Митрополитот Теодосиј Гологанов – непоколеблив штит против туѓите напади врз Македонската Црква и народ
Еден од најзначајните дејци на македонската црковна и национална историја е митрополитот Скопски Теодосиј Гологанов, роден со световното име Васил Гологанов токму на Божиќ, на 7 јануари 1846 година, во селото Трлис во Серско, во Егејскиот дел на Македонија (денес во Грција). Нашата колективна национална должност е да го чуваме неговото име и дело во сеќавањето на народот – како духовник, црковен писател, борец за обновување на Македонската Православна Црква-Охридска архиепископија и за создавање самостојна македонска држава.
Особено е важно да се подвлече дека и денес, дури и во „слободната светска енциклопедија“ Википедија на англиски јазик, се појавуваат дрски и примитивни фалсификати за него.
Таму се тврди дека бил „бугарска религиозна фигура“ и дека „учествувал во борбата за автономна Бугарска црква“ – што претставува груба историска неточност и навреда за македонското национално сеќавање.
Во македонската историја на борбата за духовна и национална самобитност, името на Митрополитот Теодосиј Гологанов зазема посебно место. Тој не беше само верски водач, туку и храбар деец за автокефалноста на Македонската Православна Црква – Охридска Архиепископија, борец кој со непоколеблива вера и цврст став се спротивставуваше на секој обид за туѓо влијание врз македонскиот црковен и национален идентитет.
Во бурните времиња кога бугарскиот и грчкиот ревизионизам постојано ја загрозуваа црковната автономија и атакуваа на македонската самосвест, Митрополитот Теодосиј се издигна како непоколеблив штит на вистината. Со мудрост и храброст, тој го штитеше темелот на духовниот и национален идентитет, покажувајќи дека црквата не е само храм, туку и крепост на македонската историја и култура. Неговите дела беа директен удар врз оние кои се обидуваа да ја преземат македонската црква за свои политички или идеолошки цели.
Неговата борба не беше лесна – се соочи со притисоци, закани и обиди за дискредитација, но со непоколебливост ги бранеше темелите на Македонската Православна Црква. Благодарение на неговата посветеност, идните генерации добија пример како духовната слобода и националната самобитност мора да се штитат и од надворешни влијанија, но и од сопствената рамнодушност.
Наследството на Митрополитот Теодосиј Гологанов е потсетник дека македонската црква и македонскиот народ немаат право на компромис со туѓите интереси.
Борбата за автокефалност и зачувување на националниот идентитет испраќа јасна порака: македонската слобода е неотуѓива, а духовната храброст – пример за сите генерации кои ќе дојдат по нас.
