Дијаспора

Почетоците на организирано дејствување на македонската дијаспора (3)

doom-logo

doom-logo

Во јули 1975 година на Конференцијата за европска безбедност и соработка која била одржана во Хелсинки, ДООМ испратил меморандум со иста содржина како оној кој бил испратен до државите учеснички на Конференцијата по прашањето за мир и безбедност во Виена во 1973 година. Меморандумот бил потпишан од ЦК на ДООМ.

Одржувањето на ваква конференција, каде што присуствувале бројни претставници на европските држави, вклучително САД и Канада, не можело да остане неискористено од страна на Богдановски и на ДООМ. Со запознавање на европската јавност со македонското национално прашање и со модулот на ДООМ за решавање на истото, целта била исполнета.

Меѓутоа, тука не застаниуваат активностите на ДООМ. По само неколку месеци, поточно во ноември 1975 година, Централниот комитет на ДООМ изработил „Експозе по македонското прашање“ кое било испратено на голем број комунистички, социјалистички и други прогресивни партии во светот. Во ова Експозе, кое било објавено во „Македонска нација“, бил даден кус осврт од историјата на македонскиот народ од раниот среден век до најново време. Целта била да се запознаат левоориентираните партии со македонската историја и македонското прашање, но и да се осуди „шовинистичкиот и некомунистички однос на Бугарската комунистичка партија кон македонскиот народ и неговото право на слободен национален живот“. (Експозе на ДООМ по македонското прашање“, Македонска нација, Г. V, бр. 30, ноември-декември 1975 година, 1.)

Во ова Експозе меѓудругото се вели дека Бугарската комунистичка партија почнала да „отстапува од марксистичко-ленинистичкото становиште по македонското прашање со доаѓањето на Тодор Живков на нејзино чело“. Во Експозето се изнесени и некои примери на денационализаторската политика на НР Бугарија, како спроведувањето на пописите, каде што Македонците биле насилно „запишани како ‘Бугари’ по националност“, а оние што и покрај притисокот се спротиставувале да бидат така запишани, биле изложувани на „тешки казни“ и „насилно преселени во Северна Бугарија“. Понатаму бил забележан отпорот на Македонците против денационализаторската политика на НР Бугарија и ликвидациите на Македонци без „секаков судски процес“. Оттука, ДООМ ќе побара „ова престапничко поведение“ на БКП да „биде најбескомпромисно осудено од сите комунистички партии во светот, од сите социјалистички партии, како и од други прогресивни движења“.

Исто така, во експозето била „изнесена и непријателската политика на денешна Југославија кон обединителниот идеал на македонската нација“. Иако во СР Македонија се развивал слободен национален и културен живот, сепак бил потенциран фактот дека „Титова Југославија го југословенизира македонското прашање“, односно по Резолуцијата на Информбирото, повела „една консеквентна политика против обединителниот идеал на македонскиот народ“. Во експозето било констатирано дека оваа политика била водена „во името на добрососедските односи“. Всушност ваквиот однос на сојузната влада претставувало „предавство на национал-ноослободителната борба на македонскиот народ – предавство на Илинден 1903 година и на Народно Ослободителните Борби на македонскиот народ водени од 1941 до 1949 година“. Потоа бил критикуван и самоуправниот социјализам како штетен не само за „македонскиот работен народен ами и за другите народи и народности на Југославија“.

На крајот од ова експозе биле изнесени причините за создавањето на ДООМ и неговите цели, каде е потенцирано дека Движењето не било „реакционерно“, туку се сметало за „прогресивно“. Па така „во однос на Пиринска Македонија“ била исфрлена „борбената парола“: „СОЦИЈАЛИЗАМ ДА, БУГАРСКО РОПСТВО НЕ!“ Тоа значело создавање на „македонска социјалистичка пиринска република како самостојна национална држава на македонскиот народ“. Додека во однос на СФР Југославија, од ДООМ се залагале за поголема самостојност на СР Македонија, а за прашањето за уредувањето биле „за победа на вистинските социјалистички снаги во Југославија и СР Македонија“. За делот од Македонија под грчка власт било предвидено „борбата за национална слобода“ да биде водена „заедно со грчките прогресивни и револуционерни снаги“ кои ќе го почитувале „правото на слободен национален живот и на национално самоопределување“.Ова Експозе било потпишано од членовите на ЦК на ДООМ.

Во својот коментар, авторот на трудот „Меѓународни активности на Движењето за ослободување и обединување на Македонија (1973 – 1977)“ збележува дека „ова т.н. „скршнување на лево“ не е ништо ново ниту непознато за организацијата и за Драган Богдановски од причини што уште во текот на Конгресот одржан во Бремен во 1972 година, тој јавно застанал на ставот организацијата да не биде стриктно антикомунистичка, туку во своите редови да прима членови без разлика на идеолошката ориентација.

Имено, на 30 април и на 1 мај 1972 година во Бремен се одржал Вториот вонреден конгрес на организацијата. На Конгресот била донесена и специјална декларација во која биле нагласени обидот и желбата на организацијата да прерасне во општонационално движење. Во таа насока, во декларацијата меѓудрогото пишувало дека организацијата го разбира македонското прашање „не како партиско, не како комунистичко или антикомунистичко, туку како татковинско-обединувачко, како општо-македонско национално прашање“. („Во Бремен се одржа конгрес на ОКМ“, Македонска нација, г. II, бр. 9, мај-јуни 1972 г., 2).

