Македонски легенди

Васил Алексовски

italjanska vojska

italjanska vojska

Васил Алексовски

Васил Алексовски  (1911 – 4. III 1944) е деец на македонското националноослободително движење. Од 1933 е член на Организација на грчката комунистичка младина (ОКНЕ) и на КПГ од 1936 година. Поради комунистичката дејност бил уапсен во 1939 година, а како воен обврзник, учествувал во Грчко-италијанската војна (1940-1941). По фашистичката окупација, подготвувал радиовести и се залагал за формирање македонски партизански одреди. Бил секретар на ЕАМ во реонот на Вишени-Горенци, Костурско (јули 1943), еден од основачите и член на Обласниот комитет на СНОФ во Костурско (декември 1943) и секретар на Обласниот комитет за Вишени-Горенци. Бил убиен од бугарската полиција. Опеан е во народната песна.

Васил Алексовски  е роден во 1911 година во костурското село Дреновени, Егејскиот дел на Македонија. Кога имал десет години со родителите се преселил во Костур, каде завршил училиште. Бил одличен ученик и уште додека учел станал симпатизер на Организација на грчката комунистичка младина (ОКНЕ).

Васил Алексовски  целата своја младост ја посветил на борбата за слобода и независност на македонскиот народ, против фашистичкиот режим на Метаксас и против нацистичкиот и италијански дашизам и нивните локални слуги.

Во 1933 година тој станал член на ОКНЕ, а од 1936 година бил и член на КПГ. Во периодот од 1930 до 1936 година, заедно со Ташко Караџа и други прогресивни Македонци, активно учествувал во активностите на Грчката комунистичка партија (КПГ). Тој е нејзин пратенички кандидат за парламентарните избори во 1936 година. Васил Алексовски одржувал врски со Лазар Трповски. Поради комунистичката дејност бил уапсен во 1939 година, за време на режимот Јоанис Метаксас.

Алексовски бил мобилизиран во грчката војска и учествувал во Грчко-италијанската војна (1940 – 1941) како припадник на 32 полк. По фашистичката окупација на Грција во 1941 година, активно учествувал во отпорот против фашистичките окупатори.  Тој подготвувал радиовести и се залагал за формирање македонски партизански одреди.

Во јули 1943 година, Алексовски бил назначен за секретар на ЕАМ во реонот на Вишени-Горенци, Костурско. Потоа декември 1943 година бил еден од основачите и член на Обласниот комитет на СНОФ во Костурско, како и секретар на Обласниот комитет за Вишени-Горенци.

Васил Алексовски одржувал врски со членови на „Охрана“, националистичка бугарска организација која дејствувала меѓу Македонците во Егејскиот дел на Македонија, со цел истите да ги привлече во антифашистичкиот отпор.

Влијанието на Алексовски врз македонското и грчкото население во регионот на Костур било големо. Тој успеал некои Македонци да ги привлече во комунистичкиот отпор и помогна да се зајакнат единиците на ЕАМ и ЕЛАС, како и да се ликвидираат бандите на Андон Калчев и други.

Но, поради своите активности, Васил Алексовски е предаден, сардисан и убиен од бугарската полиција на 4 март кај селото Черешница, Егејскиот дел на Македонија. Погребан е крај Костур, в местността Барова ливада.

Тажната вест за смртта на Васил Алексовски била пренесувана од село во село, од една до друга единица на ЕЛАС. Неговиот живот згасна но неговото име стана големо. Илјадници македонски мажи и жени, обединети со грчкиот народ се бореа да ја одмаздат смртта на Алексовски, која е опеана во народната песна: „Стани, стани Алексовски“:

Стани, стани, Алексовски

Стани, стани, другар Алексовски,
Стани, стани, стани, Васил Алексовски,

Да видиш да видиш твои другари,
Твоите другари по планини оде,

По планини оде, по планини,
Васил да намере, а Васил го нема,

Васил го убие, го убие,
Васил го убие проклети фашисти,

Стани, стани, другар Алексовски,
Стани, стани, стани, Васил Алексовски,

Не можа да стана за да стана,
Не можа да стана, куршум ме прениза.

