На прво место Историја

5 октомври 1878 година — Македонското востание во Кресна: борба за слобода по Берлинскиот конгрес

Насловната е Печат на штабот на Македонското востание во Кресна, 1878 година

Во Пиринска Македонија започнала вооружена борба против османлиската власт, која ја изразила решеноста на населението да се спротивстави на неправдите и да се избори за слобода.

На 5 октомври 1878 година по јулијанскиот календар, односно на 17 октомври по грегоријанскиот календар, започнало Македонското востание во Кресна, познато во историската литература и како Кресненско или Кресненско-разлошко востание.

Неговото избувнување било поврзано со незадоволството од положбата на населението во Македонија и со разочарувањето по Берлинскиот конгрес. Наместо очекуваните промени, Македонија останала под османлиска власт, а надежите за послободен и посигурен живот повторно биле одложени.

Македонија по Берлинскиот конгрес

Руско-турската војна од 1877–1878 година предизвикала големи промени на Балканот. Во неа учествувале и доброволци од Македонија, кои се надевале дека воениот пораз на Османлиската Империја ќе донесе подобрување на состојбите и во нивните родни краишта.

Но одлуките на Берлинскиот конгрес не го решиле македонското прашање. Продолжиле несигурноста, даночните оптоварувања и насилствата, а предвидените реформи не донеле непосредна заштита за населението.

Во такви околности се засилило уверувањето дека слободата мора да се бара и преку организиран вооружен отпор.

Нападот кај Кресненските анови

Востанието започнало со напад врз османлискиот гарнизон кај Кресненските анови, во долината на реката Струма. Во нападот учествувале околу 400 востаници, потпомогнати од населението од околните села.

По долготрајна борба, гарнизонот бил совладан. Почетната победа ја зголемила довербата во востаничките сили и го поттикнала проширувањето на отпорот.

Борбите ги зафатиле селата Влахи, Оштава и други населени места во околината. Востаничкото движење се проширило во Мелничко и Петричко, а подоцна и во Разлошката област.

Стојан Карастоилов и Димитар Поп Георгиев-Беровски

Меѓу најзначајните водачи бил Стојан Карастоилов, искусен војвода од селото Старчишта, Неврокопско. Неговата улога била особено важна во почетните воени успеси и во обединувањето на востаничките чети.

Димитар Поп Георгиев-Беровски, еден од водачите на Разловечкото востание од 1876 година, го презел местото началник на востаничкиот штаб. Тој придонесувал за организацијата, снабдувањето и координирањето на борбата.

Во подготовките значајна улога имал и Натанаил Охридски, кој одржувал врски со војводите и со комитетите што го помагале востанието. Така се поврзале локалниот отпор, искусните борци и поддршката од македонската емиграција.

Организирање на ослободените места

Востаниците настојувале да воспостават ред во местата што ги контролирале. Покрај военото дејствување, требало да се обезбедат храна, оружје, муниција и заштита на населението.

Значењето на востанието се огледа и во печатот на неговиот штаб, на кој се среќава називот „Македонско востание“. Тој е важен историски белег на движењето и на неговата поврзаност со Македонија.

Внатрешните судири и задушувањето

Почетните успеси не биле доволни за трајно одржување на ослободената територија. Недостигот од оружје и снабдување, османлиските противнапади и несогласувањата околу раководењето ја ослабнале борбата.

Особено тешки последици имале убиството на Стојан Карастоилов и отстранувањето и апсењето на Беровски во текот на внатрешните пресметки. Нарушеното единство ја намалило способноста на востаниците да се спротивстават на посилната османлиска војска.

Во текот на 1879 година востанието било задушено. За населението следувале страдања, несигурност и бегалство.

Место во македонската историска меморија

Македонското востание во Кресна останало значајна страница во ослободителните борби во Македонија. Неговата историја сведочи за храброста на востаниците, но и за тешкотиите што ги создаваат недостигот од средства, надворешните влијанија и внатрешните поделби.

