Ламбе Арнаудов
133 години од солунскиот завет за слободна Македонија – празникот нè соочува со сопствените корени, со жртвата на предците и со нашата одговорност пред поколенијата.
23 Октомври, денот на основањето на историското ВМРО, за мене е најголемиот и најсветлиот ден за македонскиот народ – светлина на светлината, симбол на неговата решеност да се избори за слобода и сопствена држава.
Во датумот 23 октомври препознавам и една посебна духовна симболика. Тој се поврзува со познатата теолошка пресметка на ирскиот архиепископ Џејмс Ашер, кој во својата хронологија, објавена во 1650 година, го датирал создавањето на светот во 4004 година пред нашата ера.
Врз основа на библиските родослови и историски пресметки, почетокот го поставил во ноќта што му претходела на 23 октомври 4004 година, според јулијанскиот календар.
Тоа е теолошко толкување, а не научно потврден датум. Но за мене, како верник, оваа поврзаност има духовно значење: датумот што во таа хронологија го означува почетокот на светот, во македонската историја го означува почетокот на организираното револуционерно движење за слобода на Македонија.
Луѓето ги создаваат и ги менуваат календарските системи, но природниот тек на времето и движењата во космосот постојат независно од нив. Во тој поредок јас го препознавам Создателот и од него ја црпам својата вера во смислата на постоењето.
Токму затоа ме погодува кога за овој светол ден се поставува прашањето:
„Чиј празник е 23 Октомври?“
Мојот одговор извира од историското паметење на сопствениот народ, од неговата песна и од опомената што ја носат овие парафразирани стихови:
„Народе македонски,
со какви идеи си ти?
Срам голем е за тебе
сам да не се знаеш,
другите да те знаат…“
Пред да прашаш чиј празник е 23 Октомври, запрашај се за сопствените корени и за луѓето што се жртвувале за твојата слобода. Кога ќе го најдеш одговорот, ќе разбереш зошто овој ден заслужува почит од секој што ја чувствува Македонија како своја татковина.
Жртвата и саможртвата на учесниците во македонската националноослободителна борба нè обврзуваат да го чуваме паметењето и да ја разбереме цената на слободата што ја наследивме.
Во тој дух сакам да потсетам на Дончо Штипјанчето, симбол на непокорот, истрајноста и издржливоста на македонскиот народ.
Според преданието за неговото страдање, додека го тепале и го измачувале, еден од мачителите, зачуден од неговата издржливост, му се обратил:
„Еве ти ја тојагава со која те тепам. Удри по мене да видам дали боли, оти ти глас не пушташ на толку тепање.“
Претепан и измачуван со денови, Дончо не можел ни да ја држи тојагата со искршените раце. Тогаш следувало потсмешливото прашање: „Како ќе нè победите кога не можеш на нозе да стоиш и си без раце?“
За мене, одговорот е во самиот негов непокор. Телото можеле да му го скршат, но духот останал непоразен. Во него го гледам достоинството на човек што, и врзан и претепан, ја сочувал својата внатрешна слобода.
Мачителот стои исправен, со оружје и сила во рацете, а сепак не успева да го скрши отпорот на својот затвореник.
Во страдањето на Дончо ја препознавам силата на македонското срце и дух – решителноста да се истрае и тогаш кога телото веќе нема сила.
Затоа, кога размислуваш за 23 Октомври, сети се на таквите луѓе.
Напиј се, барем симболично, од нивниот вечен извор на храброст и инспирација.
Доближи им се со почит, со знаење и со дело.
Дончо и сите знајни и незнајни борци ни оставиле наследство што им припаѓа на поколенијата.
Наше е да бидеме достојни за него, да го чуваме и да го пренесеме понатаму.
Нека ни е честит и вековит 23 Октомври – Денот на македонската револуционерна борба!
