Македонски легенди

Герман Дамовски

GermanDamovski

GermanDamovski

Герман Дамовски (1 IX 1899 – 1959), познат како Старио, син на познатиот македонски војвода Петар Христов Германчето е македонски револуционерен деец, истакнат припадник на македонското народноослободително движење во Егејскиот дел на Македонија. За време на Втората светска војна и по завршувањето, учествувал во антифашистичката и Граѓанската војна во Грција.

Герман Петров Христов – Дамовски е роден на 1 септември 1899 година во преспанското село Герман, Егејскиот дела на Македонија. Рано останал сирак. Неговиот татко Петар Христов – Германчето, кој бил познат преспански војвода на Македонската револуционерна организација и учесник во Илинденското востание 1903 година, во судир со турскиот аскер, за да не им падне жив во раце, се самоубил на 28 февруари 1907 година. 

Во 1916 година, изложен на постојан притисок на грчките власти, Герман емигрира во Бугарија. Следејќи ги стапките на својот татко, кој уште во 1892 година учествувал во социјалистичкото движење, во 1918 година тој се приклучил на работничкото движење во Софија и ја посетувал шивачката секција. Во 1924 година станал мајстор шивач, а во неговиот дуќан, до 1928 година наоѓале прибежиште многу членови на организацијата. Во текот на 1928 година, поради болест го напуштил дуќанот и продолжил да работи во својот дом, кој станал ново сврталиште на легалните и нелегалните членови.

Во меѓувреме, по формирањето на Разузнувачката организација на ВМРО од страна на Александар Протогеров, Герман Петров бил назначен за главен разузнувач за Преспанската околија. Во 1934 година, поради блиските врски со протогеровистите Лев Главинчев, Пецо Трајков и др., по убиството во Варна на пунктовиот началник на ВМРО, михајловистот Мане Накашев,  Герман првично бил осомничен, уапсен и осуден на смрт од бугарските власти, но подоцна бил ослободен.  

Во 1937 година, поради своите левичарски убедувања, Герман бил интерниран во Котел, а во 1938 година, поради убиството на генералот Јордан Пеев повторно бил интерниран во градот Берковица – Клисурски манастир.

Во текот на Втората светска војна, Герман Дамовски проникнат од прогресивни револуционерни идеи и како син на илинденски војвода не останал нем на политичките и воените дејствија и се вклучил во антифашистичкото движење. Во 1941 година се поврзал со заробеници од италијанскиот фронт во Преспанско (Италијанско-грчката војна 1940 – 1941), со студенти и војници кои ги насочува кон вклучување во партизанското движење.

Во 1943 година, благодарение на врските кои ги имал Герман во БКП, чии членови биле во институциите, биле ослободени петмина илегалци на чело со Благоја Фотев, кои биле заробени на железничката станица Ристовац при обид од Србија да преминат во Македонија.

На почетокот на 1944 година,  се вклучува во партизанското движење во Македонија. Се поврзува со партизаните кај битолското село Бистрица, каде се населува семејството и останува до ослободувањето.

Во 1945 година, го продолжува делото на својот татко за ослободување на Македонија и се вклучува во борбата против монархофашистичката власт во Грција, како организационен секретар на Окружниот одбор на НОФ за Леринско.  Дејствува како партизан и организатор во Преспанско, Леринско, Костурско, Кајларско и др. Тој помага во изградбата на македонските институции (македонски училишта, подготовка на македонски учители, создавање на македонски културни друштва и др.) во селата Герман и Желево.

Во 1946 година Герман Дамовски станал член на грчката комунистичка партија, верувајќи како и целиот македонски народ во Егејска Македонија, дека под раководство на ГКП ќе ја извојува вековната мечта за слобода и дека по ослободувањето ќе има можност да се самопредели.Герман учествува во 74 дневните борби на планината Грамос, а по капитулацијата на ДАГ во 1949 година, емигрира во Полска.

Меѓутоа, грчките комунисти ја користат резолуцијата на Инфорбирото, и секој од раководството на македонскиот народноослободителен фронт кој се обидувал да ги заштити интересите на македонскиот народ, бил острануван со обвинување дека е титоист.Така во Полска, и Герман бил наклеветен од грчките коминисти  дека е титоист. На 23 ноември 1949 година тој бил исклучен од КПГ и предаден на полските судски власти.

