Историја

Црногорците се именувале како Македонци кога ја ковале државата

sreten-zekovic

СРЕТЕН ЗЕKОВИЌ, ЦРНОГОРСKИ ИСТОРИЧАР

sreten-zekovic

Во еден период на своето историско постоење Црногорците се именувале како „Македоњани“, односно како Македонци, а за својата земја посочувале дека е „македонски предели“. Ваквата пракса почнала од средината на 15 век, откако нивната Цетињска митрополија потпаднала под јурисдикција на Охридска архиепископија. Македонските термини биле често употребувани во официјалните документи од значајни црногорски личности, а нив ги користел и самиот црногорски владика Данило, кој е основоположник на црногорската династија Петровиќи. Црногорското прифаќање да се именуваат како „Македоњани од македонски предели“ се должело на тогашната пракса со која одредено население се именувало зависно од тоа која и чија црква имала јурисдикција врз територијата на која тоа живеело.

Вакво сведоштво посочува познатиот црногорски историчар Сретен Зековиќ во својот голем научен труд насловен како „Историската втемеленост на црногорската националност“. Во трудот тој се осврнува и на овој период од црногорската историја, истакнувајќи многу примери за тоа како Црногорците се претставувале како Македонци.

Последица на империјално право

Некои од примерите и досега беа познати во научната јавност, но сега се посочени многу повеќе примери. Освен тоа, се истакнува и дека македонски термини биле употребувани и од други христијански народи врз кои тогашната Охридска архиепископија, чија наследничка е МПЦ-ОА, имала своја јурисдикција.

Историчарот Зековиќ во изјавата за „Дневник“ ни рече дека постојат многу документи од кои се гледа дека видни црногорски личности се изјаснувале дека се од „македонски предели“ и оти се именувале како „Македоњани“. Таква била праксата.

– Во тој период постоеше „свето империјално право“ од кое произлегуваше именувањето на потчинетите народи и држави според името на државата, црквата или верата што ги потчинила. Тоа особено важеше за црковната јурисдикција, односно за автокефалната црква, патријаршија и архиепископија, чии имиња ги носеа сите епископии. Тоа беше вообичаено и населението на тоа брзо се навикувало со оглед на тогашната улога и значењето на црквата. Тоа влијаеше и на свеста на народот и на неговите црковни претставници, кои според тоа си ги определувале титулите и својата припадност. Тоа создава одредена збрка во препознавањето на припадноста на одреден народ, татковина и држава – потенцира Зековиќ.

Познато е дека Охридската архиепископија е првата словенска православна црква, која дејствувала на голем дел од Балканскиот Полуостров, особено од средината на 15 век, кога под своја јурисдикција опфаќала многу земји и народи што живееле на Балканот. Зековиќ истакнува дека охридската јурисдикција оставила длабока македонска трага кај Црногорците.

– На пример, во своето писмо од 1640 година тогашниот црногорски митрополит Мардарие се титулира како „Јас епискуп кир Мардарие от предјел македонских, от земље Црне Горе…“ Историчарот Јован Радониќ сметаше дека тоа е доказ оти тој е и етнички Македонец, но има докази дека синтагмата „од македонските предели“ означува само припадност на Охридската, односно, на македонската црква – објаснува црногорскиот историчар, кој е жесток поборник на самобитноста на црногорскиот народ.

Генеза од македонски кралеви

Истата синтагма двапати, во 1520 и во 1537 година, употребил и познатиот печатар Божидар Вуковиќ. Тој напишал: „Од отачаства моега от земље Диоклитискије, еже јест у предјелех македонских от града нарицајемаго Подгорица“. Македонски предели спомнуваат и монасите од манастирот Морача.

– Самиот владетел на Црна Гора, Данило Петровиќ, своето писмо до рускиот цар Петар Велики од 28 јануари 1712 го завршува на следниот начин: Од Црна Гора во Македонија. Појасно кажано, тоа значи дека Црна Гора е регија во Македонија. Има и запис дека е „Иван Kастриот Црнојевиќ од родот на македонските кралеви“. По враќањето од Црна Гора, пак, рускиот полковник Михаило Милорадович во своите писма се потпишува како „кавалер македонски“ – додава Зековиќ.

Тој објаснува дека круна на сево ова е што тогашниот црногорски владика Данило Петровиќ во службените дописи Црна Гора ја сместувал во Македонија.

– Тој и другите се именуваат како Македоњани само по основа на црковната јурисдикција. Во 1714 година нему му бил издаден пасош на кој пишувало дека е „бискуп од Македонија од Цетиње“. Но, сево ова не значи дека Црна Гора е македонска земја и оти Црногорците се „Македоњани“ – вели Зековиќ.