Оттука целта на ова експозе била да се придобијат симпатиите од земјите на „Народната демократија“ и од другите комунистички партии и истото најверојатно било составено под силно влијание на австралискиот дел од ЦК на ДООМ, кој во најголема мера бил прокомунистички и просоветски ориентиран.

Обидите за соработка со Советскиот Сојуз се реализирале во 1976 година, кога австралискиот дел од ЦК на ДООМ испратил меморандум до Президиумот на Комунистичката партија на Советскиот Сојуз (КПСС). Во тој меморандум се барало морално и материјално да ја помогне дејноста на ДООМ, воедно и да им се дозволи на територијата на СССР и на други источноевропски држави, ДООМ да има свои претставништва. Меморандумот бил предаден во Советската амбасада во Австралија во август 1976 година.

Драган Богдановски бил против таквата соработка поради основаните стравувања ДООМ да не се претвори во обично орудие на советската политика на Балканот. Односно, при евентуалната агресија на Советскиот Сојуз врз СФРЈ, по смртта на Јосип Броз Тито, постоела опасност НР Бугарија да ги оствари своите територијални аспирации спрема СР Македонија.

Но зголемувањето на членството во австралиските поткомитети значело и зголемување на влијанието на тој дел од организацијата. Па така, иницијативите на австралискиот дел од ДООМ за соработка со Советскиот Сојуз, сè почесто преминувале во притисоци. Богдановски морал да балансира со австралискиот дел од ДООМ заради големата финансиска зависност што ја имала организацијата од нив.

Продолжува

Македонска нација

(Извор: М. Ивановски „Меѓународни активности на Движење за ослободување и обединување на Македонија (1973 ‒ 1977)“; ГЛАСНИК год. 58 бр. 1-2 стр. 1-117986 Скопје 2014 стр. 143)

Најново од: Дијаспора

Браќа и сестри Македонци, каде и да сте!

Оваа порака доаѓа од вашата татковина – од Македонија. Од земја со древна историја, богата култура и дух што никогаш не се откажал. Вашата врска со Македонија е крвна, духовна и семејна. Таа тече низ јазикот што го зборуваме, писмото што го пишуваме, песните што ги пееме и спомените што ги носиме со себе. Тоа е […]

Академик Ферид Мурат – американски нобеловец и пријател и Македонија

Академикот Ферид Мурат е познат лекар и фармацевт во Соединетите Американски Држави. Најголемиот дострел на полето на науката го постигнал во 1998 година, кога ја добил Нобеловата награда за физиологија и медицина. Тој е роден во Вајтинг, Индијана, мајка му е Американка родена во Алтон, Илиноис, а татко му е Албанец од село Лакавица, Гостиварско. […]

Македонските православни верници во Салцбург добија нова црковна општина

Со првата Света Архиерејска Литургија, отслужена по повод празникот Рождество на Пресвета Богородица, на 19 септември беше означен почетокот на организираниот црковен живот на македонските православни верници во Салцбург и околината. Новата црковна општина ќе дејствува во рамките на Македонската православна црква – Охридска архиепископија. Македонските православни верници во Салцбург и околината добија нова црковна […]

Реџиналд де Бреј – угледен славист, поет, научник и македонист

Д-р Реџиналд Артур де Бреј беше составувач на новиот „Македонско-англиски толковен речник“. При посетата на главниот град на Австралија во 1992 година, авторот на овие редови, Славе Катин, го посети и домот на професорот д-р Реџиналд Артур де Бреј, член на Македонската академија на науките и уметностите надвор од работниот состав и професор на Австралискиот […]

Патот до успехот на Македонецот Роб Спасевски од Мелбурн

Од врвен фудбалер до успешен фудбалски тренер – тоа е пат исполнет со талент, дисциплина, жртви, искуство и постојана желба за победа. Додека кариерата на теренот бара физичка подготвеност, инстинкт и фудбалска умешност, преминувањето на тренерската клупа носи нови предизвици: тактичко знаење, психолошка зрелост, способност за мотивирање и, пред сè, лидерство. Таков пат изодел Роб […]

Соопштение на Централниот совет на Македонците во Германија против актуелните антимакедонски напади во бугарскиот парламент

Берлин, 13 септември 2026 Централниот совет на Македонците во Германија (Zentralrat der Makedonen in Deutschland e.V.) најостро ги осудува најновите историско-ревизионистички и шовинистички изјави, како и официјалната парламентарна иницијатива на бугарскиот пратеник Костадин Костадинов, поднесена на 11 септември 2026 година. Под изговор на спортски настан, Костадин Костадинов ја искористи говорницата на Народното собрание на Република […]

Академик Виктор Фридман – американски лингвист и бранител на македонската вистина

Пријатели на Македонија Виктор Фридман е американски лингвист, славист, македонист, балканист, граматичар и социолингвист, еден од најпознатите балкански слависти во светот. Ученик на Збигњев Голомб, еден од основачите на американската македонистика, Фридман работи во рамките на функционалната структуралистичка теорија на јазикот. Тој е надворешен член на Македонската академија на науките и уметностите од 1994 година […]

Лиана Коњарски од Мелбурн – најдобра одбојкарка во Премиер 1 лигата на Викторија

Македонката Лиана Коњарски од Мелбурн постигна голем спортски успех во Австралија. Со својот клуб „Yarra Ranges Volleyball Club“ ја освои шампионската титула во женската Премиер 1 конкуренција, а нејзините одлични игри беа крунисани со две големи индивидуални признанија – за највреден играч (MVP) и за најдобар техничар (Best Setter) во лигата. Гордост и радост владеат […]

To top