Македонски легенди

Арсениј Јовков – илинденецот кој се бореше за Македонија со пушка, перо и филм

Македонска Нација

Македонска Нација

Арсениј Јовков (25 март 1884, село Селци, Струшко – 14 септември 1924, Горна Џумаја, Пиринска Македонија) бил македонски револуционер, илинденец, поет, публицист, новинар и филмски автор. Неговиот живот бил нераскинливо поврзан со борбата за слобода на Македонија, а неговото име останува запишано и во македонската револуционерна историја и во почетоците на македонската кинематографија.

Арсениј Јовков е роден на 25 март 1884 година во селото Селци, Струшко. Се школувал во родниот крај, во Дебар и Битола, а уште како млад се приклучил кон македонското револуционерно движење.

Илинденец од својата младост

Кога во 1903 година избувнало Илинденското востание, Јовков бил меѓу оние млади Македонци кои не останале настрана од борбата. Учествувал во востаничкото движење како секретар во реонска чета.

Илинден оставил длабока трага врз целиот негов живот.

По задушувањето на востанието, Јовков не се откажал од македонското дело. Борбата што ја започнал како млад револуционер подоцна ја продолжил со перото, преку новинарството, литературата, политичката активност и филмот.

Македонија ја бранеше и со перо

Посебно место во неговата дејност имала Илинденската организација, која ги обединувала преживеаните учесници во Илинденското востание и македонските револуционерни дејци.

Јовков развил богата публицистичка и новинарска активност. Бил поврзан со весниците „Илинден“ и „Пирин“, преку кои ги изнесувал своите ставови за македонското прашање и за иднината на Македонија.

За него Македонија не била само политичко прашање. Таа била животна определба, татковина и незавршена илинденска борба.

„Илинден“ – дело посветено на македонската борба

Својата љубов кон Македонија Јовков ја преточил и во литературата.

Негово најпознато книжевно дело е романот во стихови „Илинден“, замислен како широко поетско сведоштво за македонското револуционерно движење и Илинденското востание.

Делото останало недовршено поради неговата прерана смрт.

И самиот наслов доволно говори за местото што Илинден го имал во неговиот живот. Востанието за Јовков не било само историски настан од младоста, туку идеја што ја носел до крајот на животот.

Пионер на македонскиот филм

Арсениј Јовков има посебно место и во историјата на македонската кинематографија.

Тој е автор на сценариото за документарниот филм „Македонија во слики“ од 1923 година. Филмот претставува едно од најраните филмски сведоштва поврзани со Македонија и македонската револуционерна борба.

Јовков работел и на сценарио за игран филм посветен на Илинденското востание.

На тој начин тој многу рано ја препознал моќта на филмската камера како средство преку кое пред светот може да се раскаже приказната за Македонија.

Мајскиот манифест и судирите во македонското движење

Во бурната 1924 година Јовков се нашол во средиштето на големите поделби во македонското револуционерно движење.

Бил еден од авторите на Меморандумот на Илинденската организација од 17 април 1924 година, со кој се протестирало против прогоните на македонските дејци.

Со одобрување гледал и на идејата содржана во Мајскиот манифест од 1924 година за обединување на македонските револуционерни сили околу борбата за слободна Македонија.

Токму политичките и идеолошките поделби меѓу македонските револуционери ќе бидат кобни и за него.

Крвав септември 1924 година

По убиството на Тодор Александров на 31 август 1924 година започнала жестока пресметка во редовите на македонското револуционерно движење.

Следувале познатите Горноџумајски настани, во кои биле ликвидирани повеќе македонски дејци поврзани со левицата и со Илинденската организација.

Меѓу жртвите бил и Арсениј Јовков.

На 14 септември 1924 година, на само 40-годишна возраст, неговиот живот насилно бил прекинат во Горна Џумаја, во Пиринска Македонија.

Трагедијата е уште поголема затоа што човек кој ја преживеал илинденската борба против Османлиската Империја паднал како жртва на братоубиствените пресметки што го зафатиле македонското револуционерно движење.

Остана неговото дело

Арсениј Јовков живеел само четири децении, но зад себе оставил дело што го надживеало.

