Античките домородни луѓе што живееле во долниот дел на Балканот биле Пајонците, Линкестите, Пелазгите, Фригијците, Илирите, Тракијците, Дорците, Еолците и други. Од овие племиња, со текот на времето и преку надворешно културно влијание и преку меѓусебен контакт, се појавиле две различни независни и моќни групи какви што ги знаеме денес; Македонците и таканаречените грчки градови-држави.

Македонците, кои биле монархиско општество, организирани како една голема држава и политички управувани од кралска династија и еден крал.

Пелопонежаните или таканаречените „Антички Грци“, кои биле мешано демократско-монархиско општество, организирани во многу (десетици) градови-држави.

Некои биле демократски, а некои биле управувани од династички монархии, кои биле многу заштитнички настроени кон својата култура, ксенофобични и затворени за надворешни лица. Градовите-држави никогаш не биле обединети и никогаш не биле организирани под еден политички систем или под еден универзален водач.

Иако двете заедници се појавиле и се развиле независно, тие на крајот стапиле во контакт и, до одреден степен, влијаеле едни врз други политички, економски и културно. Сепак, во најголем дел, двете заедници останале настрана сè додека Македонија не ги освоила таканаречените грчки градови-држави во 338 година п.н.е. После тоа, градовите-држави ја изгубиле својата политичка независност и почнале да опаѓаат под Македонска доминација. Потоа, во 197 година п.н.е., тие биле накратко ослободени и повторно освоени од Рим, од кој никогаш не се опоравиле.

Несомнено е дека Македонија била културно под влијание на понапредните градови-држави, но никој не може со сигурност да каже колку длабоко ова влијание продрело во македонското општество. Ако јазикот може да биде фактор на „културно влијание“, тогаш знаеме дека некои Македонци биле двојазични и само мал сегмент, главно образованата елита, зборувал атички, подоцна коине. Огромното мнозинство, или обичните Македонци, немале ниту желба ниту потреба да учат странски јазици. Сомнително е дека земјоделците и војниците кои доаѓале од рурална Македонија имале желба или потреба да учат повеќе од својот мајчин јазик.

Во однос на етничкото мешање, нема историски докази за какво било извонредно етничко мешање меѓу античките Македонци и

т.н. ед. Антички Грци. Сепак, постојат историски докази дека во класичното време бројот на робови што живееле во Атика и Спарта приближно бил еднаков на бројот на слободни жители. Ова значи дека дури и на почетокот, таканаречените антички Грци биле мултиетнички. Во Македонија немало робови.

Само сакам да напоменам дека многу етникуми, вклучително и црнци од Африка, биле меѓу атичките и спартанските робови кои за време на римската окупација биле ослободени и станале граѓани и асимилирани во таканареченото античко грчко општество. Значи, дури и таканаречените антички Грци не биле „чисти“, а камоли современите Грци да бидат чисти потомци на античките.

За да дознаете повеќе за разликите помеѓу античките Македонци и античките Грци, би препорачал да ја прочитате книгата на Ј.С.Г. Гандето „Антички Македонци: Разлики помеѓу античките Македонци и античките Грци“. Гандето ја посветил целата своја книга, користејќи претежно антички извори, за да докаже без сомнение дека античките Македонци не биле Грци. Ниту еден од античките историчари не верувал дека Македонците биле таканаречени Грци.

Во текот на околу 140 години помеѓу времето кога Македонија ги освоила таканаречените грчки градови-држави и Рим ја анектирал Македонија, имало отворени граници и луѓето можеле да се движат напред-назад, но никој не знае до кој степен и колку, ако воопшто, се преселиле.

Она што го знаеме е дека голем број градови (18) биле основани од Александар III за време на неговите источни походи, кои делумно биле населени со македонски доселеници. Овие градови продолжиле да постојат со векови по распадот на македонските династии. Исто така, знаеме дека болните и ранети македонски војници биле оставени од Александар дури до денешен Пакистан и никогаш не се вратиле. Можете да извлечете свои заклучоци од ова.

Рим бил град-држава и немал големо население за да ја води својата огромна империја, па затоа имал тенденција да вработува однадвор. Со оглед на тоа што Рим само ги освоил македонските кралства (три од нив) со добро воспоставени администрации и обучени армии, тогаш сигурно било природно Римјаните да вработуваат Македонци. И го направиле тоа!

Голем дел од војската, администрацијата и раководството на Рим, вклучувајќи ги и неговите императори, особено кон крајот, потекнувале од неримското, туку од романизираното население надвор од Рим. Дури и самите Римјани признавале дека императорите од Македонија биле најспособните и најпрогресивните од сите водачи. Империјата секогаш се ширела, напредувала и добивала величественост под водство на македонски императори како што се Јустинијан I и Василиј II. Постојат историски докази за римска колонизација во Македонија, но до кој степен и на кои етникуми, не е познато. Единствениот видлив доказ за римско присуство во Македонија денес се римските урнатини и Власите што зборуваат латински, на кои ќе се осврнам подоцна.

