Историја

Гаврил Радомир – Самоиловиот наследник што загинал од раката на својот братучед

Двапати го спасил својот татко на бојното поле, а животот го загубил од Јован Владислав – човекот за чие спасување самиот се заложил.

Гаврил Радомир бил син на цар Самоил и царицата Агата, истакнат војсководец и наследник на Самоиловиот престол. Владеел од октомври 1014 до летото 1015 година, во еден од најтешките периоди за Самоиловата држава, кога византискиот император Василиј II постојано ги засилувал нападите.

Во македонската историографија Гаврил Радомир се обработува како средновековен македонски цар. Неговото кратко владеење било исполнето со борби за зачувување на државата, додека внатрешните династички пресметки дополнително ја ослабувале нејзината одбрана.

Годината на неговото раѓање не е сигурно утврдена.

Уште за време на владеењето на Самоил, тој се истакнал како храбар борец и близок соработник на својот татко. Неговото име се поврзува и со трагичната пресметка во семејството на Комитопулите.

Кога Самоил го погубил својот брат Арон и неговото семејство, обвинувајќи го за предавство, Гаврил Радомир се заложил да биде поштеден Ароновиот син Јован Владислав. Со тоа му го спасил животот на братучедот, кој подоцна ќе го убие и ќе го преземе неговиот престол.

Како престолонаследник, Гаврил Радомир учествувал во воените походи против Византија. Особено се истакнал во судирот кај реката Сперхеј, кон крајот на X век. Византиската војска, предводена од Никифор Уран, извршила ненадеен напад и ѝ нанела тежок пораз на Самоиловата војска. Самоил и неговиот син биле ранети, но успеале да се извлечат. Во историските записи се нагласува улогата на Гаврил Радомир во спасувањето на својот татко.

Неговиот семеен живот бил поврзан и со политичките сојузи на државата. Првата сопруга му била унгарска принцеза, ќерка на владетелот Геза. Бракот завршил со разделба, а принцезата била испратена назад додека била бремена. Со овој брак се поврзува потеклото на Петар Делјан, водачот на востанието од 1040–1041 година. Сепак, неговото тврдење дека бил син на Гаврил Радомир не е неспорно потврдено.

Втората сопруга на Гаврил Радомир била Ирена од Лариса, која била доведена во Самоиловата држава по освојувањето на градот. Со неа имал седум деца – пет сина и две ќерки. Во Битола имал дворци, а Пелагонија била важна област во неговиот политички и воен живот.

На 29 јули 1014 година се одиграла Беласичката битка, еден од најтешките настани во историјата на Самоиловата држава. Војската на Василиј II наишла на утврдени позиции што го попречувале нејзиното напредување. Пресвртот настапил кога византискиот војсководец Никифор Ксифија ја заобиколил одбраната и нападнал од зад грб.

Во поразот загинале многу војници, а голем број биле заробени. Гаврил Радомир повторно го спасил Самоил, помагајќи му да го напушти бојното поле. Во борбите што следувале во струмичката област, Радомир ѝ нанел пораз на друга византиска војска, при што загинал нејзиниот предводник Теофилакт Ботанијат.

Според византиската хроничарска традиција, Василиј II наредил масовно ослепување на заробените Самоилови војници, оставајќи на секој стоти по едно око за да ги води другите. Во записите се споменуваат околу 14.000 до 15.000 заробеници, но точниот број и обемот на настанот се предмет на историски расправи. Истата традиција ја поврзува смртта на Самоил, на 6 октомври 1014 година, со потресот што го доживеал при средбата со ослепените војници.

По смртта на својот татко, Гаврил Радомир го презел престолот. Наследил држава ослабена од долгогодишни војни, со загубени територии и постојан притисок од Византија. Неговата главна задача била да ги зачува преостанатите области и да ја продолжи одбраната.

Василиј II ги продолжил походите. Византиските сили навлегле во Пелагонија и ги запалиле Радомировите дворци во Битола. Во 1015 година ја освоиле и Мегленската област. Во такви околности, Гаврил Радомир се обидел да отвори можност за мир, но воените дејства продолжиле.

Истовремено, опасноста растела и во самото владетелско семејство. Јован Владислав, синот на Арон, имал претензии кон престолот. Во летото 1015 година, за време на лов, го убил Гаврил Радомир. Местото на убиството во историската литература се поврзува со Петерско, крај истоименото езеро. Потоа Јован Владислав ја презел царската власт.

