На прво место Историја

ВМРО-СДРМА – Самостојна Демократска Република Македонија под протекторат на Америка.

Македонска Нација

Македонска Нација

ВМРО-СДРМА и идејата Македонија да стане ѕвезда на американското знаме

Во годините непосредно по Втората светска војна, група млади Македонци одбила да се помири со поделбата на Македонија и со неостварениот идеал за самостојна и обединета македонска држава. Во Прилеп се појавила ВМРО-СДРМА – организација која излезот го гледала во создавање Самостојна Демократска Република Македонија под американско покровителство. За таа идеја нејзините членови биле следени, апсени и осудувани, а некои ја платиле и највисоката цена.

Постојат страници од македонската историја за кои со децении малку се зборуваше. Една од нив е приказната за ВМРО-СДРМА – Самостојна Демократска Република Македонија под протекторат на Америка.

По Втората светска војна Македонија добила своја република во рамките на југословенската федерација, но историската Македонија останала поделена. Истовремено, новиот комунистички систем воспоставувал силна политичка контрола, а противниците на власта биле прогонувани.

Во такви услови кај дел од македонската младина созреала идејата дека решението за македонското прашање треба да се бара надвор од балканските политички комбинации.

Погледот бил свртен кон Соединетите Американски Држави.

Од Прилеп започнала организацијата

Во март 1946 година во Прилеп била формирана ВМРО-СДРМА. Еден од главните организатори бил Глигор Крстевски.

Целта била создавање самостојна, демократска и обединета Македонија под американско покровителство. Организацијата постепено воспоставувала врски и надвор од Прилеп, а нејзините идеи особено привлекувале млади луѓе.

За тогашната власт тоа било непријателско дејствување. УДБА започнала со следење и апсења, а членовите биле изведувани пред суд и осудувани на затворски казни.

Глигор Крстевски бил осуден на три години затвор, Благој Рампов на една година и шест месеци, а Благоја Мрмевски на десет години.

Нивниот главен „престап“ бил политички – не ја прифаќале иднината на Македонија онака како што ја определил тогашниот југословенски систем.

Вецко Стаматоски и ѕвездата Македонија

Особено трагична е судбината на Вецко Стаматоски од селото Цер, Кичевско, роден во 1927 година.

Како млад човек бил осуден на осум години затвор поради својата политичка активност.

Со неговото име е поврзана и најсилната симболика на целото движење. На судењето ја изразил идејата на американското знаме да се додаде уште една ѕвезда – Македонија.

Неговата порака била Македонците да не мора да заминуваат во Америка барајќи слобода, туку американската заштита да дојде во Македонија.

Во тие зборови се гледа и очајот и надежта на една генерација која верувала дека надворешна голема сила може да помогне во создавањето самостојна и обединета македонска држава.

Вецко Стаматоски бил убиен во затворот Идризово во 1950 година, а неговиот гроб останал непознат.

Од „49-та“ до „51-та ѕвезда“

Денес оваа идеја најчесто се претставува со симболичната формулација „Македонија – 51-та ѕвезда на американското знаме“.

Историски, сепак, треба да бидеме прецизни. Во 1947 година САД имале 48 сојузни држави. Алјаска и Хаваи станале 49-та и 50-та држава дури во 1959 година.

Затоа, ако Македонија тогаш навистина станела нова американска ѕвезда, таа би била 49-та. „51-та ѕвезда“ е современа симболична формулација на старата идеја.

Но бројот не е суштината.

Суштината е Македонија.

Овие млади луѓе не сакале да се откажат од својот македонски идентитет. Напротив, тие барале начин Македонија да стане самостојна, демократска и обединета држава.

Историја која не треба да се заборави

ВМРО-СДРМА била задушена, нејзините членови биле прогонувани, а нивната приказна долго време останала надвор од пошироката историска слика.

Денес нивните идеи можат да се оценуваат од различни политички и историски позиции. Но едно не смее да се направи – да се избришат од македонската историја.

Тие биле млади Македонци кои верувале дека Македонија има право сама да ја определува својата иднина и за тоа убедување биле подготвени да ја жртвуваат сопствената слобода.