Неоснована теза за црногорско „српство“

Зековиќ истакнува дека по иста логика неосновано се тврди оти „Црна Гора е српска земја“ и оти „Црногорците се Срби“.

– Ова се прави зашто Црногорската митрополија во еден период, со црногорската држава, беше под јурисдикција на Пеќската патријаршија, односно на Српската црква. На тој начин некогашната припадност кон српската освојувачка држава, црква и верски обреди терминолошки погрешно се мешаат со етничката српска припадност – истакнува тој.

Бранко Ѓорѓевски

Најново од: Историја

Кузман Шапкарев: Ние сме Македонци, а не Бугари! (1870)

На 30 ноември 1870 година, бугарскиот весник „Право“, кој излегувал во Цариград, објавил полемички текст за дејноста на охридскиот учител Кузман Шапкарев. Во написот весникот го обвинува Шапкарев дека се спротивставувал на употребата на книги напишани на бугарски јазик. Преку тие обвинувања, написот сведочи дека уште тогаш во печатот се расправало за посебноста на македонскиот […]

Како Александар Македонски го освоил Сур и го променил неговиот брег

Александар Македонски го напаѓа Тир (денешен Сур) од море. Гравура на Антонио Темпеста од 1608 година, Музеј „Метрополитен“, Њујорк. Сур е денешното арапско име на античкиот Тир, град во Либан. Со латиница често се пишува „Sour“. Во 332 година пр. н. е., војската на Александар Македонски се нашла пред утврден феникиски град чии ѕидини ги […]

Зошто Бугарија инсистира заедно да чествуваме настани и личности?

Одговорот е многу прост: Софија насилно го наметнува заедничкото чествување бидејќи тоа е крунски доказ дека историјата ни е заедничка, што значи — бугарска. Ако го прогласиме и Гоце Делчев за заеднички херој, друго објаснување нема да има. Постапката за тоа е веќе тема на заедничката комисија за историја, а нашите „политичари“ се речиси подготвени […]

Христо Калајџиев во Софија во 1945 година — за македонската државност, против великобугарскиот шовинизам

На фотографијата е корицата на оригиналното софиско издание од 1945 година. На 4 февруари 1945 година, во киното „Македонија“ во Софија, Христо Калајџиев се обратил пред Конгресот на македонската емиграција. Втората светска војна сè уште траела, а македонската држава веќе била конституирана како рамноправна единица во Демократска Федеративна Југославија. Пред делегатите во Софија, Калајџиев го […]

„Балканско сдружение“ во 1932 година: Идеалот на македонскиот народ е слободна и независна Македонија

Во август 1932 година, во Детроит, излегол 15. број на „Балканско сдружение“ („Balkan Unification“), месечното гласило на Македонскиот народен сојуз во Америка. Во приложениот исечок од тој број, полемиката за насилствата во Петричкиот крај завршува со повик за слободна и независна Македонија во рамките на балканска федерација. Во написот, авторот ги обвинува четите на Ванчо […]

Крвавата свадба во Зеленич – Леринско, Егејска Македонија

На 13 ноември 1904 година по јулијанскиот календар, грчка андартска чета го нападнала селото Зеленич, Леринско, во Егејска Македонија. Нападот бил извршен ноќе, додека во домот на семејството Готеви се одржувала свадбена прослава. Меѓу убиените имало и жени и деца. Настанот во македонската историографија е познат како „Крвавата зеленичка свадба“. Зеленич пред нападот Во 1904 […]

Изминаа 122 години од крвавата зеленичка свадба

На 13 ноември 1904 година, во текот на свадбата која се оддржувале во леринското село Зеленич, грчките андарти убиле 13 Македонци. Меѓу жртвите се младоженецот, неговите пријатели, две деца, како и деецот на Македонската револуционерна организација Пандо Мечкаров, вкупно 13 лица. Оттогаш изминаа 122 години, но грчката геноцидна политика кон македонскиот народ не се изменила. […]

Колективната меморија на Македонците

Од книгата „Македонци“ Автор: Бранислав Светозаревиќ-Покорни „Кога ќе го видиш начинот на играта на еден народ, му го откриваш карактерот.“— Конфучие Колективната меморија претставува сврзно ткиво на многуте генерации низ историјата на еден народ и е клучна за неговиот опстанок. Сè додека постои еден народ, постои и колективната меморија, но и народ без колективна меморија […]

To top