Историја

Македонскиот грб на печатите на воените лица во Војводина на почетокот XVIII век

grb-vojvodiine

grb-vojvodiine

„Во почетокот на XVIII век во разни приватни и службени акти се сретнуваат многу нови хералдички знаци на печатите… Така ми е познат печатот на српскиот полковник Петар Јенеј од Ѓура од 1712 година на кој, покрај македонскиот грб (исправен лав), бил и босанскиот грб, а на печатите на капетан Радослав од Косово, Паунко Маќедонец, Јован Наѓлачки, Петар Радашиновиќ Сенѓански, оберкапетанот Станиша Крагувачки и други од 1716—1728, се наоѓа само босанскиот грб. Освен тоа многу често се наоѓа и рашкиот, македонскиот и албанскиот грб…“

– пишува Радослав Груиќ во своето дело „Апологија на српскиот народ во Хрватска и Славонија и нивните главни обележја“ (1909).

Радослав Груиќ (Земун, 29.VI.1878 – Хвар, 29.V.1955) бил српски православен теолог и историчар, дописник на САНУ.

После завршувањето на гимназијата во Земун, учел богословија во Сремски Карловци (1899). Студирал право во Виена и филозофија во Загреб (1911). За време на студиите работел помошник на парохискиот свештеник во Земун, а потоа како професор по верска настава во гимназијата во Бјеловар. По Првата Светска Војна работи како професор во Белград, а потоа преминува на новоформираниот Филозофски факултет во Скопје, каде предавал историја (1920 – 1937). На двапати бил декан на Факултетот (1930 – 1933 и 1935 – 1937). Во 1925 година започнал со првите ископувања во Скупи, каде пронашол ранохристијанска базилика, а во 1927 година во рушевините на манастирот Св. Архангел во Призрен ги пронашол посмртните остатоци на цар Душан, кои се пренесени во Белград.

Делото „Апологија на српскиот народ во Хрватска и Славонија и нивните главни обележја“ кое Груиќ го објавува во 1909 година, е резултат на истражувањата кои ги направил додека бил професор во гимназијата во Бјеловар (1904 – 1914). Во овој период тој бил активен низ целата Славонија и собира архивски и други материјали од минатото на Србите на просторите под Австро-Унгарија. Всушност, Груиќ го пишува делото за кратко време како одговор на австроунгарскиот државен тужител кој покренал тужба против 53 Срби за велеиздаја.

Говорејќи за доаѓањето и заслугите на српскиот народ за одбрана на границата од Турците и положбата која ја завземаат, тој открива интересни податоци за присуство на Македонци и други кои се ставиле во служба на австриската војска, како и за употребата на македонскиот грб на нивните печати.

Истражувајќи ги македонските грбови А. Матковски за ова ќе забележи:

„По разгорот на Карпошовото востание и во времето на повлекувањето на австриските војски, многу Македонци, заедно со Срби, Црногорци и Албанци, се повлекувале пред навлегувањето на Турците. Особено многу Македонци имало од северните краишта на Македоиија. Во Војводина овие Македонци се помешале со другите народи, кои исто така преминале преку Сава и Дунав. Таму тие добиле воени служби и чинови на австриската армија. Дека биле од Македонија се гледа и од нивните имиња, како, на пример: „Паунко Македонац, Серезли, Монастирли, Кратавали“ итн.

Македонците како воени лица, имале право на приватни печати. Амблемот на нивните печати, како што пишува Матковски во својата книга за „Грбовите на Македонија“, обично бил исправен лав каков што бил во Стематографијата на Витезовиќ. Покрај Македонците, лавот како амблем бил ценет и меѓу Српските и Црногорските офицери, кои исто така го употребувале. Иако Груиќ не дава илустрации на печатите за кои станува збор, ниту кажува каде ги видел, Матковски го цитира Груиќ кој во своето дело ќе напише:

