На 2 август се одбележуваат годишнините од двата најголеми настани во поновата македонска историја – Илинденското востание од 1903 година и Првото заседание на АСНОМ од 1944 година. Двата Илиндена ја отсликуваат вековната борба на македонскиот народ за слобода, самостојност и сопствена држава.
На 2 август 1903 година, на празникот Свети Илија – Илинден, започнало големото македонско востание против османлиската власт, организирано од Македонската револуционерна организација.
Со биење на црковните камбани и со повиците на востаничките штабови, македонскиот народ се кренал во борба за слобода и создавање сопствена држава. Востанието најсилно се развило во Битолскиот револуционерен округ, а Крушево станало негов најзначаен симбол.
По ослободувањето на градот била воспоставена Крушевската Република, на чело со Никола Карев. Со Крушевскиот манифест востаниците повикале на заедничка борба против тиранијата и на соживот меѓу сите жители на Македонија.
Иако востанието било задушено, саможртвата на илинденците останала вечен пример за непокорот и слободарскиот дух на македонскиот народ. Во 2026 година се навршуваат 123 години од Илинденското востание.
На 2 август 1944 година, во манастирот „Свети Прохор Пчињски“, било одржано Првото заседание на Антифашистичкото собрание на народното ослободување на Македонија – АСНОМ.
На заседанието биле поставени темелите на современата македонска држава. Македонија била конституирана како држава на македонскиот народ, а македонскиот јазик бил прогласен за службен јазик.
Заседанието го отворил највозрасниот делегат Панко Брашнаров, а за прв претседател на Президиумот на АСНОМ бил избран Методија Андонов-Ченто.
Биле усвоени и значајни државотворни документи, меѓу кои Декларацијата за основните права на граѓаните. Со АСНОМ бил остварен дел од идеалот за кој се бореле и гинеле генерациите македонски револуционери.
Во 2026 година се навршуваат 82 години од Првото заседание на АСНОМ, познато и како Втор Илинден.
На 2 август 1911 година, кај селото Крушари, загинал Апостол Петков Терзиев, познат како Апостол Војвода и Ениџевардарското Сонце.
Роден во 1869 година во селото Бојмица, тој бил истакнат македонски револуционер и војвода на Македонската револуционерна организација. Со години дејствувал во Ениџевардарско, бранејќи го македонското население и организирајќи ја револуционерната борба.
На 2 август 1962 година, во Софија, починал Никола Киров Мајски, македонски револуционер, учител, писател и учесник во Илинденското востание.
Роден во Крушево во 1880 година, Мајски е најпознат како автор на Крушевскиот манифест – еден од најзначајните документи на македонското револуционерно движење. Починал токму на Илинден, денот што го обележал неговиот живот и неговото творештво.
На 2 август 1963 година починал Ѓорѓи Абаџиев, македонски писател, публицист и историчар.
Абаџиев бил еден од основоположниците на современата македонска проза. Значаен дел од неговото творештво бил посветен на македонското револуционерно минато, а меѓу неговите најпознати дела е историскиот роман „Пустина“.
Двата Илиндена се нераскинливи столбови на македонската државност. Илинденците од 1903 година ја започнаа борбата за слободна Македонија, а асномците во 1944 година го преточија нивниот идеал во македонска држава.
Нивната борба, храброст и саможртва остануваат вечен аманет – да ја чуваме Македонија, да го негуваме македонскиот јазик и да ја градиме државата со единство, достоинство и љубов кон татковината.
Ознаки: Македонски историски календар, 2 август, Илинден, Илинденско востание, АСНОМ, Крушевска Република, Никола Карев, Методија Андонов-Ченто, Никола Киров Мајски, Македонија
