Македонски легенди

Димитар Робев

dimityr_robev

dimityr_robevДимитар (Димко) Анастасов Робев (1820– 1890) е македонски преродбеник, поборник за обновување на Охридската архиепископија како автокефална црква и е застапник на идејата за независна Македонија. Како виден претставник на македонското граѓанство во периодот на османлиското владеење во Македонија (богат трговец и крупен земјопоседник), тој бил еден од основачите на Битолската црковно-училишна општина и прв христијански пратеник во турскиот парламент. Помагал околу изградбата на црквите Св. Недела (1863) и Св. Богородица (1871) во Битола и се ангажирал за ослободување од затвор на браќата Миладиновци, како и други македонски дејци.

Димитар Робев е роден во 1822 година во Охрид, во познатото трговско семејство Робевци. Најраните корени на лозата Робеви се забележуваат уште во 1664 година, кога е запишано името на Стефан Робев кој бил епитроп во една црква. Потоа во 1725 година во црквата Св. Климент во Охрид е забележано името на Ангел Робев, кој бил певец во неа. Сепак за основач на семејството најчесто се смета дека бил Робе, кој починал во 1756 година. Неговиот потомок Стефан основал трговска фирма во Софија во 1814 година, чии синови Ангеле и Анастас со привилегиран берат од султанот, создаваат разгранета мрежа на трговски филијали во Охрид, Битола, Белград, Трст, Виена, Атина, Цариград, а тргувале со повеќе европски трговски центри. Овие филијали биле вистински македонски дипломатски претставништва.

Богатството на Робеви, за кое се говорело надалеку, му овозможува да има значајна улога во политичко-економскиот и црковно-просветниот живот во Македонија во XIX век. Членовите на семејството, кое некои го сметале за кнежевско, биле успешни трговци, интелектуалци, политичари и дејци на македонската преродба. Меѓу најпознатите членови на ова семејство се истакнуваат д-р Константин Робев и Димитар А. Робев кој ќе стане пратеник во првиот парламент на Османлиската империја.

Синот на Атанас Робев, Димитар Робев, гимназија започнал да учи во Јанина, а завршил во Атина (1842). По завршувањето на школувањето работи во трговската фирма „Браќа Робеви и синовите“. Околу 1850 година Димитар живее и работи во Битола, а потоа оди во Виена во филијалата на семејната фирма, каде работи помеѓу 1853 – 1860 година.

Околу 1860 година Димитар се враќа во Битола, каде покрај основната трговска дејност, заедно со многу други видни граѓани на Битола, зел активно учество во преродбенското движење кое и финансиски го помагал. Со негова помош биле отворени голем број училишта, црковни општини и згрижувачки домови во Битола. Тој ја помогнал изградбата на црквите Св. Недела (1863) и Св. Богородица (1871) во Битола. Робев се грижел за сите граѓани, а со парична помош ги ослободувал македонските дејци и револуционери од затвор.

Во текот на 1861 година, братучедите Димитар и д-р Константин Робеви прават огромни напори да го ослободат најпрво Димитар Миладинов од затворот во Битола, а потоа и од Цариградските зандани каде во летото истата година бил затворен и Константин Миладинов. Но, грчките владици од Охрид и Битола со огромен поткуп успеваат да го попречат нивното ослобување, а потоа нивните пријатели Димитар и Константин Миладинов, под неразјаснети околности го завршуваат својот живот во Цариградските зандани во 1862 година.

Димитар Робев, д-р Константин Робеви и д-р Константин Мишајков, ја предводат просветната и црковна борба против елинизмот во Битола и се залагаат за обновување на Охридската архиепископија. Димитар помагал во основањето и работата на црквено–училишната општина на чие чело застанал во 1869 година. Во борбата со грчката, Цариградска патријаршија, одделните грчки свештеници и месните владици, тој успеал да издејствува славјанска богослужба во две цркви и отворање на народни – македонски училишта во Битола.

Македонските првенци предводени од Димитар Робев, д-р Константин Мишајков го помагаат отворањето на училишта и цркви не само во Битолско, туку и во други краеви на Македонија. Откако Трпо Поповски повторно го отворил училиштето во 1871/1872 година во село Косинец, Костурско, тој бил наклеветен од грчкиот владика Никифорос и затворен во Корчанскиот затвор. Но, по интервенција на Димитар Робев и другите македонски првенци, по три месеци поминати во затвор Поповски бил ослободен.

На 19 март 1877 година Димитар Робев бил избран како единствен христијански пратеник и член од Македонија во Отоманскиот парламент. Тој покажува голема активност во борбата за ослободување на Македонија. Во текот на Руско-турската војна и востанијата во Македонија против Отоманската империја во 1877 и 1878 година било поставено прашањето за самостојно државно уредување на Македонија, а за претседател бил предложен Робев.

