На 27 јули се испреплетуваат споменот на Свети Климент Охридски, раѓањето на Панко Брашнаров и Фана Кочовска, трагедијата во Трлис, херојската смрт на Мирка Гинова и првите организирани мерки по катастрофалниот земјотрес во Скопје.
916 – Поменот на Свети Климент Охридски
Во старите црковни календари и во Синаксарот на Асемановото евангелие, на 27 јули по стар стил е забележан поменот на Свети Климент Охридски, заедно со Свети Пантелејмон. Блаже Конески посочува дека изборот на датумот не бил случаен, туку бил поврзан со Климентовата црква во Охрид, изградена во чест на Свети Пантелејмон.
Свети Климент бил еден од најистакнатите ученици на светите браќа Кирил и Методиј, основоположник на Охридската книжевна школа, просветител, писател и учител. Во Охрид создал силен духовен и просветен центар од кој словенската писменост се ширела низ поширокиот словенски свет.
Во дел од историските календари 27 јули 916 година се наведува и како ден на неговото упокојување во Охрид. Сепак, при објавувањето треба да се има предвид дека средновековните извори и црковните календари користат стар календарски стил, поради што датумот не треба механички да се изедначува со денешниот граѓански календар.
1883 – Роден е Панко Брашнаров, првиот говорник наАСНОМ
На 27 јули 1883 година по стар стил, односно на 9 август по нов стил, во Велес е роден Панко Брашнаров – македонски револуционер, учител, член на ВМРО и ВМРО (Обединета), учесник во Илинденското востание и еден од најзначајните дејци во создавањето на современата македонска државност.
На Првото заседание на АСНОМ, одржано на 2 август 1944 година, Брашнаров, како највозрасен делегат, го отворил заседанието со говор што останал врежан во македонската историска меморија. Тој бил избран за потпретседател на Президиумот на АСНОМ.
Неговиот живот завршил трагично. Поради несогласувањата со тогашната југословенска политика и своите ставови за македонското прашање, бил уапсен и испратен на Голи Оток, каде што починал на 13 јули 1951 година.
1924 – Трлискиот инцидент и убиството на 17 Македонци
На 27 јули 1924 година во селото Трлис, Серско, во Егејска Македонија, се случил трагичниот настан познат како Трлиски инцидент.
Грчки офицер и вооружена придружба убиле 17 македонски селани кои претходно биле приведени. Убиството било претставувано како последица од наводен обид за бегство, но настанот предизвикал силни реакции и станал еден од симболите на насилството и притисоците врз македонското население во Егејска Македонија по поделбата на Македонија.
Трлискиот инцидент не бил изолиран настан. Тој се случил во период на принудни иселувања, колонизација, промена на личните и географските имиња и систематско ограничување на македонскиот јазик и национален идентитет.
Споменот на жртвите од Трлис останува дел од колективното паметење на Македонците од Серско и од цела Егејска Македонија.
1927 – Родена е Фана Кочовска-Цветковиќ
На 27 јули 1927 година во селото Лавци, Битолско, е родена Фана Кочовска-Цветковиќ, македонска првоборка, носителка на Партизанската споменица 1941 и најмладиот прогласен народен херој на Југославија.
Уште како девојче се вклучила во младинското и антифашистичкото движење. На само 14 години преминала во илегала и се приклучила кон партизанските единици.
Учествувала во борбите на македонските партизански одреди, во тешки маршеви, пробивања и акции против окупаторските сили. Нејзината младост, храброст и решителност ја претвориле во еден од најпрепознатливите симболи на учеството на македонските жени во Народноослободителната борба.
Фана Кочовска-Цветковиќ починала на 17 април 2004 година во Скопје.
1946 – Стрелана е Мирка Гинова, хероината од Воденско
На 27 јули 1946 година во Ениџе Вардар била стрелана Мирка Гинова, македонска учителка, антифашистичка борка и револуционерка од Егејска Македонија.
Родена била во 1916 година во селото Русилово, Воденско. Во текот на Втората светска војна се приклучила кон антифашистичкото движење, а по ослободувањето продолжила да се бори против прогонот на македонското население и поранешните припадници на отпорот.
Во јули 1946 година била заробена заедно со шестмина соборци. По кратко судење пред воен суд била осудена на смрт и стрелана. Таа се смета за првата жена во Грција егзекутирана од политички причини.
Нејзиното име останало симбол на македонскиот непокор во Егејска Македонија, на борбата за национални и човекови права и на жртвата на македонската жена во најтешките историски времиња.
1963 – Првите организирани мерки по катастрофалниот земјотрес во Скопје
На 27 јули 1963 година, еден ден по катастрофалниот земјотрес што го разурнал Скопје, Републичкиот штаб за отстранување на општата опасност издал соопштение со конкретни мерки за спасување на затрупаните, расчистување на урнатините и спречување епидемии.
На сите машки лица на возраст од 18 до 55 години од Скопје, Тетово, Велес и Куманово им било наложено да се вклучат во расчистувањето и спасувањето на загрозените граѓани. Биле повикани и сопствениците и корисниците на возила и технички средства што можеле да помогнат во спасувачките операции.
Во градот пристигнувале медицински екипи, спасувачи, војници, механизација и хуманитарна помош. Од трагедијата постепено се раѓала една од најголемите акции на меѓународна солидарност во поновата македонска историја.
Скопје од град во урнатини станало светски симбол на човечката солидарност и заедничката обнова.
1981 – Почнала со работа новата Железничка станица во Скопје
На 27 јули 1981 година почнала со работа новата Железничка станица, изградена како дел од Транспортниот центар во Скопје.
Последниот воз од старата железничка станица заминал во 11:30 часот, додека првиот воз на новата станица пристигнал во 12:35 часот.
Старата станица, чиј часовник останал запрен на 5 часот и 17 минути – времето на земјотресот од 26 јули 1963 година – била зачувана како сведоштво за трагедијата. Во нејзиниот зачуван дел денес се наоѓа Музејот на град Скопје.
Отворањето на новата станица претставувало уште еден значаен чекор во обновата и модернизацијата на македонската престолнина.
2001 – Починал Ацо Петровски, еден од пионерите на македонската кинематографија
На 27 јули 2001 година починал Ацо Петровски, македонски филмски работник, продуцент и режисер, роден на 12 мај 1923 година во Тетово.
Петровски бил меѓу основоположниците на организираната филмска дејност во Македонија. Учествувал во создавањето и развојот на институциите поврзани со македонската кинематографија, а бил и прв директор на Кинотеката на Македонија.
Режирал документарни филмови посветени на македонските обичаи, предели и културно наследство, меѓу кои „Велигденски адети“, „Галичка свадба“, „Азот“ и „Дервиши“.
27 јули – датум на паметење и достоинство
Од Свети Климент Охридски и духовниот подем на Охридската книжевна школа, преку Панко Брашнаров, Фана Кочовска и Мирка Гинова, до жртвите од Трлис и обновата на Скопје, 27 јули носи повеќеслојна историска порака.
Тоа е ден што сведочи дека македонската историја не е создадена само од големи политички одлуки, туку и од учители, просветители, револуционери, жени борци, невини жртви, спасувачи, градители и културни дејци.
Нивните дела и жртви се дел од темелите врз кои опстојува историската меморија на Македонија.
