Кога геополитиката ќе стане поважна од човечкиот живот, светот лесно наоѓа милијарди за воени цели, а многу потешко средства за гладни деца, земјотреси, болести и човечки трагедии далеку од центрите на моќта.
Светот повторно е исправен пред едно болно прашање: зошто меѓународната заедница толку брзо и лесно наоѓа милијарди долари кога станува збор за војна, оружје и геополитички интереси, а многу потешко обезбедува сериозна помош за природни катастрофи, гладни деца, болести и заборавени човечки трагедии?
Ова прашање не е насочено против помошта за кој било народ што страда. Секој народ нападнат, протеран, гладен или погоден од катастрофа има право на солидарност. Но проблемот е во очигледната нерамнотежа: кога трагедијата има геополитичка тежина, парите се бројат во милијарди; кога страдаат сиромашни, далечни и политички „неважни“ народи, светот најчесто испраќа соопштенија, спасувачки тимови и ограничени фондови.
Според Kiel Institute, поддршката за Украина се следи како воена, финансиска и хуманитарна помош од 41 држава и институции од јануари 2022 година наваму, а најновите податоци покажуваат дека во 2026 година европската воена помош останала висока, додека финансиската и хуманитарната помош значително забавиле. Во март и април 2026 година само Германија одвоила 4,2 милијарди евра воена помош, Велика Британија 1,3 милијарди евра, а Норвешка 600 милиони евра.
Од друга страна, Светската програма за храна предупредува дека 318 милиони луѓе во 2026 година веќе се соочуваат со кризно ниво на глад или полошо, а бројката на луѓе изложени на ризик од акутна глад може да достигне 363 милиони. Истовремено, ФАО и ВФП предупредуваат дека финансирањето за храна, итна земјоделска помош и исхрана во кризите се намалило за околу 59 проценти меѓу 2022 и 2025 година, додека бројот на луѓе со високо ниво на акутна несигурност во исхраната во најзагрозените земји достигнува околу 266 милиони.
И тука се гледа суровата вистина: светот има пари, но нема еднаква волја.
Кога станува збор за воени стратегии, санкции, оружје, дронови, одбрана и влијание, милијардите се мобилизираат речиси преку ноќ. Кога станува збор за гладни деца во Африка, болни мајки, раселени семејства или народи погодени од земјотрес, тогаш се зборува за „донаторски замор“, „буџетски ограничувања“ и „приоритети“.
Најновата трагедија во Венецуела го отвора истото прашање. Според Reuters, бројот на загинати од силните земјотреси надминал 1.400, а повеќе од 1.600 странски спасувачи пристигнале во земјата. САД веќе најавиле 150 милиони долари помош, со можност за дополнителен пакет од стотици милиони долари, додека Европската Унија испратила спасувачки тимови и опрема преку механизмот за цивилна заштита.
Тоа е значајна помош, но сепак прашањето останува: зошто ваквите катастрофи не добиваат ист политички и медиумски третман како воените кризи?
УНИЦЕФ во 2026 година бара 7,66 милијарди долари за хуманитарна акција за деца, со цел да достигне 73 милиони деца погодени од конфликти, катастрофи, раселување и економски кризи.
Само во Источна и Јужна Африка, УНИЦЕФ бара 1 милијарда долари за 16 милиони деца во 22 земји; таму 4,2 милиони деца под пет години страдаат од тешка акутна неухранетост, а 25 милиони деца живеат во тешка сиромаштија во исхраната.
Значи, за спасување милиони деца често се бараат средства што се помали од еден воен пакет за само неколку недели. Тоа е моралниот пораз на современиот свет.
Ова не значи дека не треба да се помогне таму каде што има војна. Но значи дека човечкиот живот не смее да се мери според геополитичката корист. Едно дете во Африка, едно семејство под урнатини во Венецуела, еден гладен човек во Судан или еден болен бегалец во која било земја не вреди помалку од жртвите во воените зони што се на насловните страници.
Светот денес има технологија, банки, фондови, воени сојузи и меѓународни институции. Но ако нема правична солидарност, тогаш сето тоа е само фасада. Не може да се зборува за човечки права, ако правото на живот зависи од тоа дали трагедијата е политички корисна. Не може да се зборува за цивилизација, ако гладните деца се појавуваат само во кампањи за донации, додека за војни се отвораат државни каси.
Затоа прашањето е едноставно: дали светот навистина сака да спасува животи, или сака да финансира само оние кризи што му одговараат?
Доколку меѓународната заедница сака да биде морален авторитет, мора да покаже дека истата енергија со која финансира воени и геополитички приоритети може да ја насочи и кон гладот, земјотресите, болестите, раселените семејства и децата кои немаат ни храна, ни вода, ни лекови.
Во спротивно, зборовите „солидарност“, „хуманост“ и „меѓународна заедница“ ќе останат само убави фрази зад кои се крие една сурова вистина: за некои страдања има милијарди, за други има само сочувство.