Во мај 1878 година, Димитар Робев пристигнал во Белград каде се поврзал со прогресивната македонска емиграција и со видни српски политичари за да обезбеди поддршка за создавање на посебна автономна македонска држава. Робев водел разговори со српскиот митрополит Михајло, со претседателот на владата Јован Ристиќ и со академикот Матија Бан, од кои побарал како најдобро решение да се издејствува од Берлинскиот конгрес самостојност за Македонија. Во еден извештај од овие преговори се вели дека Робев „ ..сонува за независна Македонија, зошто, вели тој, му рече Игнатиев дека Македонија не може да припадне на ниеден од трите главни народи на Балканскиот Полуостров“. Тоа укажува дека некаде пред 14 мај 1878 година Димитар Робев зборувал за посебно државно уредување на Македонија со грофот Николај Игнатиев, кој активно учествува во создавањето на Санстефанска Бугарија.

Во разговорите со српскиот врв, Димитар Робев ќе истакне дека Македонците не се ни Бугари, ни Срби, ни Грци, но српските државници кои имаат други аспирации кон Македонија, не се согласуваат со барањата на Димитар Робев. Тие го обвинуваат Робев дека имал личен мотив, односно дека сакал да создаде македонско кнежевство за да стане кнез на Македонија. Така, кога големите сили ги исцртуваат новите граници на Балканот, на Берлинскиот конгрес македонското прашање не било отворено.

Оттука, Димитар Робев заминува за Лајпциг каде со зет му Сотир Кецкаров работи во канцеларијата на фирмата. Во Битола се враќа во 1886 година, а во 1890 година починал на 70 години без да му се остварат неговите желби за ослободување на Македонија. Како заслужен граѓанин бил погребан зад олтарот на црквата Света Богородица.

Најново од: Македонски легенди

Романската монахиња Херувима (Светлана Михаела Танаса загина за вистината

Романската монахиња Херувима (Светлана Михаела Танаса, 1969–1998) студирала класични јазици во Јаши и ги проучувала делата на свети Јован Златоуст. Се упокоила на 8 ноември 1998 година, на 29-годишна возраст, и била погребана во манастирот Петру Вода во Романија. Во 1995 година добила стипендија од Фондацијата „Сорос“ за магистерски студии по средновековна историја на Централноевропскиот […]

Тома Прошев

Тома Прошев е роден на 10 ноември 1931 година во Скопје, а починал на 12 септември 1996 година на хрватскиот остров Зларин. Тома Прошев е Македонски композитор, диригент и музиколог, еден од најистакнатите автори на македонската современа музика и меѓу првите композитори што внеле нов звук во македонското музичко творештво. Гимназија завршил во родниот град. […]

Никола Беровски – големиот учител на Македонците во Албанија

Никола Беровски е роден во 1923 година во Битола, а починал во 1993 година во Тирана, Албанија. Има луѓе чие дело продолжува да живее во генерациите што ги описмениле, во книгите што ги оставиле и во јазикот што помогнале да се зачува. Меѓу нив е Никола Беровски, македонскиот учител, учебникар и преведувач кој својот работен […]

Бранко Гапо – великан на македонската кинематографија

Бранко Гапо (5 ноември 1931 – 18 ноември 2008) е еден од најзначајните македонски режисери. Со своето богато филмско творештво, како и со работата во театарот, телевизијата и радиото, оставил длабока трага во македонската култура. Роден е како Бранко Ивановски на 5 ноември 1931 година во Тетово. Неговата љубов кон филмот се развила уште во […]

Владо Черноземски – живот меѓу револуционерното подземје и Марсејскиот атентат

Владо Черноземски е роден на 19 октомври 1897 година во селото Каменица, денес дел од Велинград, Бугарија, Владо Черноземски загинал на 9 октомври 1934 година во Марсеј, Франција. Неговото вистинско име било Величко Димитров Керин. Како член на ВМРО, најнапред во времето на Тодор Александров, а потоа во организацијата предводена од Иван Михајлов, останал запаметен […]

Јордан Костадинов – борец за националните права на Македонците во Пиринска Македонија

Јордан Костадинов (9 ноември 1932 – 23 август 2019) бил борец за националните права на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија, политички затвореник и еден од основачите и претседател на ОМО „Илинден“. Поради своето дејствување, двапати бил затворан од бугарските власти. Јордан Костадинов Иванов е роден на 9 ноември 1932 година во селото Белица, преименувано […]

Антон Лазов Јанев – Ќосето

Антон Лазов Јанев (25. XII. 1854 – 10. IX. 1953) е македонски револуционер, деец на ТМОРО/ВМОРО. Познат како Андон Ќосето или Андон Велешанецот, од 1896 година бил борец во четите на Михаил А. Попето, Јане Сандански, Христо Чернопеев и други, а потоа формирал своја чета. Во 1897 година учествувал во пленувањето на струмичкиот Назлим-беј, потоа […]

Мито Алексовски Клавчов – Македонецот што цел живот ги носеше Шештево и Македонија во срцето

Мито Алексовски Клавчов е роден во 1937 година во селото Шештево, Костурско, во Егејскиот дел на Македонија, а починал на 19 август 2018 година во Полска, на 81-годишна возраст. Мито Алексовски Клавчов бил долгогодишен претседател на Здружението на Македонците од Егејскиот дел на Македонија во Полска и сведок на трагедијата на децата бегалци. Животот на […]

To top