Историја

Средба на Карпош со Патријархот Арсение III

karpos

karposЕдно попладне во летото 1689 година Карпош го посети лично отец Грегорие-игумен на манастирот “Свети Андреја” во својство на пратеник на патријархот Арсение III.

Во својата порака патријархот Арсение III изразил желба да се состане со Карпош за да му се заблагодари лично што светот го ослободил од злото и теророт на озлогласениот Јеген-паша кој, меѓу другите, една година пред тоа ја ограбил и патријаршијата и Карпошовото седиште.

За овој состанок мошне опширно, во својот извештај до австрискиот дворец, говори еден од австриските разузнавачи, за што лично го известил патријархот Арсение III.

Во тој извештај се вели дека Карпош оставил мошне силен впечаток кај патријархот, кој го споредува со некаков крал: „Овој висок и силен ајдучки водич, кој со својата мажественост и сила доминира над цели области, се однесува како некаков крал“! Во својот извештај до австрискиот дворец, споменатиот разузнавач ги цитира зборовите на патријархот Арсение III.

За време на таа средба патријархот Арсение III го благослови Карпош и му изрази благодарност од името на патријаршијата и целата црква што го ослободи народот од зулумот и грабежот на Јеген-паша како и тоа што го одмазди сквернавењето на манастирот и светата вера од тој разбојник.

Покрај другото, во споменатиот доверлив извештај до австрискиот двор, се вели понатаму, дека патријархот ја отворил душата и срцето на Карпош и притоа му ги изнел далекусежните планови, како и чекорите што треба да се преземат за ослободување од Турците. Освен тоа, патријархот го извести Карпош за постоењето на големиот свет сојуз на христијанските земји т.е. за сојузот на Австрија, Русија, Полска и Венеција; дека тој сојуз претставува цврста одлука на тие земји војната против Турците да се води до конечна победа, дека е решено да го заземат и Цариград и да ги ослободат сите христијански земји и народи на Балканот. За веродостојноста на сето тоа, патријархот нагласи, дека за тоа е известен во доверливо писмо од еден близок роднина на австрискиот цар, преку кого ги оддржува врските со австрискиот двор.

На Карпошовото прашање: зошто Австријците престанале со офанзивата по  заземањето на Белград, патријархот објасни дека Австријците застанале со офанзивата по заземањето на Белград, патријархот објасни дека Австријците застанале со офанзивата по ослобудувањето на Белград од следниве причини:

1. За да ги средат своите сили и да се подготват за понатамошно напредување;

2. За да ги зацврстат договорите со своите сојузници и да го сообразат нивното дејствување; каки и

3. Да се договорат истовремено да тргнат во голема офанзива и тоа:

a) Австријците од Белград кон Ниш, Софија и Скопје;

б) Русите од Кавказ кон Бесарабија и Источна Румелија.

По тоа излагање патријархот апелираше до Карпош да ги повика сите свои чети и други христијани да ги помагаат сојузниците во таа света војна, а посебно Австријанците, во чија војска најмногу се наоѓаа “наши браќа по крв и вера”!

Во споменатиот таен извештај на австрискиот разузнавач на австрискиот двор се вели понатаму:

Карпош внимателно го слушаше излагањето на патријархот, а потоа праша:

– Што бара вашето преосвештенство и што предлага да сторам јас и моите чети?

На тоа прашање патријархот одговори:

– Дојден е моментот за решителна борба. Треба да упатиш апел до сите одреди да почнат борба без одлагање. На Турците не треба да им се даде ни момент одмор. Ако твоите луѓе почнат борба и го повикаат целиот народ на востание, тоа ќе овозможи христијанските сојузници да ни дојдат напомош. Австрискиот цар ќе ја прифати нашата борба како своја. Со вооружената борба ние ќе ја привлечеме турската војска што ќе овозможи австриската, како порој, незадржливо да јурне кон Ниш, Скопје и да стигне до Солун.

Во извештајот на  австрискиот разузнавач понатаму се вели дека Карпош одговорил оти тој и неговите чети веќе водат вооружена борба и ќе продолжат да ја водат за ослободување на земјата и сите христијани, дека тој ќе настојува борбите да се засилат и да се помине на заземање на поголеми места и градови. Но тој, Карпош, не е сигурен дека сите негови војводи ќе се согласат со една таква напоштедна борба, која би предизвикала отворен судир со регуларната турска војска!

А потоа додаде:

“Ние досега водевме вооружена борба или со спахиските чети или со зулумќарите-одметниците на султанот. А ова што го предлагате вие, тоа е нешто сосема друго. Тоа е општо востание. Тоа е да се тргне по патот од кој нема враќање, т.е. да се стави се` на коцка! Многу мои чети и нивни војводи, кои досега верно и храбро ги извршуваа моите наредби и одеа со нас во борба, нема да сакаат да прифатат еден таков апел и да појдат во една беспоштедна борба, повеќе што минатата есен бевме изненадени. Кога Австријците тргнаа во освојување на Белград беше повикан народот да се крене на востание. Се зборуваше дека австриската војска, по освојувањето на Белград, ќе го продолжи својот победоносен поход на Балканот се` до Егејското Море. А, всушност, што се случи?! Австријците, по заземањето на Белград, престанаа со борбите, што им овозможи на Турците да се реорганизираат. Дури се зборува дека воделе и некакви преговори за мир со Турците.

