Опис од приложената фотографија: Западната фасада на црквата „Свети Ѓорѓи“ во Курбиново, Преспа.
На падините над Преспанското Езеро, кај селото Курбиново, стои еднокорабната црква „Свети Ѓорѓи“. Зад нејзината едноставна камена фасада е зачуван еден од највпечатливите фрескоживописи од крајот на XII век. Меѓу насликаните ликови, погледот најдолго се задржува на архангелот Гаврил. Наборите на неговата облека се развеваат, телото му е наведнато напред, а стапалата како да го довршуваат чекорот кон Богородица. Повеќе од осум века по сликањето, сè уште изгледа како штотуку да пристигнал.
Ангелот во движење
Гаврил е дел од Благовештението, композиција насликана во олтарниот простор. Според евангелскиот расказ, архангелот ѝ ја соопштува на Богородица веста дека ќе го роди Исус Христос. Курбиновскиот зограф го доловил мигот на пристигнувањето со издолжената фигура, со наклонот на телото и со линиите на облеката што го следат чекорот. Таа живост се препознава и во другите фрески во храмот, каде што гестовите и држењето на телото ја пренесуваат драматиката на сцената.
Ликот на Гаврил одамна излегол од рамките на црквата. Неговиот приказ е главниот мотив на задната страна на македонската банкнота од 50 денари. Така, многумина се сретнале со ангелот од Курбиново уште пред да го видат храмот над Преспа.
Датумот што го открил еден натпис
За средновековен живопис ретко се знае точниот ден кога започнала работата. Курбиново го зачувало тој податок. Во 1958 година, при конзерваторски зафати, во северниот дел на олтарот бил откриен натпис на фреската „Чесна трпеза“. Според него, живописувањето започнало на 25 април 1191 година, во времето на византискиот цар Исак II Ангел. Со откритието завршила долгата расправа за староста на фреските.
Кој го нарачал живописот?
На западната фасада се зачувани фрагменти од ктиторската композиција. Истражувачите во оштетените фигури ги препознаваат царот Исак II Ангел, царицата Маргарита и, најверојатно, охридскиот архиепископ Јован Каматир. Меѓу нив е и ликот на дарителот, чие име и денес останува загатка. Неговото место во композицијата, покрај царската двојка и архиепископот, отвора можност да станувало збор за човек од високите кругови на тогашното општество. Зачуваниот дел од фреската остава простор за различни толкувања на неговиот идентитет.
Како храмот ги преживеал вековите
Се претпоставува дека црквата била напуштена во XVII век. Во XIX век повторно била забележана и претрпела градежни промени. При обновата на дрвениот таван биле оштетени делови од фреските, а во XX век следувале повеќе конзерваторски зафати за заштита на храмот и на живописот. Во 2020 година „Свети Ѓорѓи“ во Курбиново била внесена на Пробната листа на светското наследство на УНЕСКО.
Во септември 2026 година завршила конзервацијата на надворешните ѕидни слики. Европскиот центар за византиски и поствизантиски споменици го реализирал проектот во соработка со македонското Министерство за култура и со стручниот тим на Завод и музеј – Битола. Резултатите биле претставени при официјалната посета на храмот на 9 октомври.
Курбиново го зачувало денот кога зографите почнале да работат, а името на човекот што ја нарачал нивната работа сè уште се бара. Од неа останал и оној чекор на Гаврил кон Богородица, фатен во мигот пред да ја изговори веста.