По апсењето на Артан Груби, СДС се најде во очигледно деликатна позиција. Не толку поради самиот чин на приведување, туку поради можните последици од процесот што допрва може да се развива.
Прашањето што се наметнува е едноставно: од што навистина стравува СДС?
Дали станува збор за принципиелна загриженост околу текот на истрагата – или за страв дека евентуалното сведочење на Груби би можело да отвори теми кои со години останувале зад затворени врати?
Стравот кај СДС може да се лоцира во неколку чувствителни сегменти:
коалициските договори и кадровската политика,
крупните инфраструктурни и финансиски проекти,
неформалните политички договори,
за криминалот во Државна лотарија,
како и можноста да се покаже дека одредени одлуки биле толерирани или поддржувани за да се одржи владината коалиција.
Во таков случај, одговорноста лесно би можела да се прошири од индивидуална кон системска.
Или можеби суштинското прашање гласи: СДС не се плаши од правдата – туку од вистината?
Во партиските редови владее тишина. Не онаа институционална воздржаност, туку тишина што наликува на исчекување. Исчекување дали Груби ќе проговори без политички калкулации и дали ќе ги поврзе процесите што досега беа третирани како изолирани одлуки.
Особено чувствителна е темата за договорите со Грција и Бугарија.
Со години тие беа претставувани како „државнички чекори“. Но што ако сведочењето отвори прашања за нивната политичка позадина: кој ги креирал условите, кој давал гаранции, кој преземал обврски што никогаш целосно не биле разјаснети пред јавноста а се штетни за државата? Дали сè било исклучиво државен интерес, или имало и силна математика зад сцената?
Дополнително, во јавноста одамна постојат контроверзии и околу судските процеси поврзани со настаните од 27 април 2017 година во Собранието.
Доколку се отвори прашањето за политичкиот контекст на тие процеси – кој носел одлуки, кој влијаел врз наративот и каква била улогата на тогашната власт – тоа би можело да предизвика нов бран политички потреси.
Доколку Груби проговори за тоа како се градела коалициската аритметика, како се обезбедувале мнозинства, какви притисоци постоеле и кој сè имал увид во процесите, приказната може да добие сосема поинаква димензија. Не само правна, туку длабоко политичка.
СДС денес зборува за владеење на правото. Но вистинскиот тест ќе биде дали ќе остане доследен ако истрагата тргне кон врвот на поранешната власт. Дали ќе инсистира на целосна транспарентност, или ќе се обиде случајот да го сведе на индивидуална одговорност?
Нервозата затоа не е случајна. Не станува збор само за апсење. Станува збор за можноста да се отвори кутијата во која се чуваат политичките компромиси и штетни договори од изминатите години.
А кога тие прашања ќе почнат да излегуваат на површина, тишината повеќе нема да биде доволна.
