Два извештаи од 1952 година ја бележат судбината на стотици семејства
Два документа, како извештаи од архивите на бугарската Државна безбедност, содржат податоци за присилно иселување семејства од Пиринска Македонија. Во нив репресијата се оправдува со зајакнување на границата, а погодените луѓе се заведуваат како „предавници на татковината“ и „непријателски елементи“.
Според пренесената содржина, извештаите се составени во јуни 1952 година, во периодот по судирот меѓу Тито и Сталин од 1948 година.
Вториот документ, меѓутоа, опфаќа и претходни години, што покажува дека прикажаните иселувања не се ограничени само на периодот по тој конфликт.
Зад службените категории и статистичките податоци стојат цели семејства принудени да ги напуштат своите домови. Документите го покажуваат и начинот на кој властите ја оценувале и оправдувале примената на оваа мерка.
Извештајот од Петрич: 193 присилно иселени семејства
Првиот документ е од 25 јуни 1952 година и потекнува од околискиот началник на Министерството за внатрешни работи во Петрич. Во него се наведуваат следните податоци:
| Година | Вкупно иселени семејства | Семејства заведени како семејства на „предавници на татковината“ | Други семејства заведени како „непријателски елементи“ |
| 1948 | 2 | 2 | 0 |
| 1949 | 13 | 2 | 11 |
| 1950 | 89 | 46 | 43 |
| 1951 | 70 | 53 | 17 |
| 1952 — до датумот на извештајот | 19 | 17 | 2 |
| Вкупно | 193 | 120 | 73 |
Најголем број иселувања биле евидентирани во 1950 година — 89 семејства, а потоа во 1951 година — 70 семејства. Во овие две години биле иселени 159 од вкупно 193 семејства наведени во извештајот.
Изразот „предавници на татковината“ е ознака на тогашниот репресивен апарат за лица избегани во странство. Нејзиното користење за категоризација на нивните семејства покажува дека последиците ги погодувале и роднините што останале во своите места.
Според пренесениот превод, авторот на извештајот ја оценува мерката со зборовите:
„Сè на сè, оваа владина мерка имаше позитивно влијание врз локалното население и помогна да се зајакне границата.“
Во продолжение се наведува:
„Оваа мерка, ако е правилно спроведена, ќе има позитивен ефект меѓу патриотските граѓани.“
Овие формулации ја изразуваат оценката на властите што ги спроведувале иселувањата. За погодените семејства, зад таквиот административен јазик стоело принудно напуштање на домот и неизвесност за иднината.
Извештајот од Благоевград: 405 иселени семејства
Вториот документ е од 28 јуни 1952 година, од окружниот началник на Министерството за внатрешни работи во Благоевград. Според објавената содржина, тој содржи статистика за семејствата иселени како „непријателски елементи“ во периодот 1944–1952 година.
Во пренесениот годишен преглед се наведуваат:
| Година | Број на иселени семејства |
| 1946 | 4 |
| 1948 | 99 |
| 1949 | 57 |
| 1950 | 204 |
| 1951 | 36 |
| 1952 — до датумот на извештајот | 5 |
| Вкупно | 405 |
За 1944, 1945 и 1947 година во пренесениот преглед не се наведени посебни бројки. Наведените годишни податоци го даваат вкупниот збир од 405 семејства.
Од нив, 215 биле заведени како семејства на „предавници на татковината“, додека останатите 190 семејства биле распоредени во категории означени како михајловистички и фашистички елементи. Тоа се квалификации употребени од тогашните служби, а не независно утврдена вина на секое семејство или неговите членови.
И во оваа евиденција најголемиот број иселувања се однесува на 1950 година — 204 семејства, односно повеќе од половината од вкупно наведените.
Интернирањето на роднините како дополнителна репресивна мерка
Особено тежок е делот во кој, според пренесената содржина, се изразува согласност роднини на лица означени како „бандити“ да бидат интернирани:
„Се согласуваме дека роднините на депортираните бандити треба да бидат интернирани во ТВО.“
Кратенката ТВО потекнува од бугарскиот службен назив „трудово-възпитателно общежитие“. Под оваа ознака функционирале установи за присилно затворање и труд, меѓу кои и логорот Белене.
Овој навод укажува на предвидена дополнителна репресија врз роднините. Сепак, не значи дека сите 405 иселени семејства биле испратени во Белене: присилното раселување и интернирањето во логор се различни мерки.
Во извештајот иселувањата повторно се оправдуваат со безбедноста на пограничниот простор:
„Депортациите имаа позитивен ефект во зајакнувањето на границата меѓу помашкото и македонското население.“
Ова е оценка на репресивниот апарат за сопственото постапување. Истовремено, формулацијата е значајна и поради непосредното споменување на македонското население.
Бројки зад кои стојат човечки судбини
Двата извештаи имаат различен територијален и временски опфат. Затоа 193 и 405 семејства не треба да се собираат, ниту бројката 405 да се претставува како конечен биланс на сите присилни иселувања од Пиринска Македонија.
Нивната пренесена содржина покажува како цели семејства биле опфатени со репресивни мерки и заведувани во категории определени од службите. Зад секој ред во табелите стојат луѓе, домови и прекинати семејни врски.
