Македонска Нација
Вториот пасош не смее во практиката да вреди повеќе од правосилната судска пресуда.
Каква порака добиваат граѓаните кога Македонија бара правосилно осудено лице, а тоа престојува во соседна Бугарија, членка на Европската Унија, и јавно се појавува во нејзините медиуми? Како да веруваат во еднаквост пред законот ако пресудата останува неизвршена, а второто државјанство изгледа како излез од одговорноста?
Според јавно објавените информации, Симеон Михаилов, таткото на Ива Михаилова, е правосилно осуден на 12 години и шест месеци затвор во предметот „Детонатор“. Македонија го бара за издржување на казната, додека тој се појавува во бугарски медиуми.
Правните ограничувања за екстрадиција на сопствен државјанин не смеат да бидат крајот на институционалниот ангажман. Од земја членка на Европската Унија се очекува да ги разгледа расположливите законски механизми за правосудна соработка и јасно да објасни што може да преземе.
Кога ваквите случаи остануваат без ефикасен исход, се создава опасен впечаток дека преминувањето на границата и поседувањето друг пасош можат да ја направат правдата недостижна. Тоа ја поткопува довербата во институциите и може да охрабри други да го побараат истиот излез.
Националното изјаснување е лично право. Но ниту тоа ниту државјанството смеат да служат како оправдување за неказнивост.
Случајот со Ива Михаилова има поинаква процесна положба и не смее да се изедначува со правосилната осуда на нејзиниот татко. Нејзината евентуална кривична одговорност треба да ја утврди судот, во правична постапка и со почитување на пресумпцијата на невиност.
Во предметот против неа има загинат човек и семејство што заслужува вистина и правда. Затоа останува прашањето: како ќе се обезбеди нејзиното присуство пред судот ако престојува во Бугарија и останува недостапна за македонските судски органи?
Европските стандарди за владеење на правото мора доследно да важат и во самата Унија.
Од Македонија со право се бараат функционални институции, правна сигурност и одговорност. Истата доследност се очекува и од членките на ЕУ кога е потребна соработка за извршување пресуда или за обезбедување судска постапка.
Овие случаи бараат конкретни одговори: како одговориле бугарските институции на барањата од Македонија и кои законски можности остануваат отворени? Без јасни одговори и видлив институционален ангажман, сомнежот во двојни стандарди и недовербата во европската доследност само ќе се продлабочуваат.
Добрососедството се докажува и преку соработката во тешки кривични предмети. Европската припадност добива вистинска смисла кога граѓанинот гледа дека законот важи и за оној што има втор пасош.
Пасошот го потврдува државјанството.
Судот ја утврдува кривичната одговорност.
Институциите се должни да ги користат законските механизми за границата да не стане засолниште од правдата.
Токму таква одговорност очекуваме од нашиот источен сосед и од институциите на Европската Унија.
