Дијаспора

Зошто изумираат јазиците

gospel

gospelИсторискиот развој на светските јазици е приказна за себе која се` повеќе се сведува на загуби отколку придобивки. Јазикот кој се учи од раѓањето, скоро во сите земји на светот е познат како мајчин јазик. Првиот јазик има големо значење во градење на личниот, социјалниот и културниот идентитет на човекот. Мајчиниот јазик е како благослов и водач на човековата мисла. Чистина во искажаната мисла може да се постигне само со богат речник, односно со одлично познавање на мајчиниот јазик. Некој може да биде слаб по други предмети во текот на школувањето, но ако мајчиниот јазик не е на завидно ниво, тогаш и способноста за изразување, искажување на своите мисли е блокирана.

Денес во светот постојат 6.500 светски јазици, а според некои проценки, 6.970. Податокот за тоа дека 8 000 години пред новата ера, имало 20.000 јазици во светот јасно укажува дека денес многу од нив се изгубиле. Иако јазикот е најзначајно обележје на еден народ, сепак голем број на светски јазици се во опасност да исчезнат.

Секоја година исчезнуваат по 25 јазици. А зошто се губат јазиците? Некои и ќе прашаат, возможно ли е да се изгуби еден јазик? Дали еден јазик живее и меѓу младите генерации или го користат само постарите генерации? До 2100 година се смета дека половината  и од овие 6.900 јазици ќе исчезнат или ќе бидат сочувани во некои архиви да сведочат дека постоел тој јазик. Ако не се пренесува јазикот на младите генерации, јазикот изумира. Оние што знаат два јазици најчесто избираат да го користат само тој што е доминантен во средината каде живеат.
При учењето на друг јазик освен мајчиниот луѓето се соочуваат со разновидни проблеми. Повеќе се заборава отколку што се памти. Нормално е за некои јазици да позајмуваат зборови од туѓи но не и да претераат во позајмувањето. И тоа е една причина за изумирање на јазикот. Лесно е да се зборува за бројки и факти околу јазиците но зад секој од нив постојат вистински луѓе. Последниот човек кој зборувал сириски починал во 1998, а со тоа исчезна и јазикот. Без луѓе не може нити да се чува ни пренесува едно јазично богатство.

Се смета дека најчеста причина за исчезнување на јазиците е глобализацијата, односно присвојување на слични културни практики низ целиот свет. Трговијата меѓу државите исто така влијае на занемарување или  губење на мајчиниот јазик. Луѓето кои живеат надвор од својата земја мора да учат друг јазик па со тоа настанува претопување на првиот. Сега се` повеќе се користи англискиот како меѓудржавен  јазик, a го зборуваат 1.8 билиони луѓе. Стана многу популарен не само во бизнис сферата туку се рашири и во технологијата, медиумите, медицината и музиката. Така се` почеста е практиката за роденден да се пее Happy birthday, наместо Среќен роденден, а за време на новогодишните празници и Божиќ, се пеат Silent night, Merry Christmas.

Доколку свеста за почит кон своето е доволно развиена и јазикот да биде заштитен со закон во една држава, тогаш туѓите влијанија не би можеле да го истиснат. Тоа секако не би требало да влијае на користењето на мајчиниот јазик. Во денешно време повеќето луѓе познаваат неколку јазици и секако дека тоа не е причина да си го отфрлат и заборават својот мајчин јазик. И зошто би го отфрлиле својот кога можат да зборуваат неколку јазици без никакви проблеми. Луѓето од разни причини емигрираат во земја каде некој друг јазик е доминантен па така “мајчиниот јазик“ се истиснува и придобива друг статус. Но се` додека има луѓе треба да живее и јазикот со нив. Македонскиот јазик во Австралија со гордост треба да се пренесува на новите генерации. Тоа е едно богато културно наследство, пренесувано со векови од генерација на генерација. Иако англискиот е прв и доминантен, не треба да се игнорира и значењето на македонскиот.

Треба да се одржува тој контакт со јазикот било да е преку музика, тв, радио, книга, разговор или посетување на училиште за јазик. Познавањето на уште еден јазик претставува спој со културата, историјата на една земја и е од суштинско значење за успех во глобалниот свет, за чувството на припадност, потеклото и идентитетот. Ако во минатото успеале да го сочуваат во услови на туѓи ропства и окупации, денес не би требало да се дозволи потценување и истиснување на јазикот. Европските лингвисти сметаат дека македонскиот јазик не е во опасност да исчезне, но треба многу повеќе да се афирмира како дел од мозаикот на светски јазици.