„Ѕвездата Македонија“ никогаш не се појавила на американското знаме.

Но останала како симбол на една генерација која, разочарана од балканските поделби и политичките решенија, ја барала македонската слобода дури и преку океанот.

А имињата на оние што страдале затоа што верувале во нејзината слобода заслужуваат свое место во македонската историска меморија.

Најново од: На прво место Историја

Филипче и СДС се обидуваат да креираат скандал таму каде што нема, постапката за Алта банка е јавна и транспарентна

СДС и Венко Филипче се обидуваат да креираат скандал таму каде што нема, во постапката за Алта банка, која е јавна и транспарентна. Тие продолжуваат со ширење неосновани обвинувања за Алта банка, обидувајќи се од редовна и транспарентна постапка за јавна аукција во јавноста да претстават непостоечки скандал. Фактите, се следни. Продажбата на над 95 […]

Една лага ќе им пропадне, а од СДС се тука експресно да смислат нова

Филипче и СДС продолжуваат со лагите и манипулациите за Алта банка, овој пат јавната аукција сакаат да ја претстават како тајна зделка СДС продолжува со ширење лажни, паушални и неосновани обвинувања и манипулации во врска со Алта банка. Откако им пропаднаа сите досегашни и не им успеа обидот за креирање страв и општа паника со […]

СОБОР НА СВЕТИ АРХАНГЕЛ МИХАИЛ – АРАНЃЕЛОВДЕН

21 ноември / 8 ноември Овој празник во народниот живот на Македонците е познат како Аранѓеловден и претставува една од позначајните семејни слави во македонската православна традиција. Свети Архангел Михаил во христијанското предание Името Михаил потекнува од еврејското име Михаел, што се толкува како „Кој е како Бог?“. Во Светото писмо Архангел Михаил е претставен […]

ВОВЕДЕНИЕ НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА (ПРЕЧИСТА)

Воведението на Пресвета Богородица во храмот, во македонската народна и православна традиција познато и како Пречиста, е еден од големите Богородични празници во православното христијанство. Се празнува на 21 ноември според јулијанскиот календар, односно на 4 декември според грегоријанскиот календар. Во македонската православна традиција празникот е познат под името Пречиста или Воведение на Пресвета Богородица. […]

Кога се сака, речиси сè се може: Комерцијална банка влегува во трката за Алта банка Битола

Опис за главната слика: Илустративен колаж на Алта банка Битола и Комерцијална банка, изработен со ChatGPT во формат 3:2. Одлуката на Комерцијална банка да учествува на берзанската аукција е конкретен чекор кон изнаоѓање нов сопственик за битолската банка. На 30 ноември на Македонската берза ќе бидат понудени 95,336 отсто од нејзините акции. Премиерот Христијан Мицкоски […]

Македонија ја потврди поддршката за праведен и траен мир во Украина

На состанокот на Коалицијата на волните во Берлин беше нагласена потребата од заедничко дејствување на европските партнери и САД за завршување на војната. Македонска делегација, во која учествуваше и министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски, присуствуваше на состанокот на Коалицијата на волните во Берлин, посветен на актуелната состојба во Украина и на […]

Во Полице откриен првиот споменик во Полска посветен на децата бегалци од Егејска Македонија кои не се вратија дома

Споменикот е дело на Петро Алексовски и е подигнат со поддршка на Фондот на холокаустот на Евреите од Македонија. Во полскиот град Полице денеска, 19 ноември 2026 година, беше откриен првиот споменик во Полска посветен на децата бегалци од Егејска Македонија кои не се вратија во родните краишта, туку го поминаа животот во Полска и […]

Јовановски: Евроинтеграцијата го смени односот на западните научници кон македонската историографија

Дел од западните научници што порано ја критикувале македонската историографија денес покажуваат поголемо разбирање за нејзините ставови, откако увиделе дека нивните критики се користат за политички цели. Ова го истакна историчарот Далибор Јовановски на конференцијата по повод 80 години од постоењето на Институтот за историја. Настаните поврзани со евроинтеграцијата на Македонија влијаеле врз начинот на […]

To top