Ристо Стефов

Имав тринаесет години кога го напуштивме нашето село и емигриравме во Канада. Немав многу контакт со Грците до многу подоцна во животот. Но, кога моето семејство се сретна со Грци дури и во Канада, приказната беше иста; Грците инсистираа дека „Македонците не постоеле“.

Многу Македонци од Грција се плашеа да го откријат својот Македонски етнички идентитет од страв дека нивните роднини во грција ќе бидат повредени.

Македонците кои емигрирале во Канада, САД и Австралија на почетокот на 20 век, организирале селски здруженија кои им помагале на сограѓаните имигранти да се приспособат на нивните нови земји. Како што се забрзуваше имиграцијата по Граѓанската војна во Грција, овие селски здруженија станаа засолниште за новите имигранти и нивното членство растеше. Охрабрени од нивните новопронајдени слободи, многу од новите емигранти уживаа во својата македонска култура и јазик во дијаспората.

Ова беше сфатено како закана за грчкото влијание и дома и во странство.

Како што здруженијата се зголемуваа во сила, така се зголемуваше и нивната закана за грчкото гушење. За да се спротивстави на ова, со помош на грчките амбасади и конзулати, прогрчките фракции почнаа да се инфилтрираат во македонските здруженија. Послабите здруженија беа совладани и станаа неефикасни. Оние кои пружија отпор успеаја да опстанат и да го зачуваат својот единствен македонски идентитет. За оние што Грците не можеа да ги покорат, се формираа паралелни и конкурентни прогрчки здруженија.

На денот кога едно македонско здружение одржа настан, прогрчкото здружение одржа сличен настан, за да го подели народот.

Македонците кои сакаа да учествуваат во настани и беа склони кон уцени беа обесхрабрени да се приклучат кон македонските организации и беа охрабрени да се приклучат кон прогрчките. До денес, многу Македонци нема да одат на ниту еден од настаните плашејќи се од одмазда и од Грците ако одат на македонски настани или од страв од разочарување и згрозеност од Македонците ако отидат на прогрчки настан. Токму затоа македонската заедница во дијаспората стана тивка заедница. Ова одлично им одговара на Грците и ги остава Македонците фрустрирани и разочарани.

Најантимакедонската организација што излезе на површина од сите грчки здруженија е Панмакедонското друштво кое има за цел не само да ја подели македонската нација туку и да уништи се што е македонско. До денес оваа организација ги плени слабите, невините, наивните и оние што може да се купат и продолжува да шири омраза и лаги во секоја прилика. Панмакедонското здружение е „лажна организација“ целосно финансирана од грчките даночни обврзници, од кои повеќето не се свесни за нејзините дискриминаторски практики и несогласувањата што ги создава меѓу грчките сограѓани.

Покрај ширењето антимакедонска пропаганда и лобирањето за „грчката кауза“, многу од овие таканаречени „грчко-македонски“ организации шпионираат македонски организации и поединци, известувајќи ги нивните активности до грчките власти. На многу активисти и поддржувачи на македонската кауза иако се грчки државјани им е забрането да се вратат во Грција. Нивната кауза е благородна ако им служат на Грците на своја сметка, но штом некој се обиде да им служи на сопствената кауза, тие одеднаш стануваат предавници.

Едно нешто што го научив во Канада за Грција и Грците, што многу Македонци не го знаеја е дека Грците не постоеле пред да се создаде Грција за прв пат во 1832 година. Значи, повеќето работи што Грците ги тврдеа за себе и за Македонците беа лажни. Мислев дека еден начин да го разоткријат ова е да ги нападнам Грците во нивната срж, односно да ги разоткријат какви што навистина беа... фалсификати. Добив многу шипки од Македонците за ова, бидејќи тие веруваа дека „грчкиот идентитет“ е цврст како „цврста челична сфера“ и не може да се допре. Рекоа дека ќе бидам будала да го пробам и дека ќе изгорам за тоа ако го направам. Не беа во право... Грците се покажаа како јаболко; однадвор сјајна, а внатре гнила.

Дури во 2000 година почнав да пишувам статии и книги за македонската кауза и грчкиот одговор на неа. Некогаш откако почнав да пишувам, моите написи беа подигнати од интернет верзијата на American Chronicle. Пишував за Chronicle околу три години, пред да згасне. Грците се обидоа да ме затворат тврдејќи дека пишувам лаги. Кога тоа не функционираше, тие тврдеа дека поттикнувам насилство и омраза. Кога тоа не функционираше, тие ги побија моите тврдења со тоа што лично ме нападнаа и тврдеа дека сум од лажго до психопат. Овие коментари сè уште постојат на интернет до ден-денес.

