Свекрва
Грција со децении се претставува како лулка на демократијата, европска држава со богато историско и културно наследство и земја посветена на човековите права. Така ја прифаќа и така ја претставува и Европа. Но зад оваа внимателно изградена слика останува прашањето на кое официјална Атина, но и Европа, упорно одбиваат да дадат демократски одговор: каква лулка на демократијата е држава што во сопствените граници не ги признава основните човекови и малцински права?
Прашањето е особено чувствително кога станува збор за Македонците во егејскиот дел на Македонија — територија што, по поделбата на Македонија со Букурешкиот договор од 1913 година, ѝ припаднала на Грција.
Грчката држава со децении не само што го негира македонското постоење, туку и македонскиот јазик, културата и националното самоопределување ги претставува како туѓа конструкција или како закана за својот територијален интегритет.
Грција не се задржа само на непризнавањето на Македонците во сопствените граници, туку со политички уцени и блокади ја принуди и Република Македонија да го прифати името „Северна Македонија“, задирајќи директно во името и идентитетот на македонската држава.
Но од што, всушност, се плаши Грција?
Признавањето на македонското малцинство би значело отворање на страниците од поновата грчка историја што државата долго ги прикрива.
Тоа неизбежно би го отворило прашањето за забранувањето на македонскиот јазик, насилното менување на личните и географските имиња, политиката на асимилација, протерувањата, одземањето на државјанствата и имотите, како и судбината на Македонците по Граѓанската војна во Грција.
Илјадници Македонци биле принудени да ги напуштат своите родни места. На многумина со децении не им било дозволено да се вратат ниту како посетители, додека нивните имоти биле одземени. Особено дискриминаторска била формулацијата според која враќањето им било дозволувано само на оние што биле „по род Грци“.
Затоа признавањето на Македонците не би било само декларативен чин. Тоа би го отворило прашањето за историската одговорност на грчката држава.
Митот за етнички хомогена Грција
Современата грчка државна идеологија е изградена врз претставата дека Грција е речиси целосно етнички, јазично и културно хомогена држава.
Историската стварност, меѓутоа, е многу посложена.
На територијата на денешна Грција со векови живееле различни народи и јазични заедници. Покрај Грците, таму живеат Македонци, Турци, Власи, Арванити, Помаци, Роми и други заедници. Дел од нив биле асимилирани, дел биле принудени да ја кријат својата припадност, а дел и денес се борат за правото јавно да кажат што се.
Признавањето на оваа стварност би го урнало митот дека грчката држава отсекогаш била природно и целосно еднонационална. Токму затоа секое барање за малцински права не се третира како демократско прашање, туку како напад врз официјалниот национален наратив.
Македонскиот идентитет намерно се изедначува со територијална закана
Во грчкиот политички дискурс, признавањето на македонскиот народ, македонскиот јазик или македонското малцинство честопати намерно се поврзува со наводен иредентизам.
Таквото изедначување служи како оправдување за државната политика на негирање. Но признавањето на едно малцинство значи признавање на правото на идентитет, јазик, култура, здружување и образование.
Демократски стабилна држава не треба да се плаши од културно здружение, песна, книга или натпис на македонски јазик.
Македонците во Грција не треба да бидат третирани како безбедносна опасност само затоа што сакаат да ги зачуваат своето име, јазик и културна меморија.
Признавањето на нивните права не би ја ослабнало Грција. Напротив, тоа би покажало дека станува збор за зрела и самоуверена европска држава. Но токму тука се разоткрива суштинската противречност: Грција се претставува, а Европа ја прифаќа како лулка на демократијата. Но каква лулка на демократијата е држава што не ги признава основните човекови и малцински права?
Држава што е сигурна во себе не се плаши од јазикот што го зборуваат нејзините граѓани. Не се плаши од нивните песни, здруженија, семејни спомени и национални чувства.
Стравот започнува таму каде што официјалниот мит не може да ја издржи историската вистина.
Затоа прашањето повеќе не е дали во Грција постојат малцинства. Прашањето е до кога современа Грција, како членка на Европската Унија и потписничка на меѓународните конвенции за човекови права, ќе продолжи да се однесува како нивното постоење да може да биде избришано со административна одлука.