„Во почетокот на XVIII век во разни приватни и службени акти се сретнуваат многу нови хералдички знаци на печатите, не само во печатите на митрополитите и епископите српски, туку и на печатите на Србите-офицери, трговци, селски кнезови и др., бидејќи австриските државни власти дозволувале сосема слободен избор на тие знаци, зашто печатите тогаш играле голема улога и особено им биле потребни на оние народни главари, што биле неписмени… Ми се чини дека на нашиот народ, а особено на офицерите, најсимпатичен им бил босанскиот грб, бидејќи мечот во рака бил симбол на борба и на храброст и најмногу одговарал на тогашните услови и на расположбата на нашиот народ, кој бил речиси во непрекината борба … Така ми е познат печатот на српскиот полковник Петар Јенеј од Ѓура од 1712 година на кој, покрај македоискиот грб (исправен лав), бил и босанскиот грб, а на печатите на капетан Радослав од Косово, Паунко Маќедонец, Јован Наѓлачки и други од 1716—1728, се наоѓа само босанскиот грб. Освен тоа многу често се наоѓа и рашкиот, македонскиот и албанскиот грб…“

(Извор: А. Матковски „Грбивите на Македонија“, Куманово, 1990, стр. 118-119)

Најново од: Историја

Александар Трети Македонски освојува голем дел од Мала Азија

Од победата кај Граник до походот кон Киликија: освојувањата, легендата за Гордиевиот јазол и опасната болест што го запрела неговото напредување. Во првата година од војната Александар Македонски постигнал големи успеси. По победата кај Граник, голем дел од Мала Азија, сè до реката Сангар, паднал под негова власт. Персиската флота ги изгубила пристаништата на тој […]

Зошто Македонија низ историјата била делена – и зошто борбата за нејзината историја трае и денес?

Македонија со векови се наоѓала на крстопатот меѓу Истокот и Западот, на простор низ кој минувале војски, трговски патишта, империи и интереси. Но зошто токму Македонија толку долго била предмет на војни, поделби, пропаганди и спротивставени историски претензии? И уште поважно: колку Европа знаела за сето тоа и зошто интересите на големите сили толку често […]

Под каков идентитет се земаа и се иселуваа македонските деца?

Едно од најзначајните прашања со кои се запознав при истражувањето на чедособирството, а на кое не му е дадено соодветно внимание, е разликата во ставовите меѓу славофонските и грчкофоните села во северна Грција. Извештајот на УНСЦОБ известуваше за расположението на селаните во славофонските области и реони: тие, воопшто земено, биле многу подготвени да им дозволат […]

Крушоради, 1902: последната борба на војводата Дине Кљусов

На 28 септември 1902 година, по целодневна борба во Крушоради, Леринско, загинале војводата Дине Кљусов и тројца негови соборци. Нивната чета била предадена и опколена од османлиската војска. Дине Кљусов бил еден од револуционерите што дејствувале во четата на Марко Лерински. Во 1902 година Леринско било погодено од потери, предавства и вооружени судири. Кљусов учествувал […]

Востанието се проширува во Серскиот округ

Илинденското востание не завршило со падот на Крушевската Република. На 27 септември 1903 година, на Крстовден, започнале планираните востанички дејства во Серскиот револуционерен округ. Во летото 1903 година, додека во Битолско веќе се воделе жестоки борби, револуционерите во Серскиот округ се подготвувале за дејствување. На конгресот одржан во Пирин било решено востанието таму да започне […]

Драмското востание во 1941 година: отпор и трагедија во Егејска Македонија

Во ноќта меѓу 28 и 29 септември 1941 година, востаници во Драмско се кренале против бугарската окупациска власт. Востанието траело кратко, но репресалиите што следувале оставиле длабока рана во источниот дел на Егејска Македонија. По окупацијата во 1941 година, населението во Драмско живеело под воена и полициска контрола. Во такви околности бил организиран вооружен отпор, […]

Тајниот македонски комитет – основан 1885 година во Софија

Во втората половина на XIX век, во време кога Македонија била изложена на силни и меѓусебно спротивставени пропаганди, меѓу македонската интелигенција се појавуваат организирани обиди за афирмирање на посебноста на македонскиот народ, неговиот јазик и црковната самостојност. Еден од најзначајните такви рани обиди бил Тајниот македонски комитет во Софија. Формирањето на Тајниот македонски комитет Тајниот […]

Владеењето на Александар Македонски со провинциите Лидија и Карија

Историјата на Јонците покажува дека тие постојано го чувствуваа јаремот на туѓинецот како товар. Тие не се караа, туку ја почитуваа слободата како најголем благослов. Записот на Приен од третиот век ни дава благороден израз на оваа идеја кога вели: „Нема поголемо нешто за античкиот грчки човек од слободата“. На прашањето како Александар Македонски ги […]

To top