На 11 август се навраќаме на повеќе значајни настани и личности од македонската историја. Овој датум нè води од борбата за автономна Македонија во XIX век, преку Илинденското востание и трагичната судбина на македонските револуционери, до усвојувањето на државните симболи на независна Република Македонија.
Историското паметење не ги познава границите наметнати врз Македонија. Затоа календарот ги опфаќа настаните и личностите од сите делови на земјата – Вардарскиот, Егејскиот и Пиринскиот дел, како и македонските области Мала Преспа и Голо Брдо.
1880 – Во Солун било поставено прашањето за автономија на Македонија
На 11 август 1880 година рускиот генерален конзул во Солун известил дека на општо собрание било поставено прашањето за автономијата на Македонија.
Иницијативата била поврзана со дејноста на Привремената влада на Македонија „Единство“, создадена во 1880 година во селото Гремен, Островско, во Егејскиот дел на Македонија. Нејзината цел била пред Големите сили да ги застапува интересите на населението во Македонија и да бара политичка автономија.
По Берлинскиот конгрес и неисполнувањето на членот 23 од Берлинскиот договор, меѓу македонското население растело уверувањето дека слободата може да биде извојувана единствено со сопствено политичко организирање. Солун, како најголем политички, стопански и културен центар во Македонија, станал едно од средиштата во кои отворено се поставувало македонското прашање.
1903 – Востаниците во Егејскиот дел на Македонија ја продолжиле борбата
На 11 август 1903 година, во текот на Илинденското востание, македонските востаници во Леринско и Костурско продолжиле со вооружените дејства против османлиската власт.
Во Невеска востаничките сили заплениле оружје и ја прекинале телеграфската врска. Уништувањето на телеграфските линии било важен дел од востаничката тактика, бидејќи со тоа се отежнувале комуникацијата и движењето на османлиските воени единици.
Во исто време, османлиската војска преземала силна противофанзива во Ресенско, Леринско и Костурско. Востаниците биле принудени да ги бранат селата и цивилното население од масовните напади. И покрај недостигот од оружје и помош однадвор, отпорот продолжил, претворајќи го Илинденското востание во траен симбол на македонската борба за слобода и сопствена држава.
1911 – Загинал костурскиот војвода Никола Андреев – Алај Беј
На 11 август 1911 година во родното село Мокрени, Костурско, загинал Никола Андреев, познат како Алај Беј или Кољо Мокренски.
Роден околу 1879 година, Андреев се образувал во Костур и Варна, а извесно време учел и во Военото училиште во Софија. Како деец на Македонската револуционерна организација станал костурски војвода и еден од истакнатите учесници во Илинденското востание.
Учествувал во ослободувањето на Клисура и во повеќе борби во Костурско. Неговото воено знаење, храброста и авторитетот меѓу населението му донеле видно место во револуционерното движење во Егејскиот дел на Македонија. Загинал на само триесетина години, оставајќи го својот живот во темелите на македонската ослободителна борба.
1913 – Започнале подготовките за нов отпор против поделбата на Македонија
На 11 август 1913 година, само еден ден по потпишувањето на Букурешкиот мировен договор, раководни дејци на Македонската револуционерна организација одржале советување за состојбата во поделена Македонија.
Со Букурешкиот договор Македонија била поделена меѓу соседните балкански држави. На советувањето било решено силите да се насочат кон ревизија на договорот, а до Големите сили биле испратени меморандуми со барање да се разгледа македонското прашање.
Откако станало јасно дека големите европски држави немаат намера дипломатски да интервенираат, започнале подготовки за вооружен отпор. Набргу избувнало Охридско-дебарското востание од 1913 година.
По задушувањето на востанието, дел од востаниците и голем број македонски бегалци се повлекле кон Албанија, минувајќи низ Голо Брдо. Така оваа македонска област станала прибежиште и премин за населението што било принудено да ги напушти своите домови.
1992 – Усвоени се знамето и химната на независна Република Македонија
На 11 август 1992 година, на 41. седница на Собранието, биле донесени законите за знамето и химната на Република Македонија.
За државно знаме било усвоено црвеното знаме со златножолтото шеснаесетзрачно сонце, познато како Сонцето од Кутлеш. За химна била потврдена песната „Денес над Македонија“, со текст на Владо Малески и музика на Тодор Скаловски.
Шеснаесетзрачното сонце било прифатено како симбол на историскиот континуитет, државноста и единството на македонскиот народ. Знамето било во државна употреба до 1995 година, но останало длабоко врежано во македонската колективна меморија.
За Македонците од Егејскиот и Пиринскиот дел на Македонија, како и за Македонците во Мала Преспа, Голо Брдо, Гора и во иселеништвото, сонцето претставувало семакедонски симбол – знак на припадност кон еден народ без оглед на државните граници.
1992 – Нов чекор кон образование на македонски јазик во Мала Преспа
Со 11 август 1992 година се поврзуваат и договорите меѓу Република Македонија и Албанија за унапредување на наставата на македонски јазик, доколку таква настава биде побарана од локалното население.
Ова било особено значајно за Македонците во Мала Преспа, каде македонскиот јазик традиционално се употребувал во училиштата, но и за Македонците од Голо Брдо, кои со децении барале право на образование на својот мајчин јазик.
Иако положбата на македонскиот јазик во двете области не била еднаква, барањата биле исти: зачувување на мајчиниот говор, отворање училишта, обезбедување учебници и слободно негување на македонската култура и национален идентитет.
1996 – Починала Ванѓа, најпознатата жителка на Пиринскиот дел на Македонија
На 11 август 1996 година во Софија починала Вангелија Пандева Гуштерова, позната како Баба Ванѓа.
Родена во Струмица во 1911 година, најголем дел од животот го поминала во Петрич и во месноста Рупите, во Пиринскиот дел на Македонија. Поради нејзината необична животна приказна и тврдењата за видовитост, Ванѓа станала една од најпознатите личности на Балканот.
Нејзиниот дом во Петрич и храмот во Рупите и денес се посетувани од голем број луѓе. Без оглед на различните мислења за нејзините дарби, Ванѓа останува нераскинливо поврзана со Струмица, Петрич и македонскиот духовен простор од двете страни на границата.
