Историја

Тодор П. Станковиќ до Милутин Гарашанин: Програма за работа во ширењето на српската идеја и просвета во Македонија и (во) Стара Србија

Milutin Garasanin

(1885 година)

Milutin Garasanin1. Пред сеж нужно е да се состави одбор, кој ќе биде најмногу од три лица, кои се способни за оваа работа и се запознати со луѓето и околностите во Македонија и Стара Србија, на кој одбор ќе му биде доверена исклучиво оваа работа. На овој одбор постојаното седиште треба да му е во Врање, како најзгодно место според положбата. Одборот за својата работа ќе го известува Министерот за надворешни работи, а за работите кои треба да се преземаат ќе бара упатства… Оваа работа треба да им се довери само на тројца и затоа, да може во својот почеток да се држи во најголема тај-ност додека се успее,  противниците да не може да му наштетат. Оттаму и ако овие три лица составуваат впрочем “одбор” не треба јавно да биде познат како одбор за оваа цел.

2. Веднаш да се изберат три лица кои ќе патуваат по Македонија и Стара Србија за да ја сознаат сегашната состојба и да можат да стапат во врска и договор со наши луѓе кои подоцна со врањскиот одбор ќе бидат во договор. Овие три лица  своето патување ќе го започнат преку Цариград, да му се претстават на Цариградскиот Патријарх и да му дадат збор, дека ќе работат на тоа Србите  во Македонија и Стара Србија да прејдат на страната на грчката Патријаршија, а да се одречат од Бугарската егзархија, за да добијат препораки за грчки владици и поедини познати лица, кои воќе ги помагаат и заштитуваат во нивната работа…

3. Штом овие лица во Македонија и Стара Србија стапат во договр со нашите луѓе и го подготват земјиштето за наши школи, одборот ќе се грижи веднаш со препорака да праќа учители спрема потребите на местото.

4. Бидејќи немаме соодветни школски книги за Македонија, кои не би биле противни на турската држава, нужно е, особено школските книшки да се пишуваат на Србо-македонското наречје, што ќе се печатат во Цариград и оттаму ќе им се испраќаат на нашите книжарници, кои треба да се востановат во Призрен, Скопје и Битола, а подоцна и во другите места. За сега повеќе од потребно е работата на митинзите во Белград, Ниш и Врање да се печати во посебни книшки, изземајќи го тоа што би ја нав-редувало Турција. Овие книшки треба да се разделат во Македо-нија и Стара Србија, а и на одделни луѓе, кои се родум од Македонија и Стара Србија, а се наоѓаат во Кралството Србија, па до некаде да ги потсетиме на својот род и татковината, за да и натаму работат во тој правец.

5. За да европското  мислење се информира за народносното прашање во Македонија, нужно е да се востанови еден весник на Српски и Француски јазик, кој ќе се издава во Цариград. Бидејќи немаме друго лице, кое е запознато со маке-донските работи и инаку подготвено за журналистика, и да е по род од Македонија, тоа би било добро, кога за уредник на овој весник би се поставил г. Димитрије Алексијевиќ, кој ќе ги корегира книшките.

6. Врањскиот одбор треба веднаш да се погрижи, да се востанови еден просветен фонд од страна на Старо-Србијанците и Србо-Македонците, кои живеат во Кралството Србија, и од кој фонд подоцна ќе се потпомага Српската книжевност во Македонија и Стара Србија.

7. Прека потреба е да се постави наш конзул во Битола или во Скопје или најпосле барем трговски агент, кој нашите луѓе ќе ги потпомага и воодушевува.

8. Нашата држава треба да ги направи годишно следниве издатоци:

а. За патување на 3 лица …………………………………………………………….. 450.ц.

б. За 40 учители кои ќе се постават во Македонија и Стара Србија ………………………………………………………. 6.000. ц.

в. За весникот, книги и книжари ……………………………………………… 5.000. ц.

г. За лични награди на поедини граѓани, свештеници и за непредвидени трошоци …………………………………. 4.000. ц

Вкупно 15.450. ц

Оваа сума би се трошела тогаш, кога ќе се отворат 40 учителски места во Македонија и Стара Србија, а до тоа време ќе се востанови спомнатиот фонд, па од него многу издатоци ќе се подмируваат, па според тоа целокупната горна сума никогаш нема да падне на товар на државната каса.

