Oд симпозиумот на МАНУ, СТО ГОДИНИ ОД БАЛКАНСКИТЕ ВОЈНИ, 2012. М. Кукубајска, Роберт Каплан, Балкански духови – примери за пристрасно игнорирање на Македонија
Во однос на „непостоечкиот македонски народ“ на територијата на Македонија, Каплан одново пристрасно верува без да проверува; вметнува неточни гледишта од друг патеписен пропагандист. За својата анти-македонска пропаганда Каплан одново го цитира американскиот бољшевик Рид: „…најголем број од населението во Македонија се Бугари… Tие, додека Македонија беше турска провинција, беа првиот народ кој основаше национални училишта, и кога бугарската црква се побуни против грчкиот патријарх … Tурците (на Бугарите) им дозволија да основаат свои епархии, зашто беше толку очигледно дека Македонија беше бугарска“. Каплан ја опишува Република Македонија со цинично деформирана диоптрија и анти-културна омраза против историски различните идентитети и легитимната македонска борба за слобода: „Затворив очи да го замислам зачаденото табло по кое секое расно и линвистичко барање е и различно толкување на историјата“.
Со сарказам во својата гео-политичката едностраност, Каплан се потсмева на историската реалност и националните идеали на другите. Вербално атакува и продоложува да вози (drive-by shooting) низ македонската територија од поранешна Југославија. Спрема Каплан, Македонија е изгубена во илузии за својот идентитет и култура: „Буквите беа мали, речениците долги и конфузни… Кога превезот со ѓубре се поврати, затворив очи. Скапоцената убавина на земјата се зголеми кога не беше повеќе реалност, туку само загубен идеал: Tогаш видов зошто нејзините поети имаа горчина во својот израз и тоа во хипербола.“
Без должна почит кон јазиците и литературите на светот, Каплан го потценува и македонскиот јазик како некаков одново откриен јазик. Ја исмева и македонската литература: Богомил Ѓузел – за неговата фантазмагоричност, Гане Тодоровски – за поетската тема за Вардар кој без достоинство низ вековите влечел ѓубре, Блаже Конески – за дефинирање на потрагата за идентитет и љубов кон Македонија како некакво движење на една рака желна за ѕвездени простори, Анте Поповски – за неговата изјава дека „Остатокот од Европа во 1989 ги постигнал своите национални права, но сеуште не и Македонците во Грција и Бугарија, кои се под окупација“.
Каплан го обезвреднува и инсистирањето на македонскиот црковен лидер, архиепископот Михаил кој му укажува на Каплан да обрати непристрасно внимание кон македонската вистина. Со непрофесионалност, провинцијализам и нечесност Каплан ги омаловажува легитимните обиди и на д-р Орде Ивановски; го дисквалификува како ФИРОМ историчар, додека тој се обидува да му препорача на Каплан македонски научни публикации и докази за Македонија поинакви од Каплановите анти-македонски лаги и полувистини. Отворениот шовинизам на Каплан кон патриотизмот, христијанството и кон Османлискиот елемент во македонската историја, е видлив и во овие дискриминаторски скици: „Ѕидовите на црквата беа сосема поцрнети од чадот на свеќите, како и врелиот здив на патриотите… Ова беше свет инспириран од чудесна темнина… свет од каде Турците сеуште не заминале“.
Индикативен е податокот што за рецензент на Балкански духови Каплан го употребува Портер Гос, тогашен директор на ЦИА: „Во Југославија, Каплан го согледа колапсот на нации држави и подемот на Хобсовата џунгла на гангстерски војни, племенски колежи и идеолошки џихад. Каплан, секако беше во право“ (цитат од П. Гос). Споредбата на бившите југословенски републики со Хобсова џунгла е дополнително антагонизирање на критички потребното, конструктивно политичко, економско и научно инвестирање во македонски и балкански демократски дијалог за коригирање на историските неправди и неточности наметнати и нерешавани токму од надворешните сили кои ги прекројуваат мапите на светот со леснина на десензитивизирани или калкулативни „деконструктивни уметници“.
За такви тековни гео-стратешки глобални промени во светските влијанија, Каплан дава свои проекции во најновата книга Одмаздата на географијата: Што ни кажува картата за претстојните конфликти и битки против верата (“The Revenge of Geography: What the Map Tells Us About Coming Conflicts and The Battle Against Fate“, Kaplan, 2012). Негативната пропаганда за Македонија Каплан во Балкански духови ја поткрепува и со антимакедонскиот став на британскиот про-бугарски хагиограф Марша Макдермот во нејзината книга „Смрт или Слобода: Животот на Гоце Делчев“. (MacDermott, 1978). Каплан го цитира нејзиното реторичко прашање кое труе од дефетизам, дисторција и дистопија: „Кој друг освен самиот ѓавол би ја претставил така убава мртовечката куќа“ (Македонија). Каплан импутира произволни импровизации – дека Гоце Делчев, од таа мртва Македонија, бил всушност герилец – Бугарин, дека Македонија била Западна Бугарија, фантазмагорично тврдејќи дека „Македонската крв и почва се легенди“ – поткрепувани со приказни за мнозинско население сочинето од Африди и секакви други народи чии траги се губеле во измислени приказни за поврзаност со Авганистанци – од времето на Александар Македонски.
Балкански Духови на Каплан протежира стари хегемонистички тези на Бугарија дека по Санстефанскиот договор бугарскиот принципат станал „…храбро и независно оживување на средновековното Бугарско кралство… кое ја вклучува не само денешна Бугарија, туку и целосната географска Македонија… Југословенска Република Македонија, делови од Албанија на запад и огромен дел од грчката земја околу градот Солун, со што на Бугарија и’ се обезбедил излез и на Егејското Море“. Каплан за денешна Македонија го дава и следното историски и научно неточно објаснување: „Македонија е област која денес вклучува делови од северно-централна Грција, југозападна Бугарија и од југоисточната поранешна Југословенска Македонија“ (СХС). Можеби и поради вакви известувачки книги, многумина фулбрајтови кадри и „добронамерници“ од американски организации, денес пристигнуваат во Македонија индоктринирани со предрасуди дека Македонија не е жртва, туку е причина за жртви на Балканот, дека Македонија не е окупирана во 1913 година, туку дека е совладан „окупатор“!?
Продолжение II од IV
Проф. д-р Марија Емилија Кукубајска
