Култот на Светата Марија се негува насекаде во Македонија, а особено се негува во Охридскиот регион. Нејзиниот култ е претставен во македонската средновековна литература, во традициите и фолклорот. Историјата на уметноста има важна улога во културните достигнувања, а некои од македонските икони и фрески се вклучени во светското наследство. Затоа, славата и честа на Пресветата Дева Марија во Македонија се големи, слично или идентично како во целиот христијански свет,
Според верувањата на христијаните Богородица била мајка на Исус Христос и сопруга на Јосиф. Марија е позната и како Дева Марија, Светата Мајка, Мадона, Блажена Марија. Во православието и католицизмот таа е најпочитуваната светица, а во исламот е една од трите совршени жени.
Според историските податоци Успение на Пресвета Богородица или Голема Богородица е значаен христијански празник кај православните, католиците и протестантите, посветен на смртта на Маријаа, мајката на Исус Христос. Христијаните веруваат дека Богородица заспала блажено, спокојно и радосно, а по смртта воскреснала и заминала на Небото, како со душата така и со телото. Називот успение значи заспивање. Во источните цркви, и католичка и православна, празникот се нарекува Dormition of the Blessed Mother (Успение на Пресвета Богородица).
Овој ден се празнува на 15 август по стариот календар, или 28 август по новиот календар,
На празникот Успение на Пресвета Богородица, меѓу народот познат како Голема Богородица од Охрид, преку Лескоец се стасува до селото Скребатно каде се одржува големиот народен собир кај црквата посветена на Света Богородица во ова охридско село. Ова напуштено македонско село во кое денес никнат нови куќи е скриено како во гнездо во пазувите на планината Петрино, се наоѓа на десеттина километри од Лескоец
Патниците кои доаѓаат преку Ресен во Охрид го познаваат Лескоец дека почнува од поранешниот индустриски центар кај Косел се’ до вечните почивалишта на Охриѓани. Меѓутоа, патот од Лескоец до Скребатно е посебна приказна за посетителот. Уште од почетокот се забележуваат убави и современи македонски куќи со различна архитектура која го привлекува вниманието на посетителот.
Дел од прославата во Манастирот
Патот за Скребатно е асфалтиран и пријатен за патување. Но природата од двете страни на реката има посебна убавино. Насекаде зеленило и различни планински дрва. Човек се чувствува како да бил повеќе пати. На природната убавина ѝ нема крај. Исто така, по патот се гледаат и бројни варници, што е значајна карактеристика за овој крај под варовитата Галичица.
Во селото Скребатно, во кое покрај напуштените стари и трошни куќи се градат и нови домови, и по патот со повеќе кривини и узгорништа се доаѓа до црквата Света Богородица. Инаку, црквата Света Богородица во Скребатно целосно е возобновена пред дваесетина години, врз темелите на стариот храм чија старост не е точно утврдена. Скребатно, пак, по прв пат во пишан документ се спомнува уште во 1583 година. А, Македонците по потекло од селото Скребатно каде денеска нема жители не само што ја чуваат традицијата, верата и обичаите туку претставуваат и вистински пример како треба да се сака и надградува едно свето место.
На 28 август голем број верници патуваат за Скребатно, каде е задоволство да се присуствува на големиот народен собир кај црквата посветена на Мајка Богородица,. На ова големо народно-црковно собирање и прославување, како и во изминатите години, така и годинава, присуствуваа близу седум илјади гости-верници, намерници, туристи….
Секој посетител на црквата која го носи името на Пресвета Богородица, запалува свеќи и се помолува за здравје и среќа. Инаку, Пресвета Богородица како заштитничка на децата и семејството, посебно е почитувана од жените. Тоа е она што дава повод мајките како носителки на род, како заштитнички на домовите, самите мајки на еден начин да се приближат кон светоста на Богородица, бидејќи таа е најпочитувана света жена во православната црква. Така, со света литургија и богослужби, во чест на Божјата Мајка се одбележа и годинешниот празник Света Богородица.
Во црквата и црковниот имот кои се посветенi на сите кои во минатото го напуштиле селото и се иселиле во Лескоец, Охрид, други места во Македонија и во иселеништво и се далеку од нивното родно место, тие црковниот имот го викаат Манастир. А најголем настан во Скребатно е прославата на Света Богородица na 28 август. Тоа е денот на заштитничката Света Богородица. Цела година Скребаштани се подготвуваат за тој ден, а го празнуваат цела недела.
Според информациите на членот на Одборот за прославата Илија Мирјаноски прославата на празникот Голема Богородица во Скребатно започна уште на 27 aвгуст во 20 часот со музичката програма и настапот на КУД „Разбој’ од Лескоец.како и групите „Маестра“ и “Методија Столески“. Притоа, голем број верници остануваат да преноќат во Манастирот.
На денот на прославата на 28 август, во 8 часо се одржа богослужба во манастирска црква, во 12 чатот имаше лицитација на црковниот бајрак, а во 15 часот се служеше националниот ручек.
Така, за празникот Успение на Пресвета Богородица се приготвува и дели ручек за околу три илјади луѓе, со што се продолжува заветот даден пред повеќе од два века. Ручекот е манџа од овчо месо, сервирана во земјени чинии и дрвени лажици. Тогаш се служи прекрасен селски леб печен во домашни фурни на дрва. За таа цел се колат педесетина овци и јагниња, а манџата се готви истиот ден во големи бакарни котли. Тој ден се послужуваат околу 3.000 ручеци и тоа за само еден час, што е големо доживување да се види како посетителите седат во ливадата.
Исто така, секоја година на празникот во Скребатно се одржува наддавање за светиот крст и други донаторски активности, а средствата собрани од учесниците во наддавањето се искористуваат за надградба и одржување на светиот храм, за подобро утре на ова познато излетничко место.
Инаку, имотот на црквата Успение на Пресвета Богородица е голем и опфаќа ливади, шума, река со мали водопади, чешма со вонредно студенвода, кујна опремена со прибор за 5.000 гости, отворени шанкови, скари, маси за ручање на повеќе места во комплексот, уредени и чисти тоалети, приклучоци за струја низ целиот комплекс, спортски терени за мал фудбал, кошарка и ракомет, рибник и реновираната црква Света Богородица. Сето тоа е на располагање на посетителите, гости-верници, намерници, туристи…. 24 часа без никаков надоместок.
Затоа Скребатно е посетено од многу луѓе речиси секојдневно кога временските услови тоа го дозволуваат. Во Манастирот Света Богородица на ова убаво планинско село по повод повеќе празници се организираат забавни програми, концерти и други манифестација, каде Македонците од овој убав крај ја изразуваат нивната вера, надеж и љубов кон Македонската православна црква – Охриска архиепископија и кон Македонија.
Пишува: СЛАВЕ КАТИН
