Македонски легенди

Арсениј Јовков – илинденецот кој се бореше за Македонија со пушка, перо и филм

Македонска Нација

Македонска Нација

Арсениј Јовков (25 март 1884, село Селци, Струшко – 14 септември 1924, Горна Џумаја, Пиринска Македонија) бил македонски револуционер, илинденец, поет, публицист, новинар и филмски автор. Неговиот живот бил нераскинливо поврзан со борбата за слобода на Македонија, а неговото име останува запишано и во македонската револуционерна историја и во почетоците на македонската кинематографија.

Арсениј Јовков е роден на 25 март 1884 година во селото Селци, Струшко. Се школувал во родниот крај, во Дебар и Битола, а уште како млад се приклучил кон македонското револуционерно движење.

Илинденец од својата младост

Кога во 1903 година избувнало Илинденското востание, Јовков бил меѓу оние млади Македонци кои не останале настрана од борбата. Учествувал во востаничкото движење како секретар во реонска чета.

Илинден оставил длабока трага врз целиот негов живот.

По задушувањето на востанието, Јовков не се откажал од македонското дело. Борбата што ја започнал како млад револуционер подоцна ја продолжил со перото, преку новинарството, литературата, политичката активност и филмот.

Македонија ја бранеше и со перо

Посебно место во неговата дејност имала Илинденската организација, која ги обединувала преживеаните учесници во Илинденското востание и македонските револуционерни дејци.

Јовков развил богата публицистичка и новинарска активност. Бил поврзан со весниците „Илинден“ и „Пирин“, преку кои ги изнесувал своите ставови за македонското прашање и за иднината на Македонија.

За него Македонија не била само политичко прашање. Таа била животна определба, татковина и незавршена илинденска борба.

„Илинден“ – дело посветено на македонската борба

Својата љубов кон Македонија Јовков ја преточил и во литературата.

Негово најпознато книжевно дело е романот во стихови „Илинден“, замислен како широко поетско сведоштво за македонското револуционерно движење и Илинденското востание.

Делото останало недовршено поради неговата прерана смрт.

И самиот наслов доволно говори за местото што Илинден го имал во неговиот живот. Востанието за Јовков не било само историски настан од младоста, туку идеја што ја носел до крајот на животот.

Пионер на македонскиот филм

Арсениј Јовков има посебно место и во историјата на македонската кинематографија.

Тој е автор на сценариото за документарниот филм „Македонија во слики“ од 1923 година. Филмот претставува едно од најраните филмски сведоштва поврзани со Македонија и македонската револуционерна борба.

Јовков работел и на сценарио за игран филм посветен на Илинденското востание.

На тој начин тој многу рано ја препознал моќта на филмската камера како средство преку кое пред светот може да се раскаже приказната за Македонија.

Мајскиот манифест и судирите во македонското движење

Во бурната 1924 година Јовков се нашол во средиштето на големите поделби во македонското револуционерно движење.

Бил еден од авторите на Меморандумот на Илинденската организација од 17 април 1924 година, со кој се протестирало против прогоните на македонските дејци.

Со одобрување гледал и на идејата содржана во Мајскиот манифест од 1924 година за обединување на македонските револуционерни сили околу борбата за слободна Македонија.

Токму политичките и идеолошките поделби меѓу македонските револуционери ќе бидат кобни и за него.

Крвав септември 1924 година

По убиството на Тодор Александров на 31 август 1924 година започнала жестока пресметка во редовите на македонското револуционерно движење.

Следувале познатите Горноџумајски настани, во кои биле ликвидирани повеќе македонски дејци поврзани со левицата и со Илинденската организација.

Меѓу жртвите бил и Арсениј Јовков.

На 14 септември 1924 година, на само 40-годишна возраст, неговиот живот насилно бил прекинат во Горна Џумаја, во Пиринска Македонија.

Трагедијата е уште поголема затоа што човек кој ја преживеал илинденската борба против Османлиската Империја паднал како жртва на братоубиствените пресметки што го зафатиле македонското револуционерно движење.

Остана неговото дело

Арсениј Јовков живеел само четири децении, но зад себе оставил дело што го надживеало.

