Македонски легенди

Арсениј Јовков – илинденецот кој се бореше за Македонија со пушка, перо и филм

Македонска Нација

Македонска Нација

Арсениј Јовков (25 март 1884, село Селци, Струшко – 14 септември 1924, Горна Џумаја, Пиринска Македонија) бил македонски револуционер, илинденец, поет, публицист, новинар и филмски автор. Неговиот живот бил нераскинливо поврзан со борбата за слобода на Македонија, а неговото име останува запишано и во македонската револуционерна историја и во почетоците на македонската кинематографија.

Арсениј Јовков е роден на 25 март 1884 година во селото Селци, Струшко. Се школувал во родниот крај, во Дебар и Битола, а уште како млад се приклучил кон македонското револуционерно движење.

Илинденец од својата младост

Кога во 1903 година избувнало Илинденското востание, Јовков бил меѓу оние млади Македонци кои не останале настрана од борбата. Учествувал во востаничкото движење како секретар во реонска чета.

Илинден оставил длабока трага врз целиот негов живот.

По задушувањето на востанието, Јовков не се откажал од македонското дело. Борбата што ја започнал како млад револуционер подоцна ја продолжил со перото, преку новинарството, литературата, политичката активност и филмот.

Македонија ја бранеше и со перо

Посебно место во неговата дејност имала Илинденската организација, која ги обединувала преживеаните учесници во Илинденското востание и македонските револуционерни дејци.

Јовков развил богата публицистичка и новинарска активност. Бил поврзан со весниците „Илинден“ и „Пирин“, преку кои ги изнесувал своите ставови за македонското прашање и за иднината на Македонија.

За него Македонија не била само политичко прашање. Таа била животна определба, татковина и незавршена илинденска борба.

„Илинден“ – дело посветено на македонската борба

Својата љубов кон Македонија Јовков ја преточил и во литературата.

Негово најпознато книжевно дело е романот во стихови „Илинден“, замислен како широко поетско сведоштво за македонското револуционерно движење и Илинденското востание.

Делото останало недовршено поради неговата прерана смрт.

И самиот наслов доволно говори за местото што Илинден го имал во неговиот живот. Востанието за Јовков не било само историски настан од младоста, туку идеја што ја носел до крајот на животот.

Пионер на македонскиот филм

Арсениј Јовков има посебно место и во историјата на македонската кинематографија.

Тој е автор на сценариото за документарниот филм „Македонија во слики“ од 1923 година. Филмот претставува едно од најраните филмски сведоштва поврзани со Македонија и македонската револуционерна борба.

Јовков работел и на сценарио за игран филм посветен на Илинденското востание.

На тој начин тој многу рано ја препознал моќта на филмската камера како средство преку кое пред светот може да се раскаже приказната за Македонија.

Мајскиот манифест и судирите во македонското движење

Во бурната 1924 година Јовков се нашол во средиштето на големите поделби во македонското револуционерно движење.

Бил еден од авторите на Меморандумот на Илинденската организација од 17 април 1924 година, со кој се протестирало против прогоните на македонските дејци.

Со одобрување гледал и на идејата содржана во Мајскиот манифест од 1924 година за обединување на македонските револуционерни сили околу борбата за слободна Македонија.

Токму политичките и идеолошките поделби меѓу македонските револуционери ќе бидат кобни и за него.

Крвав септември 1924 година

По убиството на Тодор Александров на 31 август 1924 година започнала жестока пресметка во редовите на македонското револуционерно движење.

Следувале познатите Горноџумајски настани, во кои биле ликвидирани повеќе македонски дејци поврзани со левицата и со Илинденската организација.

Меѓу жртвите бил и Арсениј Јовков.

На 14 септември 1924 година, на само 40-годишна возраст, неговиот живот насилно бил прекинат во Горна Џумаја, во Пиринска Македонија.

Трагедијата е уште поголема затоа што човек кој ја преживеал илинденската борба против Османлиската Империја паднал како жртва на братоубиствените пресметки што го зафатиле македонското револуционерно движење.

Остана неговото дело

Арсениј Јовков живеел само четири децении, но зад себе оставил дело што го надживеало.