Најново од: Македонски легенди

Маца Карбева

Маца Карбева – од борбата за правата на жените до АСНОМ Маца Карбева (20 август 1919, село Војница, Велешко – датумот на смртта не е утврден) била македонска првоборка, учесничка во Народноослободителната борба и делегатка на Првото заседание на АСНОМ. Нејзината дејност започнала во работничкото и женското движење во Велес, а продолжила во илегалната борба […]

Пеце Атанасовски – легендарниот гајдаџија кој го разнесе македонскиот звук низ светот

Пеце Атанасовски (Долнени, Прилепско, 1925 – Скопје, 14 септември 1996) е еден од најголемите македонски народни инструменталисти, легендарен гајдаџија и неуморен чувар и афирматор на македонската изворна музика. Со звукот на својата гајда ја претставувал Македонија на бројни сцени во земјата и во светот, оставајќи наследство што живее и денес. Во историјата на македонската народна […]

Арсениј Јовков – илинденецот кој се бореше за Македонија со пушка, перо и филм

Арсениј Јовков (25 март 1884, село Селци, Струшко – 14 септември 1924, Горна Џумаја, Пиринска Македонија) бил македонски револуционер, илинденец, поет, публицист, новинар и филмски автор. Неговиот живот бил нераскинливо поврзан со борбата за слобода на Македонија, а неговото име останува запишано и во македонската револуционерна историја и во почетоците на македонската кинематографија. Арсениј Јовков […]

Ибе Паликуќа – една од најмладите народни хероини од Македонија

Ибе Паликуќа (Дебар, 1927 – Шутово, Кичевско, 22 септември 1944) била учесничка во Народноослободителната војна во Македонија и една од најмладите жени од Македонија прогласени за народни херои на Југославија. Како борец и политички активист, својот живот го загубила на само 17-годишна возраст. Ибе Паликуќа е родена во 1927 година во Дебар, во албанско семејство. […]

Христофор Жефарович – првиот македонски хералдичар

Христофор Жефарович (околу 1690 – 18 септември 1753) бил зограф, иконописец, бакрорезец, калиграф, калуѓер, трговец и печатар од Македонија. Се смета за прв македонски хералдичар и еден од најбараните уметници на просторот од Солун до Пешта во XVIII век. Во 1741 година во Виена ја објавил книгата „Стематографија“, во која се претставени грбовите на повеќе […]

„Македонија ќе биде слободна!“ – Александар Турунџев (1872–1905)

Александар Турунџев е роден во 1872 година во селото Горно Врбени, Леринско, а се самоубил 30 август 1905 година во Битола. Македонски револуционер, илинденец и војвода, тој останал запаметен како еден од симболите на непокорот и саможртвата во борбата за слободна Македонија. „Македонија ќе биде слободна!“ –тоа биле последните зборови на Александар Турунџев пред неговото […]

Драган Богдановски – живот посветен на слободна и независна Македонија

На 18 септември 1929 година во селото Клечовце, Кумановско, е роден Драган Богдановски, починал на 31 мај 1998 година во Данска, на пат од Шведска кон Германија. Подоцна бил погребан во Куманово Драган Богдановски е еден од најистакнатите македонски политички емигранти по Втората светска војна, долгогодишен борец за македонската национална кауза, претседател на ДООМ и […]

Лилјана Чаловска – писателка, борец и учесничка на АСНОМ

Лилјана Чаловска (3 декември 1920, Софија – 20 јули 1997, Скопје) е македонска писателка, учесничка во Народноослободителната борба и општествено-политичка дејка. Била делегат на Првото заседание на АСНОМ и член на Претседателството на АСНОМ, а значајна трага оставила и во македонското новинарство и литература. Лилјана Чаловска е родена на 3 декември 1920 година во Софија, […]

To top