МАКЕДОНСКИ ДОКУМЕНТАРЕН АРХИВ – ДЕЛ 3

Во претходните продолженија објавивме документ од весникот „Македонско дело“ од декември 1930 година, кој ја претставува политичката програма и јавните ставови на ВМРО (Обединета). Тој документ покажа дека организацијата отворено ги изложувала своите идеи неколку години пред да се најде на обвинителна клупа.

Меѓутоа, вистинскиот пресврт започнува во 1935 година.

Токму тогаш бугарските полициски и безбедносни органи започнуваат опсежна акција против членовите на ВМРО (Обединета). Според достапните историски извори, по извршените претреси, апсења и прибирањето материјали било оформено службено дело бр. 190/1935, кое подоцна станало основа за поднесување обвинение и за отворање на судскиот процес во Софија во јули 1936 година.

Од полициска истрага до судска постапка

Службеното дело не претставувало само административен предмет. Во него, според историските извори што денес ни се достапни, биле собрани материјали од полициската истрага: извештаи, запленети документи, печатени публикации, преписка и други докази што обвинителството ги користело за да ја образложи својата постапка против организацијата.

Токму врз основа на овие материјали бил составен обвинителниот акт, со кој деветнаесет лица биле изведени пред Судската палата во Софија.

Што тврдело обвинителството?

Од секундарните историски извори произлегува дека обвинителството ја претставувало ВМРО (Обединета) како организација што дејствувала против државниот поредок на Царство Бугарија. Во истрагата биле анализирани нејзините програмски документи, јавни повици, публикации и организациски активности.

Истражувањата упатуваат дека токму службеното дело бр. 190/1935 било клучниот документ врз кој се темелела целата обвинителска конструкција.

Врз основа на полициските сознанија и материјалните докази кои ги поседувал судот, донесена е одлука дека карактерот на ВМРО (Обединета) е антидржавен и прокомунистички. Како цели на организацијата било наведено насилието односно вооружено востание за променување на државниот систем и повредување на територијалниот интегритет на Царство Бугарија.

Случајот бил затворен на 21 јули 1936 година, при што на истиот ден биле донесени конечните пресуди. Од своите обвиненија во однос на овој случај биле оправдани Петар Калчев, Мара Шарланџиева и Јордан Анастасов. Најголемите казни ги добиле Димитар Влахов и Владимир Поп Томов – по 12 години и 6 месеци казна затвор, додека останатите биле осудени на 5 години затвор и глоба од 50.000 лева.

Ова судење го претставува последното јавно појавување на ВМРО (Обединета) надвор од Пиринска Македонија, иако дејноста на организацијата таму исто така е задушена, единствено се одржувале средби и разговори на таканаречените „обединистички“ групи. По процесот, организацијата која го претставува третото и последно колено на вооружената ВМРО, целосно ја згаснува својата 10-годишна дејност.