Атанас Кирјаков
Ова не е само фраза, ова бил суровиот услов за опстанок на илјадници македонски бегалци во Пиринот!
Целата објава на Атанас Кирјаков активистот на ОМО „Илинден“ од Благоевград (Пиринска Македонија),
За асимилацијата на македонските бегалци од Егејска и Вардарска Македонија преку бугарски пасоши, економски притисок и политичко обезличување.
ЗА ПОЛИТИКАТА НА ДИСКРИМИНАЦИЈА ИЛИ КАКО ОД ЕТНИЧКИ МАКЕДОНЕЦ СЕ ПРАВИ „БЛАГОНАДЕЖЕН“ БУГАРИН!
Додека Грција насилно елинезираше, а Србија србизираше, бугарската држава го претвори гладот во алатка за асимилација. Како се уценуваше македонскиот идентитет со пасоши, лажни обврзници и Шароновиот кредит?
По војните од 1912-1919 година, Македонија беше распарчена меѓу Грција, Србија и Бугарија. Заедно со поделбата на земјата започна и трагедијата на човечките судбини. Илјадници македонски семејства беа откорнати од своите родни места, а цели села од Егејска Македонија останаа опустошени.
Со потпишувањето на Нејскиот договор и т.н. „Конвенција за размена на населението“ меѓу Грција и Бугарија, започна процес претставуван како „доброволно преселување“.
Во стварност, за многу луѓе тоа беше присилно прогонство, проследено со страв, глад, конфискации и административен терор!
Македонците, протерани од Егејска Македонија, пристигнаа во Бугарија не како слободни луѓе, туку како бегалци без земја, без имот и без држава што ќе ја заштити нивната национална идентичност.
Наместо правично обештетување за одземените имоти, бугарската држава им додели обврзници без реална вредност. Бугарската народна банка одбиваше да ги прифаќа како гаранција за кредит, а кога ги откупуваше – тоа го правеше по понижувачки ниски цени, често за половина од нивната номинална вредност.
Така, македонските бегалци беа ставени пред суров избор: или сиромаштија и социјална изолација, или прифаќање на условите на државата. А условите беа кристално јасни — потпишување декларации за прифаќање бугарско државјанство и откажување од секоја политичка идеја за враќање во родните места како посебна македонска заедница.
На бегалците им беше забрането да се населуваат блиску до границите со Грција и Србија. Бугарската власт не се плашеше само од вооружени судири, туку и од самото постоење на компактно македонско население што можеше да ја зачува својата посебна национална меморија!
Добивањето заем преку т.н. Шаронов кредит беше директно условено со политичка лојалност. Потписот под декларацијата за бугарско државјанство не беше само административен акт – тоа беше психолошки притисок насочен кон постепено обезличување на македонскиот идентитет.
На Македонците отворено им се велеше: „Ако сакаш леб – стани Бугарин.“
Така, економската зависност беше брутално претворена во средство за асимилација!
Во исто време, Грција спроведуваше насилна политика на елинизација во Егејска Македонија – промена на личните и географските имиња, забрана на македонскиот јазик, населување малоазиски колонисти и систематско уништување на локалната културна меморија.
Србија, од своја страна, спроведуваше жестока србизација во Вардарска Македонија.
Меѓу три држави, три пропаганди и три асимилаторски политики, македонскиот народ беше ставен под постојан притисок да престане да постои како посебна историска заедница!
А Друштвото на народите, кое официјално требаше да ги штити човековите права и мирот, во практика немо набљудуваше како Балканот се „чисти“ преку меѓународни договори, демографски инженеринг и присилни преселби.
Историјата на македонските бегалци не е само историја на изгубени домови. Тоа е историја на луѓе принудени да избираат меѓу лебот и своето име, меѓу опстанокот и паметењето!
И токму затоа, прашањето за македонските бегалци останува не само историско, туку и длабоко морално прашање – прашање за правото на еден народ да го зачува својот идентитет и покрај притисокот од државите, границите и политиките на асимилација!