Споменот на Кресна го чува заветот на луѓето што се кренале против османлиската власт — со надеж дека нивните семејства и нивната татковина ќе живеат слободно.

Најново од: На прво место Историја

Европа без место на масата – поука од Букурешт 1913

Во 1913 година, во Букуреш, се одлучуваше за судбината на Македонија. Македонците немаа место на преговарачката маса, немаа сопствена меѓународно призната држава и немаа сила да ја спречат поделбата на својата татковина. Македонија се бореше за слобода и самостојност, но интересите на соседните држави и тогашните големи сили надвладеаја над стремежите на македонскиот народ. Сто […]

Филипче и СДС се обидуваат да креираат скандал таму каде што нема, постапката за Алта банка е јавна и транспарентна

СДС и Венко Филипче се обидуваат да креираат скандал таму каде што нема, во постапката за Алта банка, која е јавна и транспарентна. Тие продолжуваат со ширење неосновани обвинувања за Алта банка, обидувајќи се од редовна и транспарентна постапка за јавна аукција во јавноста да претстават непостоечки скандал. Фактите, се следни. Продажбата на над 95 […]

Една лага ќе им пропадне, а од СДС се тука експресно да смислат нова

Филипче и СДС продолжуваат со лагите и манипулациите за Алта банка, овој пат јавната аукција сакаат да ја претстават како тајна зделка СДС продолжува со ширење лажни, паушални и неосновани обвинувања и манипулации во врска со Алта банка. Откако им пропаднаа сите досегашни и не им успеа обидот за креирање страв и општа паника со […]

СОБОР НА СВЕТИ АРХАНГЕЛ МИХАИЛ – АРАНЃЕЛОВДЕН

21 ноември / 8 ноември Овој празник во народниот живот на Македонците е познат како Аранѓеловден и претставува една од позначајните семејни слави во македонската православна традиција. Свети Архангел Михаил во христијанското предание Името Михаил потекнува од еврејското име Михаел, што се толкува како „Кој е како Бог?“. Во Светото писмо Архангел Михаил е претставен […]

ВОВЕДЕНИЕ НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА (ПРЕЧИСТА)

Воведението на Пресвета Богородица во храмот, во македонската народна и православна традиција познато и како Пречиста, е еден од големите Богородични празници во православното христијанство. Се празнува на 21 ноември според јулијанскиот календар, односно на 4 декември според грегоријанскиот календар. Во македонската православна традиција празникот е познат под името Пречиста или Воведение на Пресвета Богородица. […]

Кога се сака, речиси сè се може: Комерцијална банка влегува во трката за Алта банка Битола

Опис за главната слика: Илустративен колаж на Алта банка Битола и Комерцијална банка, изработен со ChatGPT во формат 3:2. Одлуката на Комерцијална банка да учествува на берзанската аукција е конкретен чекор кон изнаоѓање нов сопственик за битолската банка. На 30 ноември на Македонската берза ќе бидат понудени 95,336 отсто од нејзините акции. Премиерот Христијан Мицкоски […]

Македонија ја потврди поддршката за праведен и траен мир во Украина

На состанокот на Коалицијата на волните во Берлин беше нагласена потребата од заедничко дејствување на европските партнери и САД за завршување на војната. Македонска делегација, во која учествуваше и министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски, присуствуваше на состанокот на Коалицијата на волните во Берлин, посветен на актуелната состојба во Украина и на […]

Во Полице откриен првиот споменик во Полска посветен на децата бегалци од Егејска Македонија кои не се вратија дома

Споменикот е дело на Петро Алексовски и е подигнат со поддршка на Фондот на холокаустот на Евреите од Македонија. Во полскиот град Полице денеска, 19 ноември 2026 година, беше откриен првиот споменик во Полска посветен на децата бегалци од Егејска Македонија кои не се вратија во родните краишта, туку го поминаа животот во Полска и […]

To top