Во втората половина на XIX век македонскиот народ сè поорганизирано се спротивставувал на османлиската власт и се борел за слобода, правда и национално ослободување. Меѓу најзначајните востанија од тој период се Разловечкото и Кресненското востание, кои претставуваат важни моменти во револуционерната историја на Македонија.
Разловечкото востание
Разловечко востание избувнало во мај 1876 година во селото Разловци, во Малешевијата. Организатори и водачи на востанието биле Димитар Попгеоргиев – Беровски и други македонски револуционери, кои имале цел да го кренат народот против османлиската власт.
Востанието започнало со напад врз турските власти во Разловци, а востаниците верувале дека борбата ќе се прошири и во другите делови на Македонија. Сепак, поради недоволна организација, мал број вооружени борци и недостиг од поддршка, востанието брзо било задушено од османлиската војска.
Иако траело кратко, Разловечкото востание имало огромно значење. Тоа било едно од првите организирани вооружени востанија во Македонија и претставувало симбол на стремежот на македонскиот народ кон слобода и самостојност.
Кресненското востание
Кресненско востание започнало по Берлинскиот конгрес во 1878 година, кога Македонија повторно останала под османлиска власт, иако многумина очекувале ослободување.
Незадоволството кај населението било огромно, па во октомври 1878 година избувнало востание во областа околу Кресна. Востаниците успеале да ослободат повеќе населени места и да создадат привремена управа во некои региони.
Во востанието учествувале бројни доброволци и револуционери, а меѓу најпознатите водачи повторно се истакнал Димитар Попгеоргиев – Беровски. Главната цел била ослободување на Македонија од османлиската власт и создавање услови за политичка и национална слобода.
И покрај почетните успеси, востанието било задушено поради недоволна меѓународна поддршка, слабата вооруженост и големата сила на Османлиската империја. Сепак, Кресненското востание оставило длабока трага во македонската историја и станало инспирација за идните револуционерни движења.
Историско значење
И Разловечкото и Кресненското востание претставуваат важни симболи на борбата на македонскиот народ за слобода, национални права и независност. Тие покажале дека желбата за ослободување била силна и покрај тешките услови и репресијата.
Овие востанија остануваат запаметени како темел на македонската револуционерна традиција и како доказ за истрајноста и жртвата на генерациите што се бореле за иднината на Македонија.
