СЛАВЕ НИКОЛОВСКИ – КАТИН
(ДЕЛ ОД КНИГАТА „СВЕТОТ НА ДЛАНКА“)
ПО ПАТЕКИТЕ НА ИСУС ХРИСТОС
Според библиските преданија во Ерусалим во текот на вековите доаѓало до судири меѓу разни вероисповеди за поседување на правото на светите места. Во црквата на Светиот гроб, местото каде што Христос е погребан и воскреснал, најсветото место за христијаните, во текот на овие расправии, свештениците се тепале, па дури и се убивале едни со други.
Се смета дека Кримската војна барем делумно била предизвикана од расправиите меѓу европските сили кои поддржувале разни цркви и настојувале да докажат дека имаат право над светите места. И денес, многу земји овде градат цркви во својство на амбасади, обидувајќи се на тој начин да го обележат своето присуство на Светата земја. Стратегиското значење на оваа земја повторно се буди. Израел повторно стои на границата меѓу Европа, Азија и Африка. Спротивставувањето на интересите на разни цркви кои постојат во Светата земја и денес е очигледно.
Така, за да се влезе по покус пат во црквата на Светиот гроб, треба да се минат капиите на Коптската и на Сириската црква. Но, грчките свештеници не се во добри односи со коптските и за да дојдат во црквата и да вршат богослужба, мора да ја минат целата чаршија од Стариот град, при што се разминуваат со трговците и со многубројните туристи.
При нашата посетана Јерусалим дознавме дека уште од времето на османлискиот период, со генерации, клучот од црквата на Светиот гроб се наоѓа во сопственост на едно муслиманско семејство кое секое утро ја отвора главната врата и на тој начин „е најден компромис“ да се избегнат расправиите меѓу христијанските исповеди околу тоа кој би требало да се грижи за клучот, а со тоа и за Црквата. Затоа со право се вели дека, како и речиси сѐ друго во овој древен Свет град, и самата историја на Ерусалим е проткаена со неизвесности и спротивности.
Во текот на престојот во Ерусалим ја посетивме и Гатсеманската градина. Во неа се зачувани седум маслинови дрвја стари околу 2.000 години. А тука, во прекрасната базилика, се наоѓаат и остатоците од некогашната карпа каде што се пресувале маслинките. Таа уште се вика и Базилика на агонијата, зашто според библиските преданија од Новиот завет, Исус често доаѓал да се моли на карпата, а тука ги доживеал и најтешките мигови во неговиот живот, кога почувствувал дека ќе биде жртвуван. Според библиските преданија, со Исус таа вечер биле неговите ученици Јакоб, Петар и Јован кои требало да бидат будни и да се молат за него. И додека Исус ја изговарал молбата „Боже, ако не можеш да го отфрлиш ова од мене и ако мора да бидам жртвуван, тогаш јас сум подготвен да го прифатам тоа“, неговите ученици трипати заспивале и трипати тој ги будел.
Исус Христос
Домаќините ни раскажуваа дека сегашната базилика е изѕидана во 1919 година и во нејзината изградба се вклучиле 12 нации од исто толку земји, поради што таа денес се нарекува и „Црква за сите народи“. Таа е изградена без прозорци, со што уште при првата посета се забележува мрачната атмосфера со која се доловуваат најтешките часови на Исус. Не се зборува додека се стои до олтарот, зад кој се видливи остатоците од некогашната карпа. Тука е и Црквата на солзата – Dominus Flevit. Таа, всушност, претставува превртена солза, зашто според преданијата тука Исус ја проронил првата солза за тагата по Ерусалим, за кој претчувствувал дека ќе биде разурнат по неговото жртвување и воскреснување.
И покрај сите историски искушенија, во Ерусалим се слушаат и еврејски и христијански и муслимански проповеди. Има, навистина, и проклетства. Меѓутоа, исконската човечка желба за мир секогаш мора да смета на суровата реалност. Сите светски проблеми, недоразбирања и историски (не)правди се преплетуваат во ерусалимскиот микрокосмос. Затоа, Ерусалим е град над градовите. Па не еднаш ќе чуете дека сѐ додека тој постои, со сите свои псалми и проклетства, ќе постои и оваа наша цивилизација; несовршена, можеби и болна, но единствена што ја имаме.
Оние кои суштествувале под сонцето на Светиот град кажувале дека животот во Ерусалим е тежок. Можеби смртта е лесна. Затоа илјадници луѓе доаѓаат во Ерусалим со една единствена желба – да умрат во него.
При нашата посета на Израел тргнавме по патеките на Исус Христос. Така, меѓу другото го посетивме јужниот дел на котлината низ која тече реката Јордан. Тоа е значаен историски простор за трите религии. Имено, најголемата оаза во Јудејската Пустина е Ерихон. Денес, тој град е под палестинска автономија, во јужната Јорданска долина, на крстопатот кон Ерусалим и Бет Шеан на источната страна на Јордан. На арапски овој град се нарекува Ериха.
Иако се наоѓа длабоко во пустината, сепак, Ерихон ги има најбогатите извори со вода, што овозможија оваа населба да се претвори во една од најпродуктивните во производството на земјоделски производи. Тука се произведуваат сите видови овошје, а растат и најубавите цвеќиња.
За туристите и за другите посетители Ерихон е привлечен заради богатата историја. Тоа е прв град освоен од Џошуа, што е опфатен во територијата на племето Бенј(џ)амин. Локацијата на тогашниот антички град била на северозападниот дел на сегашниот северен Ерихон. Затоа, ова место е едно од најголемите предизвици за археолозите, зашто со ископините се откриени остатоци од повеќе периоди. Откриени се и изворите на Елиша, а западно од градот се Херодовите западни палати од периодот на Макабите. Има остатоци од синагоги изградени во шестиот век со мозаичен под. Во непосредна близина на Ерихон, пак, протекува и реката Јордан, која подолу се влева во Мртвото Море.
Тука, на реката Јордан до градот Ерихон, според библиските преданија, е местото каде што Јован Крстител го крстил Исуса Христа. Но, тоа место сѐ уште не е отворено за крштевање на христијаните кои доаѓаат овде. Тие се крстат, според обичајот од библискиот период, во реката Јордан, на местото во непосредна близина на Галилејското Езеро.
Црквата на сите нации
