Гордана Димовска
18 септември 2026 година
Новите ископувања во Кралската гимназија во античка Миеза во северна Грција откриваат повеќе за образованието во Македонија во текот на 4 век п.н.е. Локалитетот во близина на модерна Науса научниците го поврзуваат со местото каде што Аристотел го учел младиот Александар и другите македонски кралски наследници.
Археолошката гимназија поврзана со Александар Македонски открива нови наоди во Грција
Воздушен поглед на ископувањето. Фотографија: Грчко Министерство за култура
Ископувањата започнаа во 2024 година под раководство на археологот Ангелики Котариди. Работата опфаќа околу 30 хектари и е дел од истражувачка програма што ја спроведуваат Министерството за култура на Грција и Општина Науса.
Истражувачите открија делови од палестра, стадион, покриени патеки, училници и системи за вода. Една од најголемите карактеристики е покриена патека за трчање, или ксистос, која се протега околу 200 метри.
Наодите од гимназијата вклучуваат четири стилуси за пишување, грнчарија, монети и архитектонски дела. Оваа година, тимот се фокусираше на источната страна од комплексот, каде што палестрата се придружуваше на област позната како Дидаскалеон, или зграда за учење.
Античка Македонска гимназија поврзана со Александар Велики открива нови наоди во Грција
Чистење на мозаичниот под на северниот андрон. Фото: Грчко Министерство за култура
Камени клупи пронајдени во неколку простории идентификуваат простори што се користеле за предавања. Просториите нудат нови докази за тоа како била уредена гимназијата и како студентите ги користеле различните делови од комплексот.
Голема зграда од три дела зафаќа повеќе од 160 квадратни метри во Дидаскалеонот. Централен влезен хол води до два андрона, или простории што се користат за забави за пиење и социјални собири. Двете простории имаат мозаични подови и подигнати платформи за трпезариски каучи.
Секој андрон содржел десет каучи, давајќи им на секоја просторија простор за најмалку 20 лица. Квалитетот и конструкцијата на мозаичните подови тесно се совпаѓаат со подовите од палатата во Ајга, кралскиот центар на античка Македонија.
Други архитектонски наоди вклучуваат делови од јонски фриз, јонски столб и капител. Археолозите, исто така, пронајдоа дел од аголен дорски архитрав од околната колонада. Делото треба да им помогне на истражувачите да го реконструираат оригиналниот дизајн на палестрата.
Голем дел од комплексот бил демонтиран од Римјаните по втората Битка кај Пидна во 168 година п.н.е. Сепак, ѕидови со висококвалитетен малтер, антички подови и други остатоци преживеале под слоевите на уништување и силно горење.
Гимназијата датира од средината на 4 век п.н.е., за време на владеењето на Филип II. Новите докази ја зајакнуваат идентификацијата на локацијата со гимназијата поврзана со учењето на Аристотел за Александар.
Античка Македонска гимназија поврзана со Александар Македонски открива нови наоди во Грција
Фреска со животинска сцена во машкиот дел од двојната отоманска бања во Верија. Фото: Грчко Министерство за култура
Ископувањето, исто така, го надополнува знаењето за улогата што ја играле гимназиите во македонското општество. Ваквите места ја комбинирале физичката обука со образованието и општествениот живот. Миеза држела посебно место во образованието на младите Македонци кои биле подготвени за лидерство.
Неодамнешните работи во Миеза беа дел од поширока посета на културното наследство во регионот. Грчката министерка за култура, Лина Мендони, исто така присуствуваше на враќањето на два реставрирани отомански споменици во локалната заедница во Верија.
Едниот беше Орта џамијата, еден од најстарите зачувани отомански споменици во Верија. Џамијата датира од околу 1490 или 1491 година и се наоѓа во историскиот центар на градот. Реставраторските работи ги решија структурните проблеми, куполата, оригиналните отвори, подот, малтерот, сликаната декорација и минарето. Проектот доби 450.000 евра од Фондот за закрепнување и отпорност.
Вториот споменик беше двојната отоманска бања, позната и како Тузци амам. Изградена кон крајот на 15 век, бањата има одвоени машки и женски делови распоредени како комплетна јавна бања.
Сликите во машкиот дел прикажуваат сцени од лов и егзотични животни, вклучувајќи слон и жирафа. Ваквата декорација е ретка за отоманска бања. Бањата работела до 1930 година.
Заедно, проектите зачувуваат различни периоди од историјата на Верија, додека работата во Миеза додава нови докази за образованието и животот во античка Македонија. Се очекува континуираното ископување да го разјасни распоредот и употребата на Кралската гимназија.
