Дабничкиот масакр: крвавиот 19 септември 1942 кај Прилеп
3 минути за читање
На 19 септември 1942 година, во месноста Дабнички Завој, меѓу Прилеп и селото Дабница, се случил еден од најтрагичните настани од периодот на Втората светска војна во Македонија – Дабничкиот масакр.
Настанот бил кулминација на повеќедневна акција на бугарските окупаторски власти против населението од Дабница и прилепските учесници и поддржувачи на Народноослободителното движење.
Дабница – силна база на антифашистичкото движење
Селото Дабница имало значајно место во развојот на антифашистичкото движење во Прилепско. Во месноста Гарван, на 16 мај 1942 година, бил формиран Народноослободителниот партизански одред „Димитар Влахов“, а населението од селото ги помагало партизаните со храна, облека и друга помош.
Токму поради ваквата активност селото било изложено на силен притисок од бугарските окупаторски власти.
Во септември 1942 година следувале масовни апсења. Десетици жители на Дабница биле приведени, а според историските податоци, 43 дабничани биле интернирани во бугарскиот логор кај Ксанти. Дел од уапсените биле задржани во прилепските касарни и затвори, каде што биле испрашувани и измачувани.
19 септември 1942 година
Кулминацијата на теророт настапила на 19 септември.
Група затвореници била издвоена и изведена од прилепските касарни. Под силно вооружено обезбедување тие биле поведени кон месноста Дабнички Завој.
Таму биле стрелани.
Историските извори што го обработуваат настанот наведуваат дека за стрелање биле издвоени 18 затвореници, главно жители на Дабница и Прилеп. Во дел од изворите бројот на жртвите се разликува, особено зависно од тоа дали во билансот се вклучуваат и затворениците што починале или биле убиени при претходните измачувања.
Меѓу жртвите и затворениците поврзани со Дабничкиот масакр биле луѓе кои активно го помагале Народноослободителното движење.
Рампо Левков – Левката
Со трагичните септемвриски денови во Дабница неразделно е поврзано и името на Рампо Левков – Левката, прилепски адвокат, револуционер, поет и активен учесник во антифашистичкото движење.
Левката бил уапсен во септември 1942 година и подложен на тешки измачувања во прилепските касарни. На 19 септември 1942 година бил убиен од бугарските окупаторски власти.
Подоцна бил прогласен за народен херој, а неговото име останало трајно запишано во историјата на Прилеп и македонската антифашистичка борба.
Дабничкиот Завој – место на сеќавање
Дабничкиот масакр не бил само одмазда врз одделни луѓе. Тој бил обид со терор да се заплаши населението кое го поддржувало отпорот.
Но наместо да го задуши отпорот, насилството дополнително го засилило револтот против окупаторската власт.
На местото на страдањето во Дабничкиот Завој подоцна бил подигнат Споменик на жртвите на фашизмот, како трајно сведоштво за луѓето што ги загубиле животите во тие крвави септемвриски денови.
Денес, повеќе од осум децении подоцна, 19 септември 1942 година останува еден од трагичните датуми во историјата на Прилепско и Македонија.
Дабничкиот Завој е место што потсетува на цената што ја платиле луѓето кои застанале против окупацијата и го помагале антифашистичкиот отпор.
Нивните имиња и нивната жртва остануваат дел од историската меморија на македонскиот народ.
