Историја

Крвавата свадба во Зеленич – Леринско, Егејска Македонија

Македонска Нација

Македонска Нација

На 13 ноември 1904 година по јулијанскиот календар, грчка андартска чета го нападнала селото Зеленич, Леринско, во Егејска Македонија. Нападот бил извршен ноќе, додека во домот на семејството Готеви се одржувала свадбена прослава. Меѓу убиените имало и жени и деца. Настанот во македонската историографија е познат како „Крвавата зеленичка свадба“.

Зеленич пред нападот

Во 1904 година Македонија сè уште била под османлиска власт. По задушувањето на Илинденското востание, грчките андартски чети го засилиле своето дејствување во Леринско и Костурско. Меѓу нивните цели биле селата во кои македонските верници ја напуштиле јурисдикцијата на Цариградската патријаршија и преминале под Егзархијата.

За грчкото национално движење, припадноста кон Патријаршијата служела како основа населението да се вбројува во грчката заедница. Притисокот врз селата вклучувал закани до кметовите, учителите и свештениците, како и вооружени напади.

Во Зеленич притисокот бил забележан и пред свадбата. Според грчкиот истражувач Димитрис Литоксој, во 1903 година костурскиот митрополит Германос Каравангелис влегол во селото со воена придружба. Тогаш врз селскиот старешина бил извршен притисок да ги предаде клучевите од егзархиската црква. „Македонската енциклопедија“ го поврзува подоцнежниот напад на свадбата со преминувањето на тамошните верници под Егзархијата.

Нападот врз свадбарите

Меѓу водачите на нападот биле Георгиос Катехакис, познат како капетан Рувас, и Ефтимиос Каудис. Според Христо Силјанов, вооружените луѓе тргнале од Лехово. Кога стигнале во Зеленич, дел од нив се распоредиле надвор, а други влегле во куќата на Готеви.

Силјанов пишува дека во куќата биле собрани роднини, пријатели и неколкумина од локалните Турци, поканети од домаќинот. Додека едни андарти пукале во куќата, други стрелале однадвор.

Каудис, кој учествувал во нападот, во своите мемоари опишува како двајца од неговите луѓе застанале од двете страни на вратата и пукале во насобраните во свадбената одаја. Тој забележал и дека еден од напаѓачите ја застрелал жената што готвела во дворот. Според неговото сведоштво, во исто време Катехакис со неколкумина луѓе разменувал оган на крајот од селото.

Реакцијата на османлиските власти и на конзулите

Според Силјанов, леринскиот кајмакам и битолскиот валија првично ги припишале убиствата на расправија меѓу свадбарите. Во австро-руската дипломатска нота упатена до Високата порта, пак, било наведено дека вооружена грчка чета го опколила селото и дека дел од неа влегол во куќата каде што се одржувала свадбата. Според нотата, османлиската војска и жандармеријата пристигнале дури следниот ден. Рускиот и австрискиот конзул го посетиле Зеленич на 16 ноември.

Во дипломатската нота се наведени 13 убиени и петмина ранети. „Македонската енциклопедија“ исто така наведува 13 убиени. Историчарот Димитар Љоровски Вамваковски, повикувајќи се на истражувањето на Крсте Битовски, наведува 11 убиени и четворица ранети. Изворите даваат и различни податоци за бројноста на четата. Во дипломатската нота се споменуваат повеќе од 60 напаѓачи, а во студијата на Љоровски Вамваковски се наведуваат 36.

Нападите продолжиле

Неколку месеци подоцна, во 1905 година, андартска чета го нападнала и селото Загоричани во Костурско. Таму биле убиени голем број жители и биле опожарени куќи.

Во Неволјани, Леринско, четата на Каудис повторно нападнала свадба. Судбината на свадбарите во Зеленич е дел од историјата на насилството врз селското население во годините по Илинденското востание.

Најново од: Историја

Изминаа 122 години од крвавата зеленичка свадба

На 13 ноември 1904 година, во текот на свадбата која се оддржувале во леринското село Зеленич, грчките андарти убиле 13 Македонци. Меѓу жртвите се младоженецот, неговите пријатели, две деца, како и деецот на Македонската револуционерна организација Пандо Мечкаров, вкупно 13 лица. Оттогаш изминаа 122 години, но грчката геноцидна политика кон македонскиот народ не се изменила. […]

Колективната меморија на Македонците

Од книгата „Македонци“ Автор: Бранислав Светозаревиќ-Покорни „Кога ќе го видиш начинот на играта на еден народ, му го откриваш карактерот.“— Конфучие Колективната меморија претставува сврзно ткиво на многуте генерации низ историјата на еден народ и е клучна за неговиот опстанок. Сè додека постои еден народ, постои и колективната меморија, но и народ без колективна меморија […]

Александар Македонски се уште еден од најфасцинантните и најдолготрајните митови во човечката историја.

Александар Македонски и по повеќе од 2.300 години останува една од најфасцинантните личности во човечката историја. Неговиот живот продолжува да инспирира нови истражувања, биографии и различни толкувања на неговото наследство. Оваа недела, историчарот на антиката Едмунд Ричардсон ја освои водечката британска награда за нефикција, „Бејли Гифорд“, за биографијата „Александар: Бог, крал, човек“. Напишана со елеганција […]

Праисториските народи: Енхелеј, Пелагонци и Пеонци

Праисториските народи: Енхелеј, Пелагонци и Пеонци Палеобалканското племе Енхелеи е поврзано со митското доселување на Кадма и неговата жена Хармонија од беотска Теба, меѓу древните жители на западниот Балкан и борбата со Илирите во XIII век пред Христа. Меѓутоа, тие се интересни од повеќе аспекти, а, пред сé, што припаѓаат на единствениот праисториски свет на […]

Логорите на Царството Бугарија и македонските интернирци (1941–1944)

Во текот на Втората светска војна, властите на Царството Бугарија воспоставиле мрежа на логори во кои затворале политички противници и луѓе осомничени за учество во отпорот. Во службените документи логорите биле нарекувани „Селишта на државната сигурност“. Меѓу заточениците имало и македонски дејци, меѓу кои поетот Венко Марковски и Методија Андонов-Ченто. Според Македонската енциклопедија, Министерството за […]

Санстефанскиот договор – голема грешка на руската дипломатија

Санстефанскиот договор предвидувал најголемиот дел од Македонија да биде вклучен во голема бугарска држава предизвикал меѓународна криза и тешкотии за самата Русија. Во приложените историски записи се наведуваат и руски оценки за погрешноста на таквото решение. Санстефанскиот мировен договор, склучен на 3 март 1878 година меѓу Русија и Османлиската Империја, бил обид за прекројување на […]

Полскиот лингвист Мјечислав Малецки уште во 1934 година пишува за посебноста на македонскиот јазик

Полскиот лингвист и славист Мјечислав Малецки (1903–1946) оставил значајно научно сведоштво за македонските говори и нивната јазична посебност. Во своето дело „Два македонски говора“, објавено во Краков во 1934 година, ги истражувал говорите на селата Сухо и Висока во Солунско, во егејскиот дел на Македонија. Проучувајќи го живиот говор на месното население, Малецки ги разгледувал […]

Славе Катин – Географски карактеристики на Балканот

Името „Балкан“ е од подоцнешен датум, по стариот италијански Бог на огнот Вулканус, првенствено Бог на вулканскиот оган, а подоцна и Бог на ковачката вештина. Ова име се однесува на планината Хем и на целиот полуостров. Погрешно е да се смета дека е од турско потекло. Науката за Балканот е балканологијата, која е основана во […]

To top