Александар ДОНСКИ
(Посветено на академик Блаже Ристовски)
КРСТЕ МИСИРКОВ: „БОРИС САРАФОВ БЕШЕ ИДОЛ НА МАКЕДОНСКИОТ НАРОД“
За угледот на водачот на Илинденското востание Борис Сарафов и за неговата македонска национална опција пишувал и еден од најголемите македонски национални дејци Крсте Мисирков, кој притоа вели:
„Борис Сарафов по потекло е Македонец што целиот свој живот и го посвети во борбата за ослободувањето на Македонија… И не во Турција од турски куршум, ами во престолнината на Бугарија, од предавнички куршум падна тој за слободата на Македонија.
Го убија Сарафов и го заборавија, иако едно време тој се претставуваше како центар на македонското движење против Турците за ослободувањето на Македонија… Но, Борис Сарафов беше идолот на македонскиот народ: и на селаните и на граѓаните.Тој беше претставникот на македонските идеали во странство, со каква што цел ги посетуваше европските престолнини, разговараше со претставниците на европскиот печат, и дури ги посетуваше и дипломатските канцеларии. Б. Сарафов беше идеалниот борец за слободата на Макеоднија.
Сепак, каде е споменот за Б. Сарафов? Зошто веќе не зборуваат за него? Зошто тој толку бргу е заборавен и не се спомнува сред Бугарите со чувство на признателност кон него?
Ботева Бугарите го креваат до небеси, а Б. Сарафов?
Впрочем, Сарафова треба до небеси да го крева Македонија, но каде е таа? Благодарејќи на непријателите на Б. Сарафов, таа е разделена на три дела и поднесува ропство неспоредливо потешко од турското.
Б. Сарафов е убиен физички и морално во престолнината на Бугарија…
Единството и автономијата на Македонија – тоа беше идеалот на Б. Сарафов; заграбувањето на цела Македонија од Бугарија или барем нејзината поделба помеѓу Бугарија и Србија со присоединување на поголемиот дел од Македонија кон Бугарија – тоа е идеалот на бугарските националисти. (Подетално кај: Блаже Ристовски: „Крсте П. Мисирков. Прилог кон проучувањето на развитокот на македонската национална мисла“, Скопје, 1966).
За Борис Сарафов, како за голем македонски патриот, пишува и гемиџијата Павел Шатев. Тој дури вели дека Сарафов им бил идол на солунските атентатори кој, во споредба со другите револуционери, далеку се извишувал во очите на сите нив. Тој бил и нивниот главен таен финансиер. Шатев го опишува и судирот на Сарафов со Бугарскиот двор, а пишува и за неговата идеолошка борба против левицата, поради која подоцна тој ќе биде неправедно сатанизиран од македонските историчари комунисти во периодот на едноумието.
По сето ова, македонските едноумни историчари, кои го напаѓаа Сарафов, ќе треба да положат сметка за ваквиот свој став. Тие ќе треба да му објаснат на нашиот народ и зошто ја криеја изразената македонска национална дејност на овој голем револуционер? Овие историчари се уште ги застапуваат чудните хипотези во врска со некои историски процеси околу македонската нација, дека наводно единствено комунистите имале „исправен однос“ кон нашата нација, а сите други биле наши „непријатели“. За црно-белата комунистичка историографија се беше едноставно: штом некој бил комунист, тој бил „позитивен“, дури и да не ја признавал македонската нација (како што е случајот токму со КПЈ во првите години по нејзиното формирање), а штом некој бил десничар, дури и да ја прифаќал македонската национална свест (како што бил Борис Сарафов) – тој бил рамен на црниот ѓавол.Со ваквите небулози овие „историчари“ само долеваат бензин во оганот на странските пропаганди, кои во суштина го тврдат истото – дека комунистите ја „измислиле“македонската нација.
Инаку, за целосна рехабилитација на Борис Сарафов и за негово сместување во самиот врв на галеријата ликови кои ги славиме од илинденската епопеја уште од шеесеттите години па наваму, се залагаше нашиот познат историчар академик Блаже Ристовски. Во својата книга („Крсте Мисирков…“ стр. 530-531), Блаже Ристовски, уште во далечната 1966 година за Борис Сарафов го пишува следното:
„Сарафов направи громки изјави пред Европа за националната посебност на Македонците, истакнувајќи ја паролата “Македонија на Македонците” во нејзината најпозитивна смисла… При сето ова Сарафов беше афирмиран во Европа како водач на Македонското востание, се здоби со невидена слава и имаше низа контакти со највисоки државни и политички претставници на европските земји, при што зборуваше од името на македонскиот народ… Треба да се спомне и фактот што Сарафов (и неговите луѓе) беше првиот загреан приврзаник на оддалечувањето на македонскиот револуционерен центар од Софија и неговото рамномерно претставување во трите балкански метрополи и во Женева… Во таа смисла тој направи и извесни чекори како во Србија, така и во Европа, а имаше организирано и македонски органи во странство што ја издигнуваа не само егидата “Македонија за Македонците”, туку и етнографската идеја со македонски литературен јазик“.
Како јавно деклариран Македонец од тие времиња бил и блискиот пријател на Борис Сарафов тетовчанецот Матеј Геров. Тој првин живеел во Софија, а потоа кусо време и во Белград, каде што во 1903 година често изјавувал дека: “не е ниту Србин, ниту Бугарин, туку Македонец”. Поради ова бил жестоко напаѓан од страна на големосрпските весници „Србин“ и „Маќедонија“ (Белград, 01.04.1904).
На 27. 11. 1903 година, во организација на Геров и на други македонски студенти од Белград, на железничката станица во Белград и во близина на белградскиот хотелот „Париз“ му бил приреден фанатичен дочек на водачот на Илинденското востание Борис Сарафов. Тука Сарафов пак ја искористил приликата, овојпат пред српските новинари, да изјави дека Македонците не се ни Срби, ни Бугари, туку просто Македонци.На ваквата негова изјава српскиот весник „Маќедонија“ (Белград, 18.04.1904), одговорил:
„Сарафовото создавање Македонци е заблуда… до колку тоа не е политички изговор. Српската младина во никој случај не може да го помага тоа, ниту како српска младина, ниту како југословенска…“
Борис Сарафов – Водач на Илинденското востание кој јавно изјавувал дека Македонците не се ни Бугари ни Срби, туку посебен народ
