Историја

Македонија со векови се борела и леела потоци крв за оваа слобода и независност

Balkan federation

Balkan federation

Д. Чуповски – „Балканската Федеративна Демократска Република“

„Македонија со векови се борела и леела потоци крв за оваа слобода и независност, но таа предавнички, неправедно беше раскината од злосторниот шовинизам и од алчноста на крвавите династии на државите што ја опкружуваат. Резултатите од овој беспримерен грабеж во историјата предизвикаа не само заемно истребување на балканските народи, но потоа и досега невидената светска војна… Ние, Македонците, настрадани повеќе од кој и да е друг, ве повикуваме сите вас, балкански народи, да ги заборавите минатите расправии, да се обедините и да се приклучите кон нашата општобалканска револуционерна програма за заедничка упорна борба и за создавање Балканска Федеративна Демократска Република. – се посочува во воведот на Програмата на Македонскиот револуционерен комитет од Петроград,

Во март 1917 година Македонското научно-литературно другарство во Петроград (Санкт Петербург) ќе премине во нова форма на својата работа. Од негова средина, по фебруарската револуција во Русија, беше формиран Македонскиот револуционерен комитет, на чело со Димитрија Чуповски. Меѓу дејците на Македонскиот револуционерен комитет, покрај Чуповски се наоѓаат имињата на Гаврил Константиновиќ (с. Смрдеш, Костурско), Глигор Угриновски (Кичевско), Антон Мирчев – Пешковски (с. Тресонче, Гостиварско) учесник во Октомвриската револуција и близок соработник В. И. Ленин и К. Раковски, и други.

Согледувајќи ги последиците на Балканските војни со која Македонија беше поделена на три дела, како и последиците од Првата светска војна, Македонскиот револуционерен комитет се залага за обединување на Македонија и за создавање на Балканската Федеративна Демократска Република (БФДР). Според програмата на Македонскиот комитет, во составот на Балканската федерација би влегле следниве републики: Македонија, Албанија, Црна Гора, Грција, Србија, Бугарија, Хрватска, Босна и Херцеговина, Словенија и Тракија.

Димитрија Павле – Чуповски од името на Македонскиот револуционерен комитет ја составува програмата под наслов „Балканската Федеративна Демократска Република”. Во оваа Програма од 18 јуни 1917 година, која ја објавуваме во целост стои:

„Балканот за балканските народи. Полно самоопределување на секоја нација.

Сегашнава светска војна на многу поробени народи им носи слобода и самоопределување. Македонија со векови се борела и леела потоци крв за оваа слобода и независност, но таа предавнички, неправедно беше раскината од злосторниот шовинизам и од алчноста на крвавите династии на државите што ја опкружуваат. Резултатите од овој беспримерен грабеж во историјата предизвикаа не само заемно истребување на балканските народи, но потоа и досега невидената светска војна. Сега, кога големиот дел од Балканскиот Полуостров е во урнатини, а остатоците од неговите народи се наоѓаат под тешко австро-германско ропство, ние, Македонците, настрадани повеќе од кој и да е друг, ве повикуваме сите вас, балкански народи, да ги заборавите минатите расправии, да се обедините и да се приклучите кон нашата општобалканска револуционерна програма за заедничка упорна борба и за создавање Балканска Федеративна Демократска Република.

Програмата на нашиот Револуционерен комитет се состои од следниве основни пунктови:

I.  Сите балкански народи се должни да ги урнат постојните династии и да воведат кај себе републикански начин на управување.

2.  Секоја балканска република во својот внатрешен живот треба да биде наполно самостојна.

3.  Сите балкански републики составуваат една општа Балканска Федеративна Демократска Република.

4.  Во составот на Балканската Федеративна Демократска Република влегуваат следниве републики: Македонската, Албанската, Црно-горската, Грчката, Српската, Бугарската, Хрватската, Босанско-Херцеговинската, Словенечката и Тракиската.

5.  Самостојни републики  на Балканот се признаваат не само едноплеменските држави, туку и оние области, со мешано население, чиишто животни интереси тесно се поврзани со географските, историските, политичките и културно-економските услови.

6.  Во републиките со мешано население можат да се образуваат автономни окрузи и општини, каде што секоја народност ќе има полна слобода на родниот јазик, верата и обичаите.

7.  Официјален јазик на секоја одделна република е јазикот на мнозинството.

8.  Секоја одделна република испраќа свои ополномоштени народни пратеници во општиот Сојузен парламент на Балканската Федеративна Демократска Република.

9.  Од составот на ополномоштените народни пратеници се формира Сојузна влада и Совет што го заменува претседателот на Федеративната Република.

10. Во составот на Сојузната влада и во Советот влегуваат еднаков број лица од секоја република-федерација.