Поради тоа, ваше преосвештенство, засега не можам да ви дадам конечен одговор и да донесам одеднаш една толку далекусежна одлука. Единствено што можам да ви ветам е дека ќе настојувам да ги подготвам сите мои чети и целиот народ за оружена борба. Ќе бараме најдобар можен начин да го организираме народот и што подобро да го вооружиме. Но знак за општо востание, повик за конечна борба ќе дадам дури оној момент, кога ќе бидам убеден дека сојузничките, а во прв ред австриската војска, навистина ќе тргнат во света ослободителна војна кон Ниш и Скопје”.

Споменатиот извештај на австрискиот разузнавач завршува со најпофални оценки за Карпош, со напомена дека Карпош е единствениот човек во Македонија кој може со свој повик да го крене целиот народ на востание и да го поведе во борба против против Турците на страната на сојузниците!

Најново од: Историја

Тајниот македонски комитет – основан 1885 година во Софија

Во втората половина на XIX век, во време кога Македонија била изложена на силни и меѓусебно спротивставени пропаганди, меѓу македонската интелигенција се појавуваат организирани обиди за афирмирање на посебноста на македонскиот народ, неговиот јазик и црковната самостојност. Еден од најзначајните такви рани обиди бил Тајниот македонски комитет во Софија. Формирањето на Тајниот македонски комитет Тајниот […]

Владеењето на Александар Македонски со провинциите Лидија и Карија

Историјата на Јонците покажува дека тие постојано го чувствуваа јаремот на туѓинецот како товар. Тие не се караа, туку ја почитуваа слободата како најголем благослов. Записот на Приен од третиот век ни дава благороден израз на оваа идеја кога вели: „Нема поголемо нешто за античкиот грчки човек од слободата“. На прашањето како Александар Македонски ги […]

Беличица во пламен – трагедијата од 19 септември 1944 година

На 19 септември 1944 година селото Беличица, во Горна Река, станало место на една од најтешките и најтрагичните борби во последните месеци од Народноослободителната војна во Македонија. Во нерамноправниот судир меѓу борците на Третиот тетовски партизански одред и многубројните балистички сили загинале 21 партизан, а по завршувањето на борбата биле убиени и 17 жители на […]

Драги Трајков за почетоците на ВМРО-ДПМНЕ во Струмица: „Ројал“ беше место каде отворено се зборуваше за македонска држава

Во годините кога Македонија го започнуваше патот кон осамостојување од Југославија, политичкото организирање не се одвиваше само во партиските штабови и на плоштадите. Драги Трајков од Струмица, во лично сведоштво се навраќа на атмосферата од тие години и на кафеаната „Ројал“, која, според неговото сеќавање, била едно од собиралиштата на членови и приврзаници на ВМРО-ДПМНЕ […]

Зошто Македонија низ историјата била делена – и зошто борбата за нејзината историја трае и денес?

Македонија со векови се наоѓала на крстопатот меѓу Истокот и Западот, на простор низ кој минувале војски, трговски патишта, империи и интереси. Но зошто токму Македонија толку долго била предмет на војни, поделби, пропаганди и спротивставени историски претензии? И уште поважно: колку Европа знаела за сето тоа и зошто интересите на големите сили толку често […]

20 септември 1944: Во Софија се пишувало за правото на самоопределување на македонскиот народ

На 20 септември 1944 година, во период на крупни политички и воени промени на Балканот, во Софија било објавено пишување во весникот „Отечествен фронт“ во кое се говорело за правото на самоопределување на македонскиот народ и за значењето на АСНОМ. Документот, зачуван во збирка поврзана со Павел Шатев, претставува значајно сведоштво за политичката атмосфера непосредно […]

Дабничкиот масакр: крвавиот 19 септември 1942 кај Прилеп

На 19 септември 1942 година, во месноста Дабнички Завој, меѓу Прилеп и селото Дабница, се случил еден од најтрагичните настани од периодот на Втората светска војна во Македонија – Дабничкиот масакр. Настанот бил кулминација на повеќедневна акција на бугарските окупаторски власти против населението од Дабница и прилепските учесници и поддржувачи на Народноослободителното движење. Дабница – […]

Брз економски развој во Мала Преспа и голем отпор на населението против асимилацијата

Во периодот од 1926 до 1930 година во Мала Преспа бил забележан брз развој, особено во изградбата на нови куќи. Голем број луѓе кои по Грчко-турската војна заминале на печалба низ светот им испраќале значителни суми пари на своите семејства, а кога се враќале во родните села, со себе носеле и голем дел од заштедените […]

To top