Одлуката на Советот на јавни обвинители да ја одбие кандидатурата на Владимир Панчевски за државен јавен обвинител отвори повеќе прашања отколку што даде одговори.
Образложението – дека не го исполнува законскиот услов од 10 години непрекинат стаж како судија или обвинител во областа на кривичното право – звучеше како јасна и конечна констатација. Сè додека не се појави документот.
Владимир Панчевски, долгогодишен судија и поранешен претседател на Основен кривичен суд Скопје, јавно објави официјална потврда издадена токму од институцијата во која работел. Потврдата, потпишана од судскиот администратор Дејан Нешовски, наведува дека Панчевски бил судија од 08.02.2008 до 28.07.2020 година – вкупно 12 години, 5 месеци и 20 дена. Повеќе од законскиот минимум.
Дополнително, документот наведува дека тој постапувал во Одделението за организиран криминал и корупција, во претходна постапка и прекршоци – токму во срцето на кривичното право. Прашањето што логично се наметнува е: ако ова не е исполнување на условите, тогаш што е?
Ова не е само прашање за еден кандидат. Ова е прашање за кредибилитетот на судскиот систем. Ако официјален документ од државна институција може да биде игнориран или различно толкуван, тогаш граѓаните имаат право да се сомневаат во критериумите, но и во мотивите.
Контекстот е уште почувствителен ако се земе предвид долгогодишната криза на доверба во обвинителскиот систем. Од времето на Специјално јавно обвинителство па наваму, јавноста сведочи на серија скандали, внатрешни пресметки и обвинувања за селективна правда. Ревизорски наоди, кривични пријави, милионски суми – а одговорност речиси и да нема. Наместо расчистување, гледаме суспензии, дисциплински постапки и тивки институционални војни.
Во таква атмосфера, секоја одлука за избор или дисквалификација на кандидат за државен јавен обвинител мора да биде кристално јасна, правно аргументирана и транспарентна. Во спротивно, се остава простор за перцепција дека одлуките не се носат врз основа на закон, туку врз основа на интереси.
Панчевски во јавноста е перципиран како фигура надвор од обвинителските кругови, како судија кој не припаѓа на внатрешните структури на моќ. Дали токму тоа е проблемот? Или навистина постои правна нијанса што Советот ја гледа, а јавноста не?
Одговорот сега е на потег на Советот. Дали ќе ја преиспита одлуката по објавениот доказ? Дали ќе понуди дополнително, детално правно образложение? Или ќе остане впечатокот дека критериумите се флексибилни – зависно од тоа кој е кандидат?
Во држава во која довербата во правосудството е на историски минимум, секоја ваква одлука има тежина поголема од персонална амбиција.
А кога граѓаните гледаат дека дури и јасно наведен стаж од 12 години може да биде оспорен, прашањето повеќе не е дали има скандал. Прашањето е колку уште вакви случаи судскиот систем може да издржи пред целосно да ја изгуби легитимноста?
