војсководец и трагичен наследник на Самоил. Неговата судбина носи особено болна историска порака: човекот кому некогаш му го спасил животот станал негов убиец, а борбата за престолот ја продлабочила кризата на државата што требало да ја брани.

Најново од: Историја

Светозаревиќ: Охридските реликвии биле дадени на привремено чување — македонската влада има право да ги бара назад

Бранислав Светозаревиќ „ВНИМАВАЈТЕ! Еве дел од предадените скапоцени реликвии од страна на некои охриѓани на бугарските власти во 1916 год. Под бр. 10 е и сребрената реликвија со моштите на Св. Матрона, која пред некој ден Бугарија ѝ ја подари на Грција во замена за коските од непознат човек. Но, ВНИМАВАЈТЕ! Отстапени се на привремено […]

Табела за пописот од 1956 година: Во Благоевградскиот округ се наведени 63,64 проценти Македонци

Во приложениот преглед Македонците се наведени како посебна национална категорија, со 63,64 проценти од населението во округот. Во околиите Сандански и Петрич нивното учество надминувало 80 проценти. Една фотографија од табела за националната структура на населението во Благоевградскиот округ отвора важно прашање за македонскиот идентитет во Пиринска Македонија: што покажуваат пописните податоци и зошто тие […]

Битката кај Тир и понудата на Дариј на својата ќерка Естер и 10.000 таланти

Надежите на Александар Македонски за лесна опсада на Тир не се осгварија, бидејќи Тирјанците продолжија да се бранат многу храбро. Но, одењето на тирјанската флота кон север и судирот со Киприотите заврши со нејзино целосно уништување. Co завршувањето на бедемот се покажа дека инженерците не го постигнаа саканиот ефект на силниот источен ѕид. Меѓутоа, бродовите […]

Грчки историчари во 1992 г.: Гоце Делчев и Јане Сандански се бореа против Бугарите, Србите и против Грците

Грчки историчари во 1992 г.: Гоце Делчев и Јане Сандански се бореа против Бугарите, Србите и против Грците, за македонската нација, за Македонија на Македонците. Грчка публикација сведочи за македонската национална посебност и за идеите на Гоце Делчев Во издание од 1992 година се разгледува развојот на македонското национално движење и се посочува разликата меѓу […]

1913 година – поделбата не го решила Македонското прашање

Балканските војни биле пресвртница за Македонија. По нив, нејзината територија била поделена меѓу балканските држави. Границите биле исцртани, но поделбата не го решила Македонското прашање. Секоја држава настојувала да ја оправда својата политика и преку толкување на минатото. Затоа борбата за територијата продолжила и како борба за историјата, јазикот и определувањето на населението. Чие е […]

Дали Гркот Зорба бил вистински Грк?

Дали Гркот Зорба бил вистински Грк е прашање што многумина го поставуваат и ги тера на сомнение и дилеми. Алек (Алекс – Александар) Џигеров, Македонец од Канада, кому Македонија му е судбина и преокупација, има видување и аргументи дека Зорба не бил Грк, туку Македонец. Според неговиот текст со наслов „Македонска чорба“, што е напишан […]

6 октомври 1014 година — Смртта на цар Самуил, владетелот чие царство имало средиште во Македонија

Преспа и Охрид остануваат сведоштва за државното, духовното и културното наследство на Самуиловото време. На 6 октомври 1014 година починал цар Самуил, владетел чие име е длабоко поврзано со средновековната историја на Македонија. Неговото царство имало средиште на македонската територија, а Преспа и Охрид имале особено значење како политички и духовни центри. Самуиловото време останало […]

5 октомври 1878 година — Македонското востание во Кресна: борба за слобода по Берлинскиот конгрес

Насловната е Печат на штабот на Македонското востание во Кресна, 1878 година Во Пиринска Македонија започнала вооружена борба против османлиската власт, која ја изразила решеноста на населението да се спротивстави на неправдите и да се избори за слобода. На 5 октомври 1878 година по јулијанскиот календар, односно на 17 октомври по грегоријанскиот календар, започнало Македонското […]

Најнови вести

To top