Понекогаш силното сведоштво за еден народ доаѓа и од човек кој не му припаѓа по раѓање, но решил да го запознае, да го научи неговиот јазик и без предрасуди да ја побара вистината. Таков е грчкиот поет и преведувач Сотирис Минас – човек кој самиот го научил македонскиот јазик и преку поезијата гради мост меѓу Македонците и Грците.
Во време кога балканските народи сè уште носат тешки историски товари, потребна е храброст човек да погледне подалеку од она што му било претставувано како единствена вистина.
Сотирис Минас го направил токму тоа.
Тој е Грк, без македонско потекло, кој самостојно го научил македонскиот јазик. Преку него навлегол во македонската книжевност, поезија, култура и историска меморија.
Минас објаснува дека уште од младоста не сакал едноставно да ја прифаќа „официјалната вистина“, туку настојувал самиот да дојде до коренот на работите и да формира сопствен суд.
Токму тука лежи значењето на неговиот пример.
Не затоа што е Грк кој треба да биде поставен наспроти својот народ, туку затоа што покажува дека љубовта кон сопствената татковина не мора да значи негирање на другиот.
Може да бидеш Грк и да го почитуваш Македонецот. Може да го зборуваш грчкиот, а да го почитуваш македонскиот јазик. Може да ја сакаш својата земја, а истовремено да ја почитуваш Македонија, нејзината култура и нејзиниот народ.
Грк кој самиот го научил македонскиот јазик
Минас не го наследил македонскиот јазик во семејството – тој самиот го избрал и го научил. Потоа започнал да ја доближува македонската книжевност до грчките читатели.
Меѓу другото, на грчки јазик ја препеал и поезијата на Ацо Шопов. Во мај 2025 година, на „Деновите на поезијата“ во Скопје, ја прочитал „Светулки“ од збирката „На Грамос“, во сопствен препев на грчки.
Минас вели дека во македонската поезија открил „неверојатен литературен свет“, исполнет со емоции, историска меморија и човечко достоинство.
„Ми го одзедоа јазикот – македонскиот“
Особено внимание предизвика неговата песна „Ми го одзедоа јазикот – македонскиот“, прочитана на отворањето на 65. Струшки вечери на поезијата.
Фактот дека вакви стихови доаѓаат од грчки поет носи силна симболика. Тие не треба да бидат причина за нова омраза меѓу двата народа, туку потсетување дека вистинското помирување не се гради со премолчување на болката на другиот.
Се гради со почитување и со признавање дека и другиот има право на свој јазик, култура, спомен и достоинство.
„Свесен чин на правда“
Во септември 2026 година Минас дојде во Скопје за промоцијата на својата стихозбирка „Раскинување на договорот“, објавена од „Матица македонска“. Книгата е двојазична – на грчки и на македонски, а македонските препеви ги направил самиот автор.
Особено впечатливи се неговите зборови со кои ја објаснува одлуката книгата да ја објави во Македонија:
„Мојата одлука да ја објавам оваа збирка во Македонија… е свесен чин на правда.“
Тој зборува и за потребата од прифаќање на постоењето на другиот како предуслов за вистинско помирување.
Храброста да го слушнеш другиот
Приказната на Сотирис Минас не започнала со политичка парола, туку со љубопитност, јазик и поезија.
Човек што ќе го научи јазикот на другиот почнува поинаку да го слуша. Човек што ќе ја прочита неговата поезија почнува подобро да ги разбира неговите чувства, спомени и страдања.
Затоа неговиот пример заслужува внимание во Македонија.
Не затоа што треба да го славиме секој странец кој ќе каже убав збор за Македонците, туку затоа што треба да ги почитуваме луѓето кои имаат интелектуална и човечка храброст сами да истражуваат, да поставуваат прашања и да го почитуваат достоинството на другиот.
Сотирис Минас покажува дека еден Грк може со почит да го изговори зборот Македонија, да го научи македонскиот јазик, да ја преведува македонската поезија и во неа да препознае човечка вистина.
Таквите луѓе се потребни и на Македонија и на Грција.
Зашто вистинското помирување не бара од едниот народ да заборави кој е. Тоа започнува тогаш кога човек ќе има достоинство да каже:
Јас сум тоа што сум – но го признавам и почитувам твоето право и ти да бидеш тоа што си.
