На 10 август 2001 година, во екот на воениот конфликт во Република Македонија, кај месноста Љуботенски Бачила животите ги положија осум припадници на резервниот состав на Армијата на Република Македонија. Нивното загинување остана запишано како еден од најтрагичните настани во поновата македонска историја и траен потсетник на жртвата принесена во одбраната на државата.
Во утринските часови, воено товарно возило што се движело по патот кон Љуботенските Бачила наишло на претходно поставени противтенковски мини. Силната експлозија го уништила возилото и на самото место однела осум човечки животи. Загинале:
- Томе Бадаровски
- Гоце Чанкуловски
- Бранко Јанев
- Томислав Настевски
- Марјанчо Бошковски
- Ивица Златевски
- Томе Димовски
- Раде Јанковски
Тие биле воени обврзници од резервниот состав – луѓе кои ги оставиле своите домови, семејства и секојдневни обврски за да застанат во одбрана на Република Македонија. Нивната судбина е сведоштво за товарот што во 2001 година го понесоа не само професионалните војници и полицајци, туку и обичните граѓани повикани да ѝ служат на татковината.
Во најкрвавиот период од конфликтот
Нападот кај Љуботенски Бачила се случил во еден од најтешките периоди на конфликтот. Само два дена претходно, на 8 август, кај Карпалак беа убиени десет припадници на армискиот резервен состав од Прилеп. Низ повеќе делови од државата се водеа борби, додека политичките преговори за запирање на конфликтот се приближуваа кон завршницата.
Само три дена по трагедијата, на 13 август 2001 година, беше потпишан Охридскиот рамковен договор. Меѓутоа, политичките документи не можеа да ги избришат последиците од насилството, ниту да ја намалат болката на семејствата што ги загубија своите најблиски.
Во официјалните македонски соопштенија од тоа време одговорноста за поставувањето на мините беше поврзувана со вооружените структури на таканаречената Ослободителна народна армија. Нападот беше извршен со средство поставено на пат по кој се движеле припадници на Армијата, оставајќи им речиси никаква можност да се одбранат.
По експлозијата следувале вооружени судири во поширокото подрачје. Настаните што во наредните денови се случиле во селото Љуботен станале предмет на посебни истраги и судски постапки. Тие претставуваат одделен, иако временски поврзан, дел од сложената историја на конфликтот. Нивното разграничување е неопходно за правилно разбирање на случувањата и за зачувување на историската вистина за загинувањето на осумтемина армиски резервисти.
Должност на колективното паметење
Трагедијата кај Љуботенски Бачила не е само воен настан забележан во хронологијата на 2001 година. Зад секое од осумте имиња стоел човек со семејство, дом, надежи и планови. Нивната загуба ја почувствувале најсилно нивните најблиски, но таа е и загуба на целата македонска држава.
Во нивна чест секоја година се положува цвеќе пред спомен-обележјата во Волково, Љубанци и во скопската касарна „Илинден“. Со тоа Македонија потврдува дека не ги заборава своите бранители и дека нивната жртва е дел од нејзината историска меморија.
Одбележувањето на годишнината не треба да биде само протоколарен чин. Тоа е можност новите поколенија да дознаат што се случило, да ги запомнат имињата на загинатите и да ја разберат цената што била платена за одбраната на државата.
Дваесет и пет години подоцна, болката не исчезнува, но се претвора во паметење. А паметењето е долг кон оние што не се вратија дома.
Нека им е вечна славата на Томе Бадаровски, Гоце Чанкуловски, Бранко Јанев, Томислав Настевски, Марјанчо Бошковски, Ивица Златевски, Томе Димовски и Раде Јанковски.
Да не се заборави.