Бил револуционер кога Македонија барала борци, новинар и публицист кога требало да се брани македонската кауза со збор, поет кога требало да се сочува споменот за Илинден и филмски автор кога новата уметност на подвижните слики штотуку почнувала да ја освојува Европа.

Со пушка, перо и филм, Арсениј Јовков му го посветил својот живот на македонското дело.

Затоа неговото име заслужува да остане меѓу легендите на македонската револуционерна, културна и публицистичка историја.

Најново од: Македонски легенди

Андон Дончевски – легендата на Вардар и првиот селектор на самостојна Македонија

Андон Дончевски – чичко Дончо е несомнено една од најголемите фигури во историјата на македонскиот спорт, но и вистински жив синоним за патриотизам и чувар на македонскиот идентитет во дијаспората. Неговиот пат – од врвен голгетер до стратег на историски спортски успеси и обединувачка личност на македонската заедница во Мелбурн – претставува автентична македонска сага […]

Трајче Петкановски

Трајче Петкановски – учител и организатор на народноослободителната борба во Велешко Трајче Петкановски (7 октомври 1919 – 6 август 1943) е македонски учител, партизан и организатор на народноослободителната борба во Велешко. Член на првата партиска ќелија на КПЈ во Азот, тој загинал на неполни 24 години во борба со бугарската полиција и контрачетниците. Неговото име […]

Паисиј Хилендарски

Паисиј Хилендарски (1722–1773) бил православен монах и една од клучните фигури на бугарската национална преродба. Неговото најпознато дело, „Историја славјанобугарска“, завршено во 1762 година, се препишувало и се распространувало, поттикнувајќи интерес за историјата и за народниот идентитет. Паисиј е роден во 1722 година во Самоковската епархија, веројатно во Банско. Живеел во време на османлиска власт […]

Христо Чернопеев – војводата кој животот го врза за македонското револуционерно дело

Христо Чернопеев (16 јули 1869, Дерманци – 5 ноември 1915, Криволак) бил илинденски војвода и еден од истакнатите дејци на македонското револуционерно движење. Соработувал со Гоце Делчев и Јане Сандански, раководел со чети на Организацијата и учествувал во Илинденското востание. Неговото име е поврзано со повеќе значајни настани од револуционерната борба во Македонија. Чернопеев потекнувал […]

Благоја Деспотовски – Шовељ (1919–1941): Млад живот положен за слободата на Македонија

Борец на Првиот скопски партизански одред, кој на само 22 години загинал во борбата против бугарската фашистичка окупација. Благоја Деспотовски – Шовељ е роден во Дебар во 1919 година, а загинал на 7 октомври 1941 година во Скопје. Неговиот краток живот бил исполнет со работа, бунт против неправдата и решителност да се бори за слободата […]

Јосиф Јосифовски — Свештарот: Живот положен за слободата на Македонија

Роден на 2 август 1915 година во Гевгелија — загинал на 6 октомври 1943 година кај селото Кленоец, Кичевско. Јосиф Јосифовски — Свештарот е македонски револуционер, учесник во Народноослободителната борба и народен херој. Неговиот живот завршил на само 28 години, во борбите за одбрана на слободната територија во Западна Македонија. Роден во сиромашно семејство во […]

Маца Карбева

Маца Карбева – од борбата за правата на жените до АСНОМ Маца Карбева (20 август 1919, село Војница, Велешко – датумот на смртта не е утврден) била македонска првоборка, учесничка во Народноослободителната борба и делегатка на Првото заседание на АСНОМ. Нејзината дејност започнала во работничкото и женското движење во Велес, а продолжила во илегалната борба […]

Пеце Атанасовски – легендарниот гајдаџија кој го разнесе македонскиот звук низ светот

Пеце Атанасовски (Долнени, Прилепско, 1925 – Скопје, 14 септември 1996) е еден од најголемите македонски народни инструменталисти, легендарен гајдаџија и неуморен чувар и афирматор на македонската изворна музика. Со звукот на својата гајда ја претставувал Македонија на бројни сцени во земјата и во светот, оставајќи наследство што живее и денес. Во историјата на македонската народна […]

To top