Со убиството на Гаврил Радомир завршило владеење што траело помалку од една година. Државата ја загубила личноста што со години стоела покрај Самоил и имала значително воено искуство. Династичката пресметка дополнително ја ослабнала во време кога византискиот притисок станувал сè посилен.

Гаврил Радомир останува запаметен како храбар војсководец и трагичен наследник на Самоил. Неговата судбина носи особено болна историска порака: човекот кому некогаш му го спасил животот станал негов убиец, а борбата за престолот ја продлабочила кризата на државата што требало да ја брани.

Најново од: Историја

23–24 октомври 1912 година – Кумановската битка

Крајот на османлиската власт не ја исполнил македонската надеж за слобода и сопствена држава На 23 октомври 1912 година, во Кумановско започнала една од решавачките битки во Првата балканска војна. Во дводневниот судир меѓу српската и османлиската војска, завршен на 24 октомври, османлиските сили претрпеле пораз што значително влијаел врз натамошниот тек на воените дејства […]

Зошто треба да си горд Македонец од Беломорска Македонија

Пишува: Новица Арсовски Од борбата кај Д’мбени до зачувувањето на мајчиниот јазик – историја на пожртвуваност, страдање и истрајност Да бидеш Македонец со корени од Беломорска Македонија значи да носиш семејно и историско наследство што поминало низ востанија, војни, преселби и забрани. Во тоа наследство се испреплетуваат имињата на селата, спомените за предците, мајчиниот збор […]

Воздигнување на Александар Трети Македонски во оазата Сива во Египет

Кога Александар Македонски и неговата придружба најпосле пристигнаа до оазата Сива, беа изненадени од големите и необични стебла на урми и маслинки и од богатството со вода од многубројни извори и езера. Храмот на пророштвото беше во тврдината наречена Агхурми. Денес можат да се најдат остатоците на храмот надградени со модерни куќи, па не може […]

21 октомври 1943 година – (Фотограифи) Издеглавје – Дебрца го отвори патот кон македонската црковна самостојност

На патот кон признавање и осамостојување на Македонската православна црква-ОА Во виорот на Втората светска војна, на слободната територија во Дебрца, македонското свештенство ја потврдило својата определба да биде со народот – во борбата за слобода, за сопствен црковен живот и за духовно достоинство. На 21 октомври 1943 година, во селото Издеглавје, во куќата на […]

На 13 октомври 1993 Македонија го одигра својот прв меѓудржавен фудбалски натпревар

На 13 октомври 1993 година, во словенечкиот град Крањ, започна меѓународниот пат на фудбалската репрезентација на самостојна Република Македонија. Во пријателски натпревар против Словенија, македонските фудбалери остварија убедлива победа од 4:1 и го претворија своето деби во ден за паметење. Првиот гол го постигна Зоран Бошковски – Чоко, чие име засекогаш остана запишано на почетокот […]

„Гласот на Москва“ во 1914 година: Македонец и Бугарин се различни поими, а стремежот е обединета и независна Македонија

Во статијата „Македонија“, Н. Николаев ги разгледува балканските спротивставувања и се залага за обединета и независна Македонија како праведно и трајно решение на македонското прашање. Превземено од: Macedonia: A True Endless Story Во рускиот весник „Гласот на Москва“ („Голос Москвы“), број 237 од 15 октомври 1914 година, е објавена статијата „Македонија“, потпишана од Н. Николаев. […]

Берлинскиот конгрес од 1878 година – прекројување на Балканот без решение за Македонија

Големите сили го ревидирале Санстефанскиот договор и воспоставиле нова политичка рамнотежа на Балканот. Македонија останала под османлиска власт, со предвидени реформи што не ѝ обезбедиле политичка самостојност. Берлинскиот конгрес се одржал од 13 јуни до 13 јули 1878 година, под претседателство на германскиот канцелар Ото фон Бизмарк. На него учествувале претставници на Германија, Австро-Унгарија, Русија, […]

АЛЕКСАНДАР МАКЕДОНСКИ И АЛЕКСАНДРИЈА

Со основањето на Александрија во 331 година пред нашата ера, Александар Македонски ги поставил темелите на град што ќе стане едно од најзначајните трговски, културни и научни средишта на античкиот свет. Неговата визија ги поврзала природните богатства на Египет со поморските патишта на Средоземјето. Основањето на Александрија било еден од најдалекосежните потези на Александар Македонски. […]

To top