I1.  Федеративната влада и Советот ги раководат сите општофедеративни внатрешни и надворешни меѓународни работи на Балканската Република.“

Програмата на Македонскиот револуционерен комитет од Петроград била спротивна на интересите на владеачките куќи во Србија, Бугарија и Грција. Иако оваа идеја не се спроведе, сепак на Балканот дојде до создавање на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците, подоцна Кралството Југославија. Но, во оваа балканска држава создадена по Првата светска војна не влегоа Бугарија, Грција и Албанија, кои во 1913 година меѓусебе ја поделија територијата на Македонија. Со мировните договори по Првата светска војна беше потврдена поделбата на Македонија, а Македонците во сите окупирани делови останаа без никакви права.

Дури по Втората светска војна делумно беше остварена Програмата на Македонскиот револуционерен комитет од Петроград со создавањето на Југословенаката федерација. Дури по војната имаше големи изгледи кон ова федерација да се приклучат Албанија и Бугарија, Меѓутоа, користејќи ги поделеноста и различните интереси на балканските народи, големите европски сили, кои денес се обединети во ЕУ не дозволија создавање на Балканска федерација. Во овие игри повторно клучно место имаше Македонија, заради која се водеа Првата и Втората Балканска војна, но беше и една од главните причини за Првата светска војна.

Денес, дел од овие балкански држави се членки на ЕУ и НАТО, а дел се обидуваат да станат дел од тоа семејство. Меѓутоа, поради истите причини како во минатото, тие се разединети, раскарани и пиончиња во рацете на големите сили.

Македонска нација

Најново од: Историја

Тајниот македонски комитет – основан 1885 година во Софија

Во втората половина на XIX век, во време кога Македонија била изложена на силни и меѓусебно спротивставени пропаганди, меѓу македонската интелигенција се појавуваат организирани обиди за афирмирање на посебноста на македонскиот народ, неговиот јазик и црковната самостојност. Еден од најзначајните такви рани обиди бил Тајниот македонски комитет во Софија. Формирањето на Тајниот македонски комитет Тајниот […]

Владеењето на Александар Македонски со провинциите Лидија и Карија

Историјата на Јонците покажува дека тие постојано го чувствуваа јаремот на туѓинецот како товар. Тие не се караа, туку ја почитуваа слободата како најголем благослов. Записот на Приен од третиот век ни дава благороден израз на оваа идеја кога вели: „Нема поголемо нешто за античкиот грчки човек од слободата“. На прашањето како Александар Македонски ги […]

Беличица во пламен – трагедијата од 19 септември 1944 година

На 19 септември 1944 година селото Беличица, во Горна Река, станало место на една од најтешките и најтрагичните борби во последните месеци од Народноослободителната војна во Македонија. Во нерамноправниот судир меѓу борците на Третиот тетовски партизански одред и многубројните балистички сили загинале 21 партизан, а по завршувањето на борбата биле убиени и 17 жители на […]

Драги Трајков за почетоците на ВМРО-ДПМНЕ во Струмица: „Ројал“ беше место каде отворено се зборуваше за македонска држава

Во годините кога Македонија го започнуваше патот кон осамостојување од Југославија, политичкото организирање не се одвиваше само во партиските штабови и на плоштадите. Драги Трајков од Струмица, во лично сведоштво се навраќа на атмосферата од тие години и на кафеаната „Ројал“, која, според неговото сеќавање, била едно од собиралиштата на членови и приврзаници на ВМРО-ДПМНЕ […]

Зошто Македонија низ историјата била делена – и зошто борбата за нејзината историја трае и денес?

Македонија со векови се наоѓала на крстопатот меѓу Истокот и Западот, на простор низ кој минувале војски, трговски патишта, империи и интереси. Но зошто токму Македонија толку долго била предмет на војни, поделби, пропаганди и спротивставени историски претензии? И уште поважно: колку Европа знаела за сето тоа и зошто интересите на големите сили толку често […]

20 септември 1944: Во Софија се пишувало за правото на самоопределување на македонскиот народ

На 20 септември 1944 година, во период на крупни политички и воени промени на Балканот, во Софија било објавено пишување во весникот „Отечествен фронт“ во кое се говорело за правото на самоопределување на македонскиот народ и за значењето на АСНОМ. Документот, зачуван во збирка поврзана со Павел Шатев, претставува значајно сведоштво за политичката атмосфера непосредно […]

Дабничкиот масакр: крвавиот 19 септември 1942 кај Прилеп

На 19 септември 1942 година, во месноста Дабнички Завој, меѓу Прилеп и селото Дабница, се случил еден од најтрагичните настани од периодот на Втората светска војна во Македонија – Дабничкиот масакр. Настанот бил кулминација на повеќедневна акција на бугарските окупаторски власти против населението од Дабница и прилепските учесници и поддржувачи на Народноослободителното движење. Дабница – […]

Брз економски развој во Мала Преспа и голем отпор на населението против асимилацијата

Во периодот од 1926 до 1930 година во Мала Преспа бил забележан брз развој, особено во изградбата на нови куќи. Голем број луѓе кои по Грчко-турската војна заминале на печалба низ светот им испраќале значителни суми пари на своите семејства, а кога се враќале во родните села, со себе носеле и голем дел од заштедените […]

To top