Македонска Нација
Пред 85 години, македонскиот народ ја потврди својата решеност да се бори против фашизмот, за национална слобода и за сопствена држава. Денес наша должност е да го чуваме она што поколенијата пред нас го платија со своите животи: слободата, достоинството и Македонија.
11 Октомври е празник на храброста, на отпорот и на македонската непокорност. На овој ден се сеќаваме на почетокот на организираното вооружено востание против фашистичките окупатори и нивните соработници. Продолжувајќи ги слободарските традиции на своите предци, македонскиот народ застана на страната на антифашистичката коалиција и ја поврза борбата против фашизмот со стремежот за национално и социјално ослободување.
Неговата слобода не беше подарок. Таа беше изборена со борба, со жртви и со непоколеблива верба во Македонија.
Отпорот започнал и пред 11 октомври. Македонските диверзантски групи изведувале акции против окупаторската војска и полиција. Меѓу нив се уништувањето германски авион на скопскиот аеродром во јуни 1941 година, акциите во рудникот Радуша за обезбедување експлозив во август и вооружениот судир кај тунелот Богомила во септември истата година.
Сепак, 11 октомври 1941 година се одбележува како почеток на организираното народно востание. Таа вечер, 16 борци од Првиот прилепски партизански одред „Гоце Делчев“, поделени во три групи, извеле акции насочени кон бугарскиот полициски участок, затворот и телефонско-телеграфските врски во Прилеп.
Зад историскиот чин на 11 октомври 1941 година стоеле шеснаесетмина македонски борци. Поделени во групи, тие добиле конкретни задачи: напад врз бугарскиот полициски участок и затворот во Прилеп и прекинување на телефонските врски.
Кон полицискиот участок тргнале петмина борци: Аспарух Јосифоски, Душко Наумоски, Блаже Спиркоски, Милан Димоски и Драган Спиркоски.
Кон затворот биле упатени шестмина: Никола Попоски, Мице Козар, Пецо Крстески, Јонче Јанески, Благоја Корубин и Душко Ристески.
Задачата да ги прекинат телефонските врски ја добиле: Мице Димески, Крсте Црвенковски, Киро Ќососки и Киро Базеркоски.
Меѓу учесниците бил и Коле Чашуле, чие име денес најчесто го поврзуваме со македонската литература и со драмата „Црнила“. Но неговата биографија го носи и сведоштвото за учеството во настанот што го означил почетокот на организираното вооружено востание на македонскиот народ.
Шеснаесет имиња, шеснаесет човечки судбини, поврзани со една решеност — Македонија да биде слободна. Нивната храброст останува дел од нашето историско паметење и обврска да ги чуваме од заборав.
Следниот ден, на 12 октомври, во Кумановско биле формирани Козјачкиот и Карадачкиот партизански одред. Во судирите со бугарските окупаторски сили, Карадачкиот одред бил разбиен на 14 октомври, а Козјачкиот на 17 октомври. Нивната жртва останала дел од темелите на народноослободителната борба. Значаен придонес во раниот вооружен отпор дал и Скопскиот партизански одред, формиран во август 1941 година.
Од првите малобројни одреди израснала Народноослободителната војска на Македонија, која во завршниот период на војната и непосредно по неа достигнала околу 110.000 борци и старешини.
Државотворната круна на борбата биле одлуките на Првото заседание на АСНОМ, одржано на 2 август 1944 година. Со нив биле поставени темелите на современата македонска држава во рамките на југословенската федерација и бил остварен вековниот стремеж на Македонците за сопствена државност.
Зад тие историски одлуки стоеле илјадници човечки животи, разделени семејства и домови што никогаш повеќе не ги дочекале своите најмили.
Се проценува дека Македонија во Втората светска војна дала околу 25.000 жртви. Меѓу нив имало загинати борци и цивили, жртви на окупаторскиот терор и на Холокаустот.
Особено болно место во нашата меморија имаат 7.144 Евреи од Македонија, кои во март 1943 година биле собрани и депортирани од бугарските окупациски власти во нацистичкиот логор на смртта Треблинка, каде што биле убиени.
Нивните животи немаат цена. Нивното страдање нè обврзува да ја чуваме вистината и да се спротивставуваме на секој обид злосторствата да се премолчат или одговорноста да се избрише.
Денес, 85 години од почетокот на востанието, пред нас стои поинаква, но голема одговорност: да ја зачуваме државата, да ги браниме македонскиот идентитет и јазик и да создадеме услови младите да ја гледаат својата иднина во Македонија.
Како ќе им оддадеме почит на борците ако дозволиме поделбите да ни станат поважни од татковината? Како ќе го зачуваме нивниот завет ако молчиме пред корупцијата, неправдата и поткопувањето на институциите?
Потребна ни е согласност за виталните национални интереси. Политичките разлики се составен дел од демократијата, но одговорноста кон Македонија мора да биде заедничка. Од секоја власт треба да бараме чесност, отчетност и заштита на државните интереси. Никој нема право да ги претвора во средство за лична корист или политичка трговија.
Време е да се сплотиме околу вредностите што ја одржале Македонија: слободата, солидарноста, достоинството и вербата во сопствениот народ. Со закон, со одговорни институции и со граѓанска решителност да се спротивставиме на криминалот и корупцијата што ја разјадуваат државата.
11 Октомври треба да нè опоменува дека Македонија не смее да потклекне и дека слободата бара постојана грижа.
На сите граѓани на Република Македонија, на Македонците во Пиринска, Егејска, Мала Преспа, Гора и Дијаспората им го честитам Денот на народното востание.
Со почит кон борците, со незаборав за жртвите и со одговорност пред идните поколенија — да ја чуваме Македонија!
Нека е честит и вековит 11 Октомври!
