На прво место

Македонски историски календар: 12 септември

На 12 септември 1924 година, само десетина дена по убиството на Тодор Александров, во Горна Џумаја, денешен Благоевград во Пиринска Македонија, започнале драматични пресметки во редовите на ВМРО.

Убиството на Тодор Александров на 31 август 1924 година предизвикало голема организациска и политичка криза. Истакнати дејци на Организацијата договориле средба во Горна Џумаја на 12 септември, во обид да се расчистат околностите околу убиството и состојбата во ВМРО.

Настаните што следувале прераснале во крвави внатрешни пресметки, познати како Горноджумајски настани. Тие останале една од најтрагичните страници во историјата на македонското револуционерно движење – период во кој наместо силите да бидат насочени кон македонското национално прашање, започнале братоубиствени судири меѓу луѓе кои претходно припаѓале на истото револуционерно движење.

1943 – Баталјонот „Мирче Ацев“ влегува во Кичево

На 12 септември 1943 година, Првиот македонски народноослободителен баталјон „Мирче Ацев“ влегол во Кичево и учествувал во разоружувањето на италијанскиот гарнизон. Македонската енциклопедија го бележи токму влегувањето на баталјонот во Кичево на 12 септември.

Овој настан е дел од пошироките операции со кои Кичево во септември 1943 година станало првиот ослободен град во Македонија во текот на Народноослободителната војна.

Во изворите се среќаваат 11 и 12 септември во зависност од тоа дали се означува ослободувањето на градот или влегувањето на баталјонот „Мирче Ацев“. Музејот „Западна Македонија во НОВ“ го наведува 11 септември 1943 година како датум на првото ослободување на Кичево, додека за баталјонот „Мирче Ацев“ е документирано неговото влегување во градот на 12 септември.

Создавањето на слободната територија во западниот дел на Македонија имало големо воено и политичко значење. Македонското ослободително движење покажало дека е способно не само да води герилска борба, туку и да ослободува и организира територија.

1944 – Формирана Дванаесеттата македонска народноослободителна бригада

На 12 септември 1944 година во селото Војница, Велешко, била формирана Дванаесеттата македонска народноослободителна ударна бригада, позната и како Скопска бригада.

Во нејзиниот состав имало голем број борци, младинци и младинки од Скопје и Скопско, поради што бригадата го добила и називот „Скопска“. Историските податоци наведуваат дека при формирањето броела околу 450 борци, а подоцна нејзините редови биле дополнително засилени.

Формирањето на бригадата се случило во решавачки период од војната. Во есента 1944 година македонските единици се подготвувале за завршните операции за ослободување на Македонија од германските сили и нивните соработници.

Дванаесеттата македонска бригада ќе стане дел од силите што учествувале во тие завршни борби и во создавањето услови за конечно ослободување на Скопје и Македонија.

1944 – Формирана Петнаесеттата македонска (Поречка) бригада

Истиот ден, 12 септември 1944 година, во Кичевско е забележано и формирањето на Петнаесеттата македонска, односно Поречка бригада.

Зачувана е и оригинална историска фотографија од формирањето на бригадата, означена со датум 12 септември 1944 година. На фотографијата се гледаат борците собрани на свеченоста, во присуство и на свештено лице.

Така, 12 септември 1944 година останува значаен датум во историјата на организирањето и зајакнувањето на македонските воени единици во последната фаза од борбата за ослободување на Македонија.

2002 – Напад врз Македонци во Благоевград

На 12 септември 2002 година, Македонци во Благоевград, Пиринска Македонија, при обид да положат цвеќе биле нападнати од националистички групи. Настанот подоцна бил наведен и во контекст на постапките на ОМО „Илинден“ пред Европскиот суд за човекови права.

Овој настан е дел од поновата историја на борбата на Македонците во Бугарија за слободно изразување на својата национална припадност, здружување и јавно одбележување на личности и настани од македонската историја.

2005 – Спречено положување цвеќе пред споменикот на Гоце Делчев во Благоевград

На 12 септември 2005 година, според податоците за дејноста на македонските организации во Пиринска Македонија, полицијата во Благоевград не им дозволила на активисти на ОМО „Илинден“ да положат свежо цвеќе пред споменикот на Гоце Делчев.