Бил револуционер кога Македонија барала борци, новинар и публицист кога требало да се брани македонската кауза со збор, поет кога требало да се сочува споменот за Илинден и филмски автор кога новата уметност на подвижните слики штотуку почнувала да ја освојува Европа.

Со пушка, перо и филм, Арсениј Јовков му го посветил својот живот на македонското дело.

Затоа неговото име заслужува да остане меѓу легендите на македонската револуционерна, културна и публицистичка историја.

Најново од: Македонски легенди

Романската монахиња Херувима (Светлана Михаела Танаса загина за вистината

Романската монахиња Херувима (Светлана Михаела Танаса, 1969–1998) студирала класични јазици во Јаши и ги проучувала делата на свети Јован Златоуст. Се упокоила на 8 ноември 1998 година, на 29-годишна возраст, и била погребана во манастирот Петру Вода во Романија. Во 1995 година добила стипендија од Фондацијата „Сорос“ за магистерски студии по средновековна историја на Централноевропскиот […]

Тома Прошев

Тома Прошев е роден на 10 ноември 1931 година во Скопје, а починал на 12 септември 1996 година на хрватскиот остров Зларин. Тома Прошев е Македонски композитор, диригент и музиколог, еден од најистакнатите автори на македонската современа музика и меѓу првите композитори што внеле нов звук во македонското музичко творештво. Гимназија завршил во родниот град. […]

Никола Беровски – големиот учител на Македонците во Албанија

Никола Беровски е роден во 1923 година во Битола, а починал во 1993 година во Тирана, Албанија. Има луѓе чие дело продолжува да живее во генерациите што ги описмениле, во книгите што ги оставиле и во јазикот што помогнале да се зачува. Меѓу нив е Никола Беровски, македонскиот учител, учебникар и преведувач кој својот работен […]

Бранко Гапо – великан на македонската кинематографија

Бранко Гапо (5 ноември 1931 – 18 ноември 2008) е еден од најзначајните македонски режисери. Со своето богато филмско творештво, како и со работата во театарот, телевизијата и радиото, оставил длабока трага во македонската култура. Роден е како Бранко Ивановски на 5 ноември 1931 година во Тетово. Неговата љубов кон филмот се развила уште во […]

Владо Черноземски – живот меѓу револуционерното подземје и Марсејскиот атентат

Владо Черноземски е роден на 19 октомври 1897 година во селото Каменица, денес дел од Велинград, Бугарија, Владо Черноземски загинал на 9 октомври 1934 година во Марсеј, Франција. Неговото вистинско име било Величко Димитров Керин. Како член на ВМРО, најнапред во времето на Тодор Александров, а потоа во организацијата предводена од Иван Михајлов, останал запаметен […]

Јордан Костадинов – борец за националните права на Македонците во Пиринска Македонија

Јордан Костадинов (9 ноември 1932 – 23 август 2019) бил борец за националните права на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија, политички затвореник и еден од основачите и претседател на ОМО „Илинден“. Поради своето дејствување, двапати бил затворан од бугарските власти. Јордан Костадинов Иванов е роден на 9 ноември 1932 година во селото Белица, преименувано […]

Антон Лазов Јанев – Ќосето

Антон Лазов Јанев (25. XII. 1854 – 10. IX. 1953) е македонски револуционер, деец на ТМОРО/ВМОРО. Познат како Андон Ќосето или Андон Велешанецот, од 1896 година бил борец во четите на Михаил А. Попето, Јане Сандански, Христо Чернопеев и други, а потоа формирал своја чета. Во 1897 година учествувал во пленувањето на струмичкиот Назлим-беј, потоа […]

Мито Алексовски Клавчов – Македонецот што цел живот ги носеше Шештево и Македонија во срцето

Мито Алексовски Клавчов е роден во 1937 година во селото Шештево, Костурско, во Егејскиот дел на Македонија, а починал на 19 август 2018 година во Полска, на 81-годишна возраст. Мито Алексовски Клавчов бил долгогодишен претседател на Здружението на Македонците од Егејскиот дел на Македонија во Полска и сведок на трагедијата на децата бегалци. Животот на […]

To top