Бил револуционер кога Македонија барала борци, новинар и публицист кога требало да се брани македонската кауза со збор, поет кога требало да се сочува споменот за Илинден и филмски автор кога новата уметност на подвижните слики штотуку почнувала да ја освојува Европа.

Со пушка, перо и филм, Арсениј Јовков му го посветил својот живот на македонското дело.

Затоа неговото име заслужува да остане меѓу легендите на македонската револуционерна, културна и публицистичка историја.

Најново од: Македонски легенди

Маца Карбева

Маца Карбева – од борбата за правата на жените до АСНОМ Маца Карбева (20 август 1919, село Војница, Велешко – датумот на смртта не е утврден) била македонска првоборка, учесничка во Народноослободителната борба и делегатка на Првото заседание на АСНОМ. Нејзината дејност започнала во работничкото и женското движење во Велес, а продолжила во илегалната борба […]

Пеце Атанасовски – легендарниот гајдаџија кој го разнесе македонскиот звук низ светот

Пеце Атанасовски (Долнени, Прилепско, 1925 – Скопје, 14 септември 1996) е еден од најголемите македонски народни инструменталисти, легендарен гајдаџија и неуморен чувар и афирматор на македонската изворна музика. Со звукот на својата гајда ја претставувал Македонија на бројни сцени во земјата и во светот, оставајќи наследство што живее и денес. Во историјата на македонската народна […]

Ибе Паликуќа – една од најмладите народни хероини од Македонија

Ибе Паликуќа (Дебар, 1927 – Шутово, Кичевско, 22 септември 1944) била учесничка во Народноослободителната војна во Македонија и една од најмладите жени од Македонија прогласени за народни херои на Југославија. Како борец и политички активист, својот живот го загубила на само 17-годишна возраст. Ибе Паликуќа е родена во 1927 година во Дебар, во албанско семејство. […]

Христофор Жефарович – првиот македонски хералдичар

Христофор Жефарович (околу 1690 – 18 септември 1753) бил зограф, иконописец, бакрорезец, калиграф, калуѓер, трговец и печатар од Македонија. Се смета за прв македонски хералдичар и еден од најбараните уметници на просторот од Солун до Пешта во XVIII век. Во 1741 година во Виена ја објавил книгата „Стематографија“, во која се претставени грбовите на повеќе […]

„Македонија ќе биде слободна!“ – Александар Турунџев (1872–1905)

Александар Турунџев е роден во 1872 година во селото Горно Врбени, Леринско, а се самоубил 30 август 1905 година во Битола. Македонски револуционер, илинденец и војвода, тој останал запаметен како еден од симболите на непокорот и саможртвата во борбата за слободна Македонија. „Македонија ќе биде слободна!“ –тоа биле последните зборови на Александар Турунџев пред неговото […]

Драган Богдановски – живот посветен на слободна и независна Македонија

На 18 септември 1929 година во селото Клечовце, Кумановско, е роден Драган Богдановски, починал на 31 мај 1998 година во Данска, на пат од Шведска кон Германија. Подоцна бил погребан во Куманово Драган Богдановски е еден од најистакнатите македонски политички емигранти по Втората светска војна, долгогодишен борец за македонската национална кауза, претседател на ДООМ и […]

Лилјана Чаловска – писателка, борец и учесничка на АСНОМ

Лилјана Чаловска (3 декември 1920, Софија – 20 јули 1997, Скопје) е македонска писателка, учесничка во Народноослободителната борба и општествено-политичка дејка. Била делегат на Првото заседание на АСНОМ и член на Претседателството на АСНОМ, а значајна трага оставила и во македонското новинарство и литература. Лилјана Чаловска е родена на 3 декември 1920 година во Софија, […]

Владислав Ковачев – Македонец до срж, а малку познат меѓу Македонците

„Пет минути од деноноќието ѝ посветувам на маченицата Македонија, за да се соочам со мојата македонска свест и да се уверам дека не е ништо она што досега сум го сторил за неа. Ја сакам Македонија повеќе од сè друго на светот.“ Кој бил Владислав Ковачев? Владислав (Славчо) Михаилов Ковачев е роден на 5 јануари […]

To top