Дијаспора

Кратка историја за создавањето на ВМРО-ДПМНЕ- активности во Европа и Австралија (16)

krsto-skodrov-i-janko-tomov

Пишува: Јанко ТОМОВ

Во 1989 година, списанието „Глас на Македонците“ од Сиднеј, престана да се печати. Една од причините  беше појава на нови весници, како „Австралиски Македонски Неделник“ (АМН) и „Тудеј“ (Денес), двата од Мелбурн. Тоа истовремено влијаеше и на  популарноста  и на зголемениот тираж на  весникот „Македонија“ од Мелбурн. Двата нови весници, едниот со повеќе про-комунистички, односно социјалистички содржини и информации за Македонците од Егејскиот дел на Македонија, а другиот слично, но малку поблиску до демократијата, за македонската емиграција од СР Македонија. Сега повеќе од кога и да било, весникот „Македонија“ кој го едитуваше Панко Стамкоски, кој беше основан во 1982 година, отпочна да ги објавува сите патриотски теми. Најпрво во „Македонија“ од Мелбурн почнаа да се објавуваат национално политичките статии на Драган Богдановски.

Во декември 1989 година во весникот „Млад Борец“ во Скопје, според Гојко Јаковлески, бил публикуван Предлог Статут и Предлог Програма на ДПМНЕ. Богдановски има врски со поедини патриоти во републиката и со уредникот на овој патриотски весник од Скопје.

Богдановски поголемиот дел од времето, од повторното емигрирање од Македонија, живее во Шведска. Да се потсетиме дека на 20 февруари 1990 година, Драган Богдановски го издал Манифестот за Координативниот Комитет на ДПМНЕ, при што, покрај другите Совети, бил формиран и Координативниот Совет на ДПМНЕ од Шведска, чиј претседател бил самиот Богдановски.

Драган Богдановски во писмо од 18 април 1990 година на Јанко Томов од Перт, Западна Австралија му пишува за ДПМНЕ (види во книгата: „Поткрепа од убавиот Перт“, од 2000 година од Ј.Томов, стр. 40). Драган вели: „Вчера (17 април) имав телефонски разговор долу во Скопје, нашите соидејци и соборци го собрале потребниот број потписи и избрале внатрешно раководство, така да сега ќе се обидат партијата да ја легализираат“. Понатаму Драган вели: „Доколку партијата законски биде одобрена, не ја исклучувам можноста да се вратам и да бидам со народот во борбата за илинденска Македонија“.

Во почетокот на март 1990 година, ние од Координативниит Совет на Австралија, веќе имавме изградено концепт за формирање на ограноци на ДПМНЕ, почнувајќи интензивно со преписи, телефонски разговори и договарања со Драган Богдановски и меѓусебно. Во Перт, Западна Австралија, во февруари 1990 година, почнуваат подготовки со консулрации, со заинтересирани Македонци за национална и политичка ангажираност, а  кон крајот на мај и почетокот на јуни 1990 година се  започнува и со состаноци по групи за создавање на Иницијативен Одбор на  ДПМНЕ за Перт и Западна Австралија. На 22 јули во домот на Јанко Томов во населбата  Вембли Даонс, Перт, Западна Австралија се основа првиот Иницијативен Одбор на ДПМНЕ, а вториот состанок во домот на македонскиот патриот Крис Стојчев во населбата Комо во Перт.

krsto-skodrov-i-janko-tomov
Крсто Шкодров и Јанко Томов пред домот на Томови, каде се основа Иницијативниот Одбор на ДПМНЕ за Перт  З.А.

Во април – мај 1990 година, Драган Богдановски доаѓа во Берлин, каде заедно со браќата Гојко и Мане Јаковлески во нивниот ресторан „Ново Скопје“, одржуваат состанок за  утврдување на Програмата на ДПМНЕ, како и други материјали, меѓу кои бил и Предлог Статутот. На тој состанок присуствувал и Диневски-Динката. Гојко и Мане вложиле големи средства за да успее преносот на ДПМНЕ од дијаспората во републиката. При тоа, Јаковлески се договориле на свој трошок да се поканат поедини патриоти од републиката, кои Богдановски ги познавал или имал евиденција за нив, за да се договорат подетално во Минхен. Драган Богдановски телефонски го информирал Владо Транталовски од Ресен да дојде во Минхен со неколку негови истомисленици, со цел договарање за новата политичка партија, за статутите и политичката платформа да се пренесат кај нив, за да се оствари Основачко Собрание во Скопје, СР Македонија.

Во меѓувреме во Ресен, во куќата на Владо Трандаловски и неговата ќерка Диана се одржуваат состаноци и договарања на кои покрај домаќините присуствувале и Борис Змејковски од Скопје, Звонко Станковски и други патриоти.

Наскоро, по средбата во Берлин се одржал состанок за основање на ВМРО-ДПМНЕ во Минхен, Германија, на 31 мај и 1 и 2 јуни 1990 година, на кој присуствувале Драган Богдановски, Гојко Јаковлески, Борис Змејковски, Љубчо Георгиевски и Владо Транталовски. Пред ДПМНЕ, на предлог на Борис Змејковски се согласиле да го стават ВМРО, светлиот Илинденски идеал и така станало ВМРО-ДПМНЕ. За лидер на ВМРО-ДПМНЕ во СР Македонија бил поставен Љубчо Георгиевски, а Основачкото Собрание за СР Македонија се одржа во Скопје, истиот месец 1990 година.

Кога основачите на ВМРО-ДПМНЕ од Минхен, Германија, се вратиле во СР Македонија, веднаш ја регистрирале новата политичка партија во СВР на Собранието на град Скопје, во отсекот за Внатрешни работи, под број “ЦП бр. 38669 18/г, на 3. 8. 1990, каде партијата во регистерот била запишана како ВМРО-ДПМНЕ, реден број 1288, со седиште на Гоно Врановска бр. 122, Општина Кисела Вода, Скопје.

Според пишувањето на Диана Транталовска, ќерката на Владо Транталовски кој со Драган Богдановски се запознал во Германија, тогаш сме оделе по права патека за постоењето на Демократска Партија за Македонско Национално Единство (ДПМНЕ) во дијаспората. Исто така се потврдува дека  биле  спремни сите потребни материјали за основачки конференции. Диана вели, дека Борис Змејковски, Љубчо Георгиевски и Владо Транталовски, кои на покана на Богдановски и Јаковлески, престојувале во Минхен на 31 мај и на 1 и 2 јуни 1990 година и пред да заминат назад во Македонија од Драган Богдановски и Гојко Јаковлески земале пакети со пропагандни материјали и инструкции за формирање на ВМРО-ДПМНЕ во СР Македонија.

osnovacko-sobranie-1990
Дел од присутните на Основачкото Собрание на ВМРО-ДПМНЕ на 17 јуни 1990 година во Дом на Млади, Скопје, СР Македонија.

П р о д о л ж у в а

Најново од: Дијаспора

Македонските православни верници во Салцбург добија нова црковна општина

Со првата Света Архиерејска Литургија, отслужена по повод празникот Рождество на Пресвета Богородица, на 19 септември беше означен почетокот на организираниот црковен живот на македонските православни верници во Салцбург и околината. Новата црковна општина ќе дејствува во рамките на Македонската православна црква – Охридска архиепископија. Македонските православни верници во Салцбург и околината добија нова црковна […]

Реџиналд де Бреј – угледен славист, поет, научник и македонист

Д-р Реџиналд Артур де Бреј беше составувач на новиот „Македонско-англиски толковен речник“. При посетата на главниот град на Австралија во 1992 година, авторот на овие редови, Славе Катин, го посети и домот на професорот д-р Реџиналд Артур де Бреј, член на Македонската академија на науките и уметностите надвор од работниот состав и професор на Австралискиот […]

Патот до успехот на Македонецот Роб Спасевски од Мелбурн

Од врвен фудбалер до успешен фудбалски тренер – тоа е пат исполнет со талент, дисциплина, жртви, искуство и постојана желба за победа. Додека кариерата на теренот бара физичка подготвеност, инстинкт и фудбалска умешност, преминувањето на тренерската клупа носи нови предизвици: тактичко знаење, психолошка зрелост, способност за мотивирање и, пред сè, лидерство. Таков пат изодел Роб […]

Соопштение на Централниот совет на Македонците во Германија против актуелните антимакедонски напади во бугарскиот парламент

Берлин, 13 септември 2026 Централниот совет на Македонците во Германија (Zentralrat der Makedonen in Deutschland e.V.) најостро ги осудува најновите историско-ревизионистички и шовинистички изјави, како и официјалната парламентарна иницијатива на бугарскиот пратеник Костадин Костадинов, поднесена на 11 септември 2026 година. Под изговор на спортски настан, Костадин Костадинов ја искористи говорницата на Народното собрание на Република […]

Академик Виктор Фридман – американски лингвист и бранител на македонската вистина

Пријатели на Македонија Виктор Фридман е американски лингвист, славист, македонист, балканист, граматичар и социолингвист, еден од најпознатите балкански слависти во светот. Ученик на Збигњев Голомб, еден од основачите на американската македонистика, Фридман работи во рамките на функционалната структуралистичка теорија на јазикот. Тој е надворешен член на Македонската академија на науките и уметностите од 1994 година […]

Лиана Коњарски од Мелбурн – најдобра одбојкарка во Премиер 1 лигата на Викторија

Македонката Лиана Коњарски од Мелбурн постигна голем спортски успех во Австралија. Со својот клуб „Yarra Ranges Volleyball Club“ ја освои шампионската титула во женската Премиер 1 конкуренција, а нејзините одлични игри беа крунисани со две големи индивидуални признанија – за највреден играч (MVP) и за најдобар техничар (Best Setter) во лигата. Гордост и радост владеат […]

Дијаспората заборавени од историската слика за 8-ми септември

Идејата за самостојна Македонија не се роди непосредно пред референдумот во 1991 година. Таа долго живееше меѓу македонците во дијаспората, дури и кога јавното залагање за независност можеше да донесе прогон, затвор и уништен живот. По повод 8 Септември – Денот на независноста и 35-годишнината од создавањето на самостојната македонска држава, под покровителство на претседателката […]

Европратеничката Ирена Јовева – бранител на македонскиот јазик и македонскиот идентитет

Европската Унија е наднационален и меѓувладин сојуз на европски држави. Под ова име е основана во 1993 година, со Договорот за Европската Унија, познат како Договорот од Мастрихт. Сепак, голем број нејзини институции и механизми постоеле и претходно, врз основа на договорите што датираат уште од 1951 година. Активностите на Европската Унија опфаќаат бројни области […]

To top