По поделбата на Римското Царство на Западно и Источно, западниот дел се распаднал, додека источниот дел продолжил да постои уште еден милениум или слично. Во текот на овој огромен временски период, многу се случило на Балканот и регионот доживеал преместување на населението и странски инвазии што во голема мера влијаеле врз неговата демографија.

Источните Римјани или Византијци (попознати како Православи за

Македонците) биле озлогласени по преместувањето на населението. Добро е познато дека напаѓачите како што се словенските говорници, кои влегле на византиските територии од северно од реката Дунав, биле преместени во Мореја (денешен Пелопонез) и во Мала Азија. Овие инвазивни словенски говорници, верувам, биле бегалци кои бегале од други инвазивни племиња. Тие дошле на Балканот од другата страна на реката Дунав.

Кога Бугарите од север почнале да ја преминуваат реката Дунав,

Православите (Византијците) преместиле население од Сирија и

Ерменија за да ги пополнат ретко населените области во Северна Македонија, за да дејствуваат како бариери против инвазијата.

Православите (Византијците) биле исто така познати по раселувањето на луѓето од проблематичните места. Историјата евидентирала голем број такви преселби, вклучувајќи го и она на предците на цар Самоил кои биле преселени од Ерменија во Македонија.

Покрај внатрешните преселби на населението, надворешни лица, исто така, го нападнале долниот Балкан низ годините.

Според Х. Г. Велс, кој ја проучувал светската историја, токму Кинескиот ѕид ги пропагирал преселбите и предизвикал демографски промени во Западна Азија и Европа. Кинескиот ѕид, кој требало да ги прекине монголските инвазии во Источна Кина, всушност бил причина за миграциите кон запад.

Ѕидот ги принудил монголските мигранти, кои ги поминувале летата во Монголија, а зимите во Кина, да ги напуштат своите традиционални годишни миграциски обрасци и да се свртат кон запад. Притисокот од западните монголски инвазии ги турнал некои од домородните племиња подалеку кон југ, предизвикувајќи каскаден ефект, кој на крајот се почувствувал на Балканот.

Некои од племињата што го нападнале јужен Балкан биле

Визиготите кои го преминале Дунав околу 376 година од н.е.,

Хуните околу 447 година од н.е., Аварите околу 560 година од н.е., Бугарите околу г 680 н.е. и така натаму. Историјата ги евидентира и говорниците на словенски јазик или словенските движења, но тие биле едноставно бегалци кои бегале од напаѓачите. Многу словенски семејства, поради економски тешкотии предизвикани од напаѓачите, ги напуштиле своите предци и патувале на југ кон православските (византиски) територии.

Како што споменавме претходно, словенските говорници биле домородци во регионот. Словенските говорници се оригиналните Европејци, првите луѓе што го населиле Балканот.

По Бугарите, следни што го нападнале Балканот биле Викинзите. Викинзите го направиле своето патување од север по вода, но биле поништени од Византијците. На почетокот на првиот милениум по Викинзите дошле муслиманите. 

Муслиманските освојувачи биле успешно поништени и држени настрана најмалку уште два века пред да го почувствуваат своето присуство на Балканот. До 12 век од н.е. муслиманите собрале доволно сила за да преминат од Мала Азија, да го нападнат источниот дел од Европа и да ги задржат деловите од неа окупирани до 20 век.

Муслиманските освојувачи, попознати како Отоманска Империја, биле бројчано далеку инфериорни во однос на огромното население што го нападнале. За да го надминат недостигот на население, тие имале тенденција да ги асимилираат локалните жители од окупираните земји преку нивно преобраќање во ислам. Некои се преобратиле доброволно, а други биле насилно преобратени без оглед на нивната етничка припадност.

Единствената разлика што им била важна на Османлиите била дали нивните граѓани биле муслимани или не, сè друго било неважно.

До 16 век, пред национализмот да стигне на Балканот, луѓето можеле да се разликуваат само по нивната религија. Имало муслимани, доминантна класа, и други, административна и работничка класа. Причината зошто нагласувам дека постоела немуслиманска административна класа е затоа што таа играла важна улога во појавата на современите балкански држави. До 19 век, надвор од религијата и јазикот (и во мала мера, традициите), било невозможно да се направи разлика помеѓу различните етникуми што живееле на долниот дел од Балканот. Луѓето едноставно се идентификувале со својата религија, а до одреден степен и со својот јазик. Имало муслимански Турци кои зборувале турски, македонски, албански, ромски итн., а потоа имало христијани кои зборувале турски, македонски, коине, влашки, албански итн. Значи, било невозможно да се утврдат етникуми.

Во категориите „класификација на луѓето“, религијата беше број еден, проследена со општествената класа, јазикот, а потоа и со традицијата. Националноста или етничката припадност не беа ниту критериум сè додека национализмот не беше воведен на Балканот во 19 век.

Ристо Стефов