Во март 1950 година Герман бил затворен, но судот во Вроцлав во 1951 година го отврла обвинението и го ослободува. Во 1952 година, грчките комунисти повторно го обвинуваат заради неговиот став за правата на Македонците, по што пак бил ослободен од Варшавскиот суд. Герман бил уште еднаш уапсен во градот Згожелец и потоа бил естрадиран во Бугарија.

По доаѓањето во Бугарија, Државната безбедност на Бугарија го држела Герман три месеци врз основа на горното обвинение, а потоа без судење, како титоист, го испратиле во логорот Белене, Свиштовско, каде останал се до 6 јануари 1954 година, кога бил ослободен.

Герман Дамовски живее во Софија, каде умира во 1959 година.

Најново од: Македонски легенди

Бранко Гапо – великан на македонската кинематографија

Бранко Гапо (5 ноември 1931 – 18 ноември 2008) е еден од најзначајните македонски режисери. Со своето богато филмско творештво, како и со работата во театарот, телевизијата и радиото, оставил длабока трага во македонската култура. Роден е како Бранко Ивановски на 5 ноември 1931 година во Тетово. Неговата љубов кон филмот се развила уште во […]

Владо Черноземски – живот меѓу револуционерното подземје и Марсејскиот атентат

Владо Черноземски е роден на 19 октомври 1897 година во селото Каменица, денес дел од Велинград, Бугарија, Владо Черноземски загинал на 9 октомври 1934 година во Марсеј, Франција. Неговото вистинско име било Величко Димитров Керин. Како член на ВМРО, најнапред во времето на Тодор Александров, а потоа во организацијата предводена од Иван Михајлов, останал запаметен […]

Јордан Костадинов – борец за националните права на Македонците во Пиринска Македонија

Јордан Костадинов (9 ноември 1932 – 23 август 2019) бил борец за националните права на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија, политички затвореник и еден од основачите и претседател на ОМО „Илинден“. Поради своето дејствување, двапати бил затворан од бугарските власти. Јордан Костадинов Иванов е роден на 9 ноември 1932 година во селото Белица, преименувано […]

Антон Лазов Јанев – Ќосето

Антон Лазов Јанев (25. XII. 1854 – 10. IX. 1953) е македонски револуционер, деец на ТМОРО/ВМОРО. Познат како Андон Ќосето или Андон Велешанецот, од 1896 година бил борец во четите на Михаил А. Попето, Јане Сандански, Христо Чернопеев и други, а потоа формирал своја чета. Во 1897 година учествувал во пленувањето на струмичкиот Назлим-беј, потоа […]

Мито Алексовски Клавчов – Македонецот што цел живот ги носеше Шештево и Македонија во срцето

Мито Алексовски Клавчов е роден во 1937 година во селото Шештево, Костурско, во Егејскиот дел на Македонија, а починал на 19 август 2018 година во Полска, на 81-годишна возраст. Мито Алексовски Клавчов бил долгогодишен претседател на Здружението на Македонците од Егејскиот дел на Македонија во Полска и сведок на трагедијата на децата бегалци. Животот на […]

Перо Коробар – борец, публицист и чувар на споменот за Кочо Рацин

Перо Ангелов Коробар (29 март 1916 – 29 октомври 2004) е македонски национален и политички деец, првоборец, општественик и публицист. Неговиот животен пат ги поврзува народноослободителната борба, изградбата на македонските културни институции и залагањето за македонската национална култура во Пиринскиот дел на Македонија. Посебно место во неговото творештво заземаат животот и делото на Кочо Рацин, […]

Методија Андонов-Ченто – првиот претседател на слободна Македонија

Методија Андонов-Ченто е роден во Прилеп на 17 август 1902 година, а починал на 24 јули 1957 година во својот роден град, од рак на желудникот. Завршил средно трговско училиште, а во 1926 година отворил бакалско-угостителски дуќан. На 25 март 1930 година, во Нови Сад, склучил брак со Василка Спирова Поп-Атанасова. Уште од младоста, Ченто […]

Андон Дончевски – легендата на Вардар и првиот селектор на самостојна Македонија

Андон Дончевски – чичко Дончо е несомнено една од најголемите фигури во историјата на македонскиот спорт, но и вистински жив синоним за патриотизам и чувар на македонскиот идентитет во дијаспората. Неговиот пат – од врвен голгетер до стратег на историски спортски успеси и обединувачка личност на македонската заедница во Мелбурн – претставува автентична македонска сага […]

To top