Тодор. П. Станковиќ”

Архив Србије-Београд, фонд: МИД, ППО И 36/1885.; Граѓа за историјата на македонскиот народ од Архивот на Србија…, т. ИВ, кн.И,  док. 201, стр.346-348;

Најново од: Историја

23–24 октомври 1912 година – Кумановската битка

Крајот на османлиската власт не ја исполнил македонската надеж за слобода и сопствена држава На 23 октомври 1912 година, во Кумановско започнала една од решавачките битки во Првата балканска војна. Во дводневниот судир меѓу српската и османлиската војска, завршен на 24 октомври, османлиските сили претрпеле пораз што значително влијаел врз натамошниот тек на воените дејства […]

Зошто треба да си горд Македонец од Беломорска Македонија

Пишува: Новица Арсовски Од борбата кај Д’мбени до зачувувањето на мајчиниот јазик – историја на пожртвуваност, страдање и истрајност Да бидеш Македонец со корени од Беломорска Македонија значи да носиш семејно и историско наследство што поминало низ востанија, војни, преселби и забрани. Во тоа наследство се испреплетуваат имињата на селата, спомените за предците, мајчиниот збор […]

Воздигнување на Александар Трети Македонски во оазата Сива во Египет

Кога Александар Македонски и неговата придружба најпосле пристигнаа до оазата Сива, беа изненадени од големите и необични стебла на урми и маслинки и од богатството со вода од многубројни извори и езера. Храмот на пророштвото беше во тврдината наречена Агхурми. Денес можат да се најдат остатоците на храмот надградени со модерни куќи, па не може […]

21 октомври 1943 година – (Фотограифи) Издеглавје – Дебрца го отвори патот кон македонската црковна самостојност

На патот кон признавање и осамостојување на Македонската православна црква-ОА Во виорот на Втората светска војна, на слободната територија во Дебрца, македонското свештенство ја потврдило својата определба да биде со народот – во борбата за слобода, за сопствен црковен живот и за духовно достоинство. На 21 октомври 1943 година, во селото Издеглавје, во куќата на […]

На 13 октомври 1993 Македонија го одигра својот прв меѓудржавен фудбалски натпревар

На 13 октомври 1993 година, во словенечкиот град Крањ, започна меѓународниот пат на фудбалската репрезентација на самостојна Република Македонија. Во пријателски натпревар против Словенија, македонските фудбалери остварија убедлива победа од 4:1 и го претворија своето деби во ден за паметење. Првиот гол го постигна Зоран Бошковски – Чоко, чие име засекогаш остана запишано на почетокот […]

„Гласот на Москва“ во 1914 година: Македонец и Бугарин се различни поими, а стремежот е обединета и независна Македонија

Во статијата „Македонија“, Н. Николаев ги разгледува балканските спротивставувања и се залага за обединета и независна Македонија како праведно и трајно решение на македонското прашање. Превземено од: Macedonia: A True Endless Story Во рускиот весник „Гласот на Москва“ („Голос Москвы“), број 237 од 15 октомври 1914 година, е објавена статијата „Македонија“, потпишана од Н. Николаев. […]

Берлинскиот конгрес од 1878 година – прекројување на Балканот без решение за Македонија

Големите сили го ревидирале Санстефанскиот договор и воспоставиле нова политичка рамнотежа на Балканот. Македонија останала под османлиска власт, со предвидени реформи што не ѝ обезбедиле политичка самостојност. Берлинскиот конгрес се одржал од 13 јуни до 13 јули 1878 година, под претседателство на германскиот канцелар Ото фон Бизмарк. На него учествувале претставници на Германија, Австро-Унгарија, Русија, […]

АЛЕКСАНДАР МАКЕДОНСКИ И АЛЕКСАНДРИЈА

Со основањето на Александрија во 331 година пред нашата ера, Александар Македонски ги поставил темелите на град што ќе стане едно од најзначајните трговски, културни и научни средишта на античкиот свет. Неговата визија ги поврзала природните богатства на Египет со поморските патишта на Средоземјето. Основањето на Александрија било еден од најдалекосежните потези на Александар Македонски. […]

To top