Биле одземени знамиња, постер и венец, а по заминувањето од Благоевград групата македонски активисти била нападната со камења при обид да положи цвеќе и во селото Черниче.

Настанот сведочи дека и на почетокот на XXI век прашањето за правата и слободното национално изразување на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија останало отворено.

 

Најново од: На прво место

Вајц ја гледа Македонија меѓу предводниците во преговорите со ЕУ

Во обраќањето пред Собранието, европратеникот ја нагласи важноста на доследната примена на законите за привлекување инвестиции и на изборот на стручни кадри за враќање на довербата во институциите. Томас Вајц, Македонија, Европска Унија, пристапни преговори, блокади од Бугарија, владеење на правото, парламентарен надзор, борба против корупцијата, избор на раководни кадри, доверба во институциите Македонија, со […]

Мицкоски од Брисел – проширувањето на ЕУ мора да се темели на заслуги, реформи и резултати

Премиерот Христијан Мицкоски денеска во Брисел порача дека проширувањето на Европската Унија треба да се темели на заслугите на земјите кандидати, на спроведените реформи и на конкретните резултати. Тој се обрати на Форумот за проширување на ЕУ („EU Enlargement Forum 2026“), во организација на Европската комисија. Мицкоски истакна дека Македонија е посветена на спроведувањето на […]

До кога ќе бидат исклучени микрофоните на Бихаќка?

На Бихаќка, по неколку месеци силен тон за Алта банка, микрофоните одеднаш стивнаа. Штета, токму кога публиката почна да поставува прашања. А првото беше сосема едноставно. Кој прв ја отворил вратата за Давор Мацура да купи акции во Македонија? Според Манасиевски од ВМРО-ДПМНЕ, одговорот води до времето кога СДС беше на власт. Ако е така, […]

Политичари пазарџии

Реформаторската иницијатива „12:05“ во СДС во денешното соопштение упати остра критика за измените на Кривичниот законик донесени во 2023 година, кога партијата беше на власт. Според иницијативата, со тие измени се отвори пат за побрзо застарување на предметите за политичка корупција. „Нема никаква дилема дека со скандалозните измени на Кривичниот законик од 2023-та дел од […]

Вистината е како шило – понекогаш доцни, но секогаш излегува на површина

Доказ за „демократијата“ во Бугарија, членка на ЕУ? Во аудиоснимките што ги објави бугарскиот новинар Станислав Цанов, Ива Михаилова зборува за притисок од бугарската служба ДАНС и за закани дека ќе ѝ биде ускратена рехабилитацијата. Случајот на Ива Михаилова, кој дел од бугарските политичари и медиуми го претставуваа како пример за дискриминација во Македонија, сега […]

Ај ред се редат мале секојдневни црни сценарија на СДС

На „Ајде, ред се редат, мале“ човек прво ќе се сети на кочанските сејмени. По прес-конференциите на СДС, песната си доби и нов рефрен. Ајде, ред се редат мале, црните сценарија на СДС. Во СДС постојано предупредуваат дека буџетот е празен, празен ден во календарот за прес-конференции, пак тешко се наоѓа. Еднаш економијата е пред […]

Политиката на СДС се сведува на сеење страв кај граѓаните

Од најави за економски колапс и празен буџет до тврдења за договор за прием на мигранти, на прес-конференциите на СДС се повторува истата постапка. Најцрното сценарио се претставува како нешто што веќе се случува или е неизбежно. Кога станува збор за платата, пензијата или заштедата на едно семејство, вознемиреноста останува и по завршувањето на прес-конференцијата. […]

Скопје има три големи несреќи: Пиколомини, земјотресот во 1963 и СДС

СДС нема кредибилитет да зборува за состојбите во Скопје, откако со години го остави градот во хаос. Орце Ѓорѓиевски гради капитални проекти за кои СДС лажеше дека ќе ги изгради. Најголеми несреќи кои му се имаат случено на Градот Скопје е палењето од страна на Пиколомини, земјотресот во 1963 и владеењето на СДС во изминатите […]

To top