Во присуство на бројна публика, на 19 септември во книжарницата „Матица македонска“ во Скопје беше промовирана двојазичната поетска збирка „Раскинување на договорот“ на грчкиот поет и преведувач Сотирис Минас – автор кој нема македонско потекло, но сам го научил македонскиот јазик и преку своето творештво отворено проговори за Македонија, македонскиот јазик, идентитетот и правото на човекот да биде она што е.
Книжарницата „Матица македонска“ беше претесна да ги прими сите заинтересирани за средбата со Сотирис Минас, грчкиот поет чија животна и творечка приказна во последниот период предизвика големо внимание во Македонија.
Неговата дебитантска поетска збирка „Раскинување на договорот“ е објавена двојазично – на грчки и на македонски јазик. Македонските препеви ги направил самиот автор, кој македонскиот јазик го научил по сопствена желба.
За книгата пред присутните говореше писателот и книжевен критичар Иван Антоновски, а се обрати и самиот Минас, зборувајќи за своето творештво, за патот што го довел до македонскиот јазик и за причините поради кои македонската историска судбина оставила толку силен впечаток врз него.
Особено значајно е што станува збор за човек кој нема македонско потекло. Никој не му го оставил македонскиот јазик во наследство, ниту пак бил обврзан да го изучува.
Тој самиот го избрал.
Минас јавно говори дека учењето на македонскиот јазик за него претставува свесен политички и хуман чин, а објавувањето на книгата во Македонија го определува како „свесен чин на правда“.
Токму затоа промоцијата во „Матица македонска“ имаше значење што го надминува вообичаеното претставување на една поетска збирка.
„Ми го одзедоа јазикот – македонскиот“
Посебно место во творештвото на Сотирис Минас зазема песната „Ми го одзедоа јазикот – македонскиот“, создадена во поетски дијалог со творештвото на големиот грчки поет и нобеловец Одисеас Елитис.
Песната зборува за јазикот, паметењето, исчезнатите села и човечкото право да се сочува сопствениот збор.
Минас ја има прочитано и пред публиката на Струшките вечери на поезијата, каде што неговиот настап беше проследен со силен аплауз.
На промоцијата во Скопје, Иван Антоновски токму преку оваа песна ја истакна пораката:
„Да им го предадеме јазикот, а не стравот.“
Една кратка реченица, но со голема тежина.
Зашто јазикот не е само средство за комуникација. Во него живеат семејното паметење, песните, имињата на местата, приказните на предците и чувството на припадност.
Во Македонија ја препознал и сопствената борба
Минас говореше и за причините поради кои македонската тема толку силно го допрела.
Проучувајќи ја историјата на македонскиот народ, во неговата борба препознал нешто блиско на сопственото трагање по слободата од стравот и молчењето.
Оттука произлегува и симболиката на насловот „Раскинување на договорот“.
Станува збор за раскинување со невидливиот договор според кој човекот треба да молчи за да биде прифатен, да се откаже од дел од себе за да не пречи и да го потисне сопствениот глас за да избегне судир со средината.
Но човекот е вистински слободен дури кога ќе престане да се плаши да ја изговори вистината во која верува.
Еден Грк кој решил да слушне
Токму тука се наоѓа можеби најсилната порака од промоцијата во „Матица македонска“.
Сотирис Минас е Грк.
Но наместо Македонија да ја гледа само низ наследените стереотипи и политички спорови, тој решил да истражува, да чита и – што е уште поважно – да го научи јазикот на луѓето за кои пишува.
Не го направил тоа затоа што морал.
Го направил затоа што сакал да разбере.
А кога човек искрено ќе сака да го разбере другиот, границите што ги создале политиката и историјата почнуваат да ја губат својата сила.
Затоа промоцијата на „Раскинување на договорот“ не беше само книжевна вечер.
Беше средба меѓу луѓе и јазици.
Беше доказ дека почитувањето не се создава со негирање на другиот, туку со негово запознавање.
Сотирис Минас тргнал по сопствениот пат во потрага по вистината. На тој пат го научил македонскиот јазик, ја запознал Македонија и преку стиховите решил да проговори за она што го почувствувал и разбрал.
А можеби токму затоа зборот на еден Грк кој сам ја открил Македонија понекогаш може да одекне посилно од илјада политички говори.
Зашто вистината нема националност.
Таа бара само човек доволно храбар да ја побара – и доволно чесен да ја каже кога ќе ја пронајде.