Откако напишав неколку книги на оваа тема, почнав да преведувам туѓи книги од македонски на англиски. Кога првпат ја посетив Република Македонија, многу македонски автори што ги запознав таму сакаа да ги читам нивните книги. Се вратив дома со два куфери полни со книги. Пред тоа имав впечаток дека Македонците не пишуваат книги... затоа што немав видено многу. Многу згрешив! Има илјадници книги напишани од македонски автори. За жал, тие не ги промовираат доволно добро за ние имигрантите да знаеме за нив. Но, откако мојата историска книга „Историја на македонскиот народ од античко време до денес“ беше преведена од англиски на македонски и промовирана во Македонија, луѓето почнаа да ме забележуваат. Мојата книга беше промовирана во Скопје на телевизија, радио и на една од најголемите состаноци на „децата бегалци“ на која бев гостин. Многу луѓе слушнаа за моите книги, а некои веќе ги прочитаа и сакаа да разговараат со мене. За време на нашите дискусии многумина ми ги подаруваа своите книги, кои потоа ги паркирав во мојата библиотека дома во Торонто бидејќи мислев дека не можам да ги читам затоа што се напишани на македонски јазик и во тоа време не знаев да читам македонски.

Но, наскоро се потрудив да научам да читам македонски. Кога отидов во Македонија по втор пат, купив неколку добри речници од македонски на англиски јазик и добро ги користев со текот на годините. Тие речници ги користам и денес.

Мојата потреба да го разбирам македонскиот јазик доволно добро за да можам да преведувам статии стана преовладувачка кога почнав да ја пишувам мојата книга „Македонците во Грција 19391949“. Требаше да пристапам до македонските извори. И покрај тоа што се случија многу, вклучително и антифашистичката војна и Граѓанската војна во Грција, во која масовно беа вклучени Македонците во Грција, за нив не се пишуваше многу на англиски јазик. И што и да имаше информација беше искривена до точка што Македонците не беа ни спомнати. Грчките извори беа уште поискривени и неверодостојни, па морав да се обратам до македонските извори, но прво морав да научам да читам на македонски.

Дотогаш моите читатели на интернет бараа повеќе, особено оние информации што ќе одговорат на грчкиот напад и пропаганда што не обвинуваше нас Македонците, особено мене, за историско искривување и кражба. Истото го правеа и Бугарите, а во помала мера и Албанците. Македонците многу добро знаеја дека сите овие обвинувања се лажни, но не ја познаваа доволно историјата за да одговорат на нив, особено Македонците родени во Грција. Официјалната македонска историја во Република Македонија започнува дури во 6 век од нашата ера со таканареченото „пристигнување“ на Словените. Така ги учеле Македонците во Југославија на училиште, што не соодветствувало со усниот наратив што ни го пренесувале нашите родители и баби и дедовци.

Во меѓувреме се допишував со Алекс Гигероф, роден во Канада, тројно доктор на науки, Македонец, кој сакаше да напишам мала книга наречена „Малата книга на големите грчки лаги“ и тој да ми ја илустрира. Лага на една страница со илустрација на една страница. Проектот за жал не се реализираше затоа што ќе требаше премногу долго да се напише и илустрира. Наместо тоа, ја зедов идејата и насловот на Алекс и трчав со нив сам и без неговите илустрации. Идентификував и напишав околу 20 грчки лаги, Алекс сакаше 100. Книгата беше голем хит кај Македонците, особено серијата написи што ги објавив пред да ја испечатам книгата. Откри многу од работите што Грците ги тврдеа како нивни. Оваа книга исто така беше многу дискутирана на форумите и инспирираше многу Македонци да направат сопствено истражување за историјата на Грција напишана од странски автори и на крајот беа идентификувани околу сто и педесет западни автори и книги кои имаа докази дека Грците се лажни, дека тие се западна креација дизајнирана да им служи на западните големи сили.

За да докажам дека Македонците, како мене, постоеле во Грција уште пред Македонија да биде нападната, окупирана и поделена во 1912, 1913 година, и дека постојат до денес, составив дијалектален речник наречен „Англиско-македонски дијалектален речник заснован на леринско-костурските дијалекти како што зборува Ошчимци“. Сакав да им докажам на моите грчки пријатели дека јас, роден во Грција и никогаш не сум образован на македонски јазик, зборувам македонски дијалект, кој го научив во Грција од моите родители, баба и дедо и од жителите на моето село. За жал, речникот не ги фати ниту Грците ниту Македонците. Чудно, сепак, повеќето од хартиените копии што ги продадов и електронските копии што ги дадов беа набавени од лингвисти и академици дури во Словенија и Ерменија. Бев љубопитен да знам зошто овие луѓе се мачат да купат таква книга и еден лингвист ми кажа дека нашиот македонски јазик што го зборуваме во Грција е архаичен и не е загаден со странски зборови или изменет за да одговара на актуелната политика. Тој беше вистински, чист и многу вреден за изучувањето на јазиците.