Штом изумре јазикот, се губи и знаењето и чувството на припадност.

gordana-dimovska
Гордана Димовска

Најново од: Дијаспора

Македонските православни верници во Салцбург добија нова црковна општина

Со првата Света Архиерејска Литургија, отслужена по повод празникот Рождество на Пресвета Богородица, на 19 септември беше означен почетокот на организираниот црковен живот на македонските православни верници во Салцбург и околината. Новата црковна општина ќе дејствува во рамките на Македонската православна црква – Охридска архиепископија. Македонските православни верници во Салцбург и околината добија нова црковна […]

Реџиналд де Бреј – угледен славист, поет, научник и македонист

Д-р Реџиналд Артур де Бреј беше составувач на новиот „Македонско-англиски толковен речник“. При посетата на главниот град на Австралија во 1992 година, авторот на овие редови, Славе Катин, го посети и домот на професорот д-р Реџиналд Артур де Бреј, член на Македонската академија на науките и уметностите надвор од работниот состав и професор на Австралискиот […]

Патот до успехот на Македонецот Роб Спасевски од Мелбурн

Од врвен фудбалер до успешен фудбалски тренер – тоа е пат исполнет со талент, дисциплина, жртви, искуство и постојана желба за победа. Додека кариерата на теренот бара физичка подготвеност, инстинкт и фудбалска умешност, преминувањето на тренерската клупа носи нови предизвици: тактичко знаење, психолошка зрелост, способност за мотивирање и, пред сè, лидерство. Таков пат изодел Роб […]

Соопштение на Централниот совет на Македонците во Германија против актуелните антимакедонски напади во бугарскиот парламент

Берлин, 13 септември 2026 Централниот совет на Македонците во Германија (Zentralrat der Makedonen in Deutschland e.V.) најостро ги осудува најновите историско-ревизионистички и шовинистички изјави, како и официјалната парламентарна иницијатива на бугарскиот пратеник Костадин Костадинов, поднесена на 11 септември 2026 година. Под изговор на спортски настан, Костадин Костадинов ја искористи говорницата на Народното собрание на Република […]

Академик Виктор Фридман – американски лингвист и бранител на македонската вистина

Пријатели на Македонија Виктор Фридман е американски лингвист, славист, македонист, балканист, граматичар и социолингвист, еден од најпознатите балкански слависти во светот. Ученик на Збигњев Голомб, еден од основачите на американската македонистика, Фридман работи во рамките на функционалната структуралистичка теорија на јазикот. Тој е надворешен член на Македонската академија на науките и уметностите од 1994 година […]

Лиана Коњарски од Мелбурн – најдобра одбојкарка во Премиер 1 лигата на Викторија

Македонката Лиана Коњарски од Мелбурн постигна голем спортски успех во Австралија. Со својот клуб „Yarra Ranges Volleyball Club“ ја освои шампионската титула во женската Премиер 1 конкуренција, а нејзините одлични игри беа крунисани со две големи индивидуални признанија – за највреден играч (MVP) и за најдобар техничар (Best Setter) во лигата. Гордост и радост владеат […]

Дијаспората заборавени од историската слика за 8-ми септември

Идејата за самостојна Македонија не се роди непосредно пред референдумот во 1991 година. Таа долго живееше меѓу македонците во дијаспората, дури и кога јавното залагање за независност можеше да донесе прогон, затвор и уништен живот. По повод 8 Септември – Денот на независноста и 35-годишнината од создавањето на самостојната македонска држава, под покровителство на претседателката […]

Европратеничката Ирена Јовева – бранител на македонскиот јазик и македонскиот идентитет

Европската Унија е наднационален и меѓувладин сојуз на европски држави. Под ова име е основана во 1993 година, со Договорот за Европската Унија, познат како Договорот од Мастрихт. Сепак, голем број нејзини институции и механизми постоеле и претходно, врз основа на договорите што датираат уште од 1951 година. Активностите на Европската Унија опфаќаат